सरस्वती पूजा मिथिला में "अक्षर आरम्भ" (प्रथम लेखन) संस्कार हेतु प्रसिद्ध — बच्चों को पहली बार लिखना सिखाया जाता है। बसन्त पञ्चमी / माघ शुक्ल पञ्चमी। पीले वस्त्र, पीले पुष्प, पुस्तक-कलम पूजा। अरिपन — सरस्वती डिज़ाइन। विद्यालयों एवं घरों में — मिथिला शैली।
Occasion
माघ शुक्ल पञ्चमी — बसन्त पञ्चमी (जनवरी–फ़रवरी)
Muhurat
प्रातःकाल — सरस्वती पूजा एवं अक्षर आरम्भ
Puja Samagri (Items Required)
7 items
Puja Procedure — Steps (4 steps)
विस्तृत पूजा विधि देखने के लिए किसी भी चरण (Step) पर क्लिक करें
Step 1सरस्वती स्थापना
चरण 1 विधि
सरस्वती मूर्ति/चित्र स्थापित। पीले पुष्प-वस्त्र से सजाएँ। अरिपन — सरस्वती डिज़ाइन। पुस्तक-कलम मूर्ति के पास रखें।
Step 2सरस्वती पूजा
चरण 2 विधि
हल्दी-चावल-पुष्प अर्पित। "ॐ सरस्वत्यै नमः"। घी दीपक। विद्यार्थी पुस्तकें पूजा में रखें।
Step 3अक्षर आरम्भ
चरण 3 विधि
छोटे बच्चों को पहली बार लिखना सिखाएँ — "ॐ" या "अ" अक्षर लिखवाएँ। स्लेट/कागज़ पर। बड़ों/गुरु का आशीर्वाद। मिथिला का विशेष संस्कार।
Step 4प्रसाद एवं शुभकामना
चरण 4 विधि
प्रसाद बाँटें — फल, मिठाई। बच्चों को विद्या-आशीर्वाद। "विद्या ददाति विनयम्"।
Main Mantra
ॐ सरस्वत्यै नमः ।
या कुन्देन्दुतुषारहारधवला या शुभ्रवस्त्रावृता ।
विद्या ददाति विनयम् ।
Benefits of this Puja
सरस्वती कृपा — विद्या-बुद्धि, अक्षर आरम्भ संस्कार, कला-संगीत आशीर्वाद, मिथिला शिक्षा परम्परा।
Important Notes
• अक्षर आरम्भ = प्रथम लेखन — बच्चों का संस्कार।
• पीले वस्त्र + पीले पुष्प = सरस्वती विशेष।
• पुस्तक-कलम पूजा = विद्यार्थी परम्परा।
• अरिपन = सरस्वती डिज़ाइन।
• बसन्त पञ्चमी = व्रत तिथि।
बेर-बेर पुछल जाएबला प्रश्न
सरस्वती पूजा / अक्षर आरम्भ विधि (मिथिला) कहिया कएल जाइत अछि आ शुभ मुहूर्त की अछि?
माघ शुक्ल पञ्चमी — बसन्त पञ्चमी (जनवरी–फ़रवरी) — प्रातःकाल — सरस्वती पूजा एवं अक्षर आरम्भ
सरस्वती पूजा / अक्षर आरम्भ विधि (मिथिला) लेल कोन पूजा सामग्री चाही?