Skip to content
← Pooja Vidhi
माँ सरस्वती (विद्या एवं कला की देवी)
माँ सरस्वती (विद्या एवं कला की देवी)

सरस्वती पूजा / अक्षर आरम्भ विधि (मिथिला)

Last updated: 14 June 2026

सरस्वती पूजा मिथिला में "अक्षर आरम्भ" (प्रथम लेखन) संस्कार हेतु प्रसिद्ध — बच्चों को पहली बार लिखना सिखाया जाता है। बसन्त पञ्चमी / माघ शुक्ल पञ्चमी। पीले वस्त्र, पीले पुष्प, पुस्तक-कलम पूजा। अरिपन — सरस्वती डिज़ाइन। विद्यालयों एवं घरों में — मिथिला शैली।

Occasion

माघ शुक्ल पञ्चमी — बसन्त पञ्चमी (जनवरी–फ़रवरी)

Muhurat

प्रातःकाल — सरस्वती पूजा एवं अक्षर आरम्भ

Puja Samagri (Items Required)

  • सरस्वती मूर्ति/चित्र
  • पीले पुष्प, पीले वस्त्र
  • पुस्तक, कलम, स्लेट
  • हल्दी, चावल, पुष्प
  • घी दीपक, अगरबत्ती
  • फल, मिठाई
  • अरिपन पाउडर

Puja Procedure — Steps

Step 1

सरस्वती स्थापना

सरस्वती मूर्ति/चित्र स्थापित। पीले पुष्प-वस्त्र से सजाएँ। अरिपन — सरस्वती डिज़ाइन। पुस्तक-कलम मूर्ति के पास रखें।

Step 2

सरस्वती पूजा

हल्दी-चावल-पुष्प अर्पित। "ॐ सरस्वत्यै नमः"। घी दीपक। विद्यार्थी पुस्तकें पूजा में रखें।

Step 3

अक्षर आरम्भ

छोटे बच्चों को पहली बार लिखना सिखाएँ — "ॐ" या "अ" अक्षर लिखवाएँ। स्लेट/कागज़ पर। बड़ों/गुरु का आशीर्वाद। मिथिला का विशेष संस्कार।

Step 4

प्रसाद एवं शुभकामना

प्रसाद बाँटें — फल, मिठाई। बच्चों को विद्या-आशीर्वाद। "विद्या ददाति विनयम्"।

Main Mantra

ॐ सरस्वत्यै नमः ।

या कुन्देन्दुतुषारहारधवला या शुभ्रवस्त्रावृता ।

विद्या ददाति विनयम् ।

Benefits of this Puja

सरस्वती कृपा — विद्या-बुद्धि, अक्षर आरम्भ संस्कार, कला-संगीत आशीर्वाद, मिथिला शिक्षा परम्परा।

Important Notes

• अक्षर आरम्भ = प्रथम लेखन — बच्चों का संस्कार। • पीले वस्त्र + पीले पुष्प = सरस्वती विशेष। • पुस्तक-कलम पूजा = विद्यार्थी परम्परा। • अरिपन = सरस्वती डिज़ाइन। • बसन्त पञ्चमी = व्रत तिथि।

बेर-बेर पुछल जाएबला प्रश्न

सरस्वती पूजा / अक्षर आरम्भ विधि (मिथिला) कहिया कएल जाइत अछि आ शुभ मुहूर्त की अछि?

माघ शुक्ल पञ्चमी — बसन्त पञ्चमी (जनवरी–फ़रवरी) — प्रातःकाल — सरस्वती पूजा एवं अक्षर आरम्भ

सरस्वती पूजा / अक्षर आरम्भ विधि (मिथिला) लेल कोन पूजा सामग्री चाही?

सरस्वती मूर्ति/चित्र, पीले पुष्प, पीले वस्त्र, पुस्तक, कलम, स्लेट, हल्दी, चावल, पुष्प, घी दीपक, अगरबत्ती, फल, मिठाई, अरिपन पाउडर

सरस्वती पूजा / अक्षर आरम्भ विधि (मिथिला) मे कोन मंत्र जपल जाइत अछि?

ॐ सरस्वत्यै नमः । या कुन्देन्दुतुषारहारधवला या शुभ्रवस्त्रावृता । विद्या ददाति विनयम् ।

सरस्वती पूजा / अक्षर आरम्भ विधि (मिथिला) करबा सँ की लाभ भेटैत अछि?

सरस्वती कृपा — विद्या-बुद्धि, अक्षर आरम्भ संस्कार, कला-संगीत आशीर्वाद, मिथिला शिक्षा परम्परा।

What to do next

← View all Pooja Vidhis

Recently Accessed

Home

Premium Tools

View All →

Trending Topics

Continue Your Spiritual Journey

Explore related Hindu wisdom, daily guidance, and AI-powered answers on VedKosh.

Independently reviewed for authenticity. Please verify meanings and rituals yourself before following. Not medical, legal or financial advice.

सरस्वती पूजा / अक्षर आरम्भ विधि (मिथिला) — Complete Guide | VedKosh