Skip to content
← Pooja Vidhi
माता सरस्वती
माता सरस्वती

बसंत पंचमी विधि — गढ़वाली

Last updated: 14 June 2026

बसंत पंचमी गढ़वाल मा बसंत ऋतु को स्वागत अर माता सरस्वती की पूजा को त्योहार छ। माघ शुक्ल पंचमी (जनवरी-फरवरी) कू मनाई जान्दो छ। पीले कपड़े पहनी जान्दन — पीलो रंग सरसों के खेतों अर बसंत को प्रतीक छ। गढ़वाल मा बच्चे विद्या-आरम्भ करदन, सरस्वती की मूर्ति स्थापित करी जान्दी छ अर पतंगें उड़ाई जान्दी छन।

Occasion

माघ शुक्ल पंचमी (जनवरी-फरवरी)

Muhurat

पूर्वाह्न (सबेरे 10:00 AM से दोपहर)

Puja Samagri (Items Required)

  • सरस्वती मूर्ति या तस्वीर
  • पीले फूल (सरसों, गेंदा)
  • पीले कपड़े/वस्त्र
  • पीली मिठाई (केसर हलवा, बूंदी)
  • कलम-दवात (विद्या-आरम्भ कू)
  • पुस्तक, स्लेट
  • अक्षत, रोली, हल्दी
  • घी का दीपक
  • पतंग (उड़ाने कू)

Puja Procedure — Steps

Step 1

प्रातः स्नान अर पीले वस्त्र

सबेरे स्नान करो अर पीले कपड़े पहनो — पीलो रंग बसंत अर सरस्वती को प्रतीक छ। घर मा पीले फूल सजाओ — सरसों, गेंदा के फूल।

Step 2

सरस्वती पूजा

सरस्वती जी की मूर्ति या तस्वीर स्थापित करो। पीले फूल, अक्षत, हल्दी, रोली चढ़ाओ। घी को दीपक जलाओ। "ॐ ऐं महासरस्वत्यै नमः" बोलो। कलम, पुस्तक, वाद्य यंत्र भी चरणों मा रखो।

Step 3

विद्या-आरम्भ

छोटे बच्चों कू स्लेट या किताब दियो अर "ॐ" लिखवाओ — ये विद्या-आरम्भ संस्कार छ। सरस्वती जी का आशीर्वाद लेकै पढ़ाई शुरू करो। गढ़वाल मा ये बहुत शुभ माना जान्दो छ।

Step 4

पतंग उड़ाना

बसंत पंचमी मा पतंगें उड़ाओ — पीली पतंग सबसे शुभ छ। बच्चे अर बड़े सब मिलकै पतंग उड़ांदन। ये बसंत की खुशी अर स्वतंत्रता को प्रतीक छ।

Step 5

पीला भोज

पीली खिचड़ी (हल्दी वाली), केसर हलवा, पीली बूंदी अर अन्य पीले पकवान बणाओ। सबमा बांटो। ये बसंत ऋतु को स्वागत को भोज छ।

Main Mantra

ॐ ऐं महासरस्वत्यै नमः।
या कुन्देन्दुतुषारहारधवला या शुभ्रवस्त्रावृता।
या वीणावरदण्डमण्डितकरा या श्वेतपद्मासना।

गढ़वाल की सरस्वती, विद्या की देवी,
बसंत आयो, फूल खिले, ज्ञान को दीपक जलो।

Benefits of this Puja

बसंत पंचमी से विद्या-बुद्धि को विकास, माता सरस्वती का आशीर्वाद, कला-संगीत मा प्रगति, बच्चों को शुभ शैक्षिक आरम्भ अर बसंत से ऊर्जा मिलदी छ।

Important Notes

• पीले कपड़े ज़रूर पहनो — ये बसंत को प्रतीक छ। • किताबें अर कलम भगवान कू अर्पित करो — विद्या वृद्धि हूंदी छ। • बच्चों कू "ॐ" लिखवाओ — विद्या-आरम्भ शुभ छ। • पतंग ज़रूर उड़ाओ — ये बसंत की खुशी छ। • पीले पकवान बणाओ अर बांटो।

अक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न

बसंत पंचमी विधि — गढ़वाली कब की जाती है और शुभ मुहूर्त क्या है?

माघ शुक्ल पंचमी (जनवरी-फरवरी) — पूर्वाह्न (सबेरे 10:00 AM से दोपहर)

बसंत पंचमी विधि — गढ़वाली के लिए कौन-सी पूजा सामग्री चाहिए?

सरस्वती मूर्ति या तस्वीर, पीले फूल (सरसों, गेंदा), पीले कपड़े/वस्त्र, पीली मिठाई (केसर हलवा, बूंदी), कलम-दवात (विद्या-आरम्भ कू), पुस्तक, स्लेट, अक्षत, रोली, हल्दी, घी का दीपक, पतंग (उड़ाने कू)

बसंत पंचमी विधि — गढ़वाली में कौन-सा मंत्र जपा जाता है?

ॐ ऐं महासरस्वत्यै नमः। या कुन्देन्दुतुषारहारधवला या शुभ्रवस्त्रावृता। या वीणावरदण्डमण्डितकरा या श्वेतपद्मासना। गढ़वाल की सरस्वती, विद्या की देवी, बसंत आयो, फूल खिले, ज्ञान को दीपक जलो।

बसंत पंचमी विधि — गढ़वाली करने से क्या लाभ मिलते हैं?

बसंत पंचमी से विद्या-बुद्धि को विकास, माता सरस्वती का आशीर्वाद, कला-संगीत मा प्रगति, बच्चों को शुभ शैक्षिक आरम्भ अर बसंत से ऊर्जा मिलदी छ।

What to do next

← View all Pooja Vidhis

Recently Accessed

Home

Premium Tools

View All →

Trending Topics

Continue Your Spiritual Journey

Explore related Hindu wisdom, daily guidance, and AI-powered answers on VedKosh.

Independently reviewed for authenticity. Please verify meanings and rituals yourself before following. Not medical, legal or financial advice.

बसंत पंचमी विधि — गढ़वाली — Complete Guide | VedKosh