मकर संक्रांती — तिळगूळ व हळदी-कुंकू विधी (महाराष्ट्र)
मकर संक्रांती = सूर्याचे मकर राशीत प्रवेश (उत्तरायण). "तिळगूळ घ्या, गोड गोड बोला!" — महाराष्ट्राची ओळख. सुवासिनींचा हळदी-कुंकू समारंभ. काळी साडी, पतंग उडवणे, हलव्याचे दागिने.
पौष / माघ (१४ जानेवारी)
सूर्योदय ते संध्याकाळ — संपूर्ण दिवस शुभ
Puja Samagri (Items Required)
- तिळगूळ (तिळाचे लाडू)
- हलव्याचे दागिने
- हळद-कुंकू
- उटण (सुगंधी)
- काळी साडी / गडद रंगाची साडी
- सुगड (मातीचे भांडे)
- बोरं, ऊस
- पतंग, मांजा
Puja Procedure — Steps
अभ्यंगस्नान व तयारी
पहाटे उटण्याने अभ्यंगस्नान. काळी / गडद रंगाची साडी / वस्त्र परिधान (उत्तरायणाचे प्रतीक — अंधारातून प्रकाशाकडे). सोळा शृंगार. घराची स्वच्छता, रांगोळी.
सूर्य पूजन व तिळगूळ
सूर्यदेवाला नमस्कार. "ॐ सूर्याय नमः". तिळगूळ, बोरं, ऊस, हलव्याचे दागिने देवाला अर्पण. "तिळगूळ घ्या, गोड गोड बोला!" — शेजारी, नातेवाईक, मित्रांना तिळगूळ वाटा.
हळदी-कुंकू समारंभ
सुवासिनी (विवाहित स्त्रिया) एकत्र येतात. एकमेकींना हळद-कुंकू लावतात. वाण वाटते — सुगड (मातीचे भांडे), बोरं, ऊस, हलव्याचे दागिने, काळी मण्यांचे दागिने. गाणी-भजन.
पतंग व भोजन
पतंग उडवा (ऊर्ध्वगती = सूर्याकडे). तिळाचे लाडू, तिळगूळ, बाजरीची भाकरी + वांग्याची भाजी = पारंपरिक जेवण. ऊसाचा रस.
Main Mantra
ॐ सूर्याय नमः । तिळगूळ घ्या, गोड गोड बोला! । ॐ आदित्याय नमः । ॐ भास्कराय नमः ।
Benefits of this Puja
सूर्य कृपा, आरोग्य (तीळ = उष्ण), सामाजिक ऐक्य (तिळगूळ वाटप), सौभाग्य (हळद-कुंकू).
Important Notes
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
मकर संक्रांती — तिळगूळ व हळदी-कुंकू विधी (महाराष्ट्र) केव्हा केली जाते आणि शुभ मुहूर्त कोणता?
पौष / माघ (१४ जानेवारी) — सूर्योदय ते संध्याकाळ — संपूर्ण दिवस शुभ
मकर संक्रांती — तिळगूळ व हळदी-कुंकू विधी (महाराष्ट्र)साठी कोणती पूजा सामग्री लागते?
तिळगूळ (तिळाचे लाडू), हलव्याचे दागिने, हळद-कुंकू, उटण (सुगंधी), काळी साडी / गडद रंगाची साडी, सुगड (मातीचे भांडे), बोरं, ऊस, पतंग, मांजा
मकर संक्रांती — तिळगूळ व हळदी-कुंकू विधी (महाराष्ट्र)मध्ये कोणता मंत्र जपला जातो?
ॐ सूर्याय नमः । तिळगूळ घ्या, गोड गोड बोला! । ॐ आदित्याय नमः । ॐ भास्कराय नमः ।
मकर संक्रांती — तिळगूळ व हळदी-कुंकू विधी (महाराष्ट्र) केल्याने कोणते लाभ मिळतात?
सूर्य कृपा, आरोग्य (तीळ = उष्ण), सामाजिक ऐक्य (तिळगूळ वाटप), सौभाग्य (हळद-कुंकू).