Last updated: 14 June 2026

माँ सरस्वती एवं कामदेव (वसन्त ऋतु)
बसन्त पञ्चमी विधि (मिथिला — वसन्तोत्सव)
Last updated: 14 June 2026
बसन्त पञ्चमी मिथिला में वसन्त ऋतु आगमन एवं सरस्वती पूजा। पीले वस्त्र अनिवार्य — "बसन्ती" रंग। कृषि — वसन्त फ़सल (रबी) कटाई प्रारम्भ। अरिपन — सरस्वती एवं वसन्त डिज़ाइन। पतंग उड़ाना — उत्सव। मिथिला में "ऋतु परिवर्तन" का पर्व।
Occasionमाघ शुक्ल पञ्चमी (जनवरी–फ़रवरी)
Muhuratप्रातःकाल — सरस्वती पूजा
Puja Samagri (Items Required)
7 items
Puja Procedure — Steps (4 steps)
विस्तृत पूजा विधि देखने के लिए किसी भी चरण (Step) पर क्लिक करें
Step 1सरस्वती पूजा
चरण 1 विधिसरस्वती मूर्ति/चित्र स्थापित। पीले पुष्प-वस्त्र। हल्दी-चावल अर्पित। "ॐ सरस्वत्यै नमः"। अरिपन।
Step 2बसन्ती पोशाक
चरण 2 विधिपरिवार पीले वस्त्र पहने — "बसन्ती" रंग वसन्त का प्रतीक। पीले पकवान — केसर खीर, पीला भात।
Step 3पतंगोत्सव
चरण 3 विधिपतंग उड़ाएँ — बच्चे-बड़े सब। वसन्त ऋतु उत्सव। आकाश में रंग-बिरंगी पतंगें।
Step 4प्रसाद एवं कृषि प्रार्थना
चरण 4 विधिप्रसाद बाँटें। रबी फ़सल कटाई हेतु प्रार्थना — "अच्छी फ़सल हो"। मिथिला कृषि परम्परा।
Main Mantra
ॐ सरस्वत्यै नमः ।
वसन्त ऋतु मंगलम् ।
या कुन्देन्दुतुषारहारधवला ।
Benefits of this Puja
सरस्वती कृपा, विद्या-बुद्धि, वसन्त ऋतु शुभारम्भ, कृषि आशीर्वाद, मिथिला उत्सव परम्परा।
Important Notes
• बसन्त पञ्चमी = पीले वस्त्र — "बसन्ती" रंग।
• सरस्वती पूजा = विद्या — बच्चों विशेष।
• पतंगोत्सव = वसन्त उत्सव।
• कृषि = रबी फ़सल प्रार्थना।
• अरिपन = वसन्त + सरस्वती डिज़ाइन।
बेर-बेर पुछल जाएबला प्रश्न
बसन्त पञ्चमी विधि (मिथिला — वसन्तोत्सव) कहिया कएल जाइत अछि आ शुभ मुहूर्त की अछि?
माघ शुक्ल पञ्चमी (जनवरी–फ़रवरी) — प्रातःकाल — सरस्वती पूजा
बसन्त पञ्चमी विधि (मिथिला — वसन्तोत्सव) लेल कोन पूजा सामग्री चाही?
पीले पुष्प, पीले वस्त्र, सरस्वती मूर्ति/चित्र, हल्दी, चावल, पुष्प, पतंग, घी दीपक, फल, मिठाई, अरिपन पाउडर
बसन्त पञ्चमी विधि (मिथिला — वसन्तोत्सव) मे कोन मंत्र जपल जाइत अछि?
ॐ सरस्वत्यै नमः ।
वसन्त ऋतु मंगलम् ।
या कुन्देन्दुतुषारहारधवला ।
बसन्त पञ्चमी विधि (मिथिला — वसन्तोत्सव) करबा सँ की लाभ भेटैत अछि?
सरस्वती कृपा, विद्या-बुद्धि, वसन्त ऋतु शुभारम्भ, कृषि आशीर्वाद, मिथिला उत्सव परम्परा।
Other Regional Traditions