लोहड़ी बिधि (डुग्गर)
लोहड़ी डुग्गर विच बड्डे धूमधाम कन्नै मनाई जंदी ऐ। ठंड दी सबतूं लम्मी रात गी अग्नि जगाई करी मनाया जंदा। नोएं विआह् ते नोएं बच्चे आले परिवारें विच खास तरीके कन्नै लोहड़ी मंगाई जंदी ऐ। चज्जा नाच, सुंदर मुंदरिये दे गीत ते रेवड़ी, मूंगफली, गज्जक — एह् सब डोगरा लोहड़ी दी पछान ऐ। जम्मू, कठुआ ते सांबा विच पूरे मौहल्ले विच अग्नि जगाई जंदी ऐ।
पौष मास (13 जनवरी)
संझा (सूर्यास्त) बाद — अग्नि जगाने दा समय
Puja Samagri (Items Required)
- रेवड़ी, मूंगफली, गज्जक
- तिल ते गुड़
- पॉपकॉर्न (लावा / खील)
- मक्की दे दाणे (भुट्टा)
- लक्कड़ ते गोहे (अग्नि लेई)
- घी
- रुट्ट ते बबरू
- गन्ना
Puja Procedure — Steps
अग्नि दी तैयारी
दिन विच गोहे, लक्कड़ ते पराली इकट्ठी कीती जंदी ऐ। मौहल्ले दे मुन्नें (मुंडे) घर-घर जगदे "सुंदर मुंदरिये हो" गाई करी लोहड़ी मंगदे। अग्नि गी मैदान या चौक विच सजाया जंदा।
अग्नि पूजन ते आहुति
संझा होंदे ई अग्नि जगाई जंदी ऐ। लोग अग्नि दी परिक्रमा करदे ते तिल, गुड़, रेवड़ी, मूंगफली दी आहुति देन्दे। "आदर आए दलिदर जाए" — एह् बोली बोलदे। नोएं विआह् ते नोएं बच्चे आले घर विच विशेष सम्मान दित्ता जंदा।
चज्जा नाच ते गीत
मुन्नें ते कुड़ियां चज्जा नाची करी अग्नि दे आसपास नचदे। "सुंदर मुंदरिये हो, तेरा कौण बिचारा हो, दुल्ला भट्टी वाला हो..." — एह् गीत गाए जंदे। ढोल-नगाड़े बजाए जंदे।
प्रसाद बांटना ते धाम
अग्नि पूजन बाद रेवड़ी, मूंगफली, गज्जक सबगी बांटी जंदी ऐ। घरें विच रुट्ट, बबरू, मक्की दी रोटी ते सरसों दा साग बणाया जंदा। पड़ोसियें गी बुलाई करी धाम (सांझा भोजन) कराया जंदा।
Main Mantra
सुंदर मुंदरिये हो! तेरा कौण बिचारा हो! दुल्ला भट्टी वाला हो! दुल्ले धी विआही हो! सेर शक्कर पाई हो!
Benefits of this Puja
लोहड़ी कन्नै अग्नि देव दी कृपा मिलदी ऐ, ठंड दी सबतूं लम्मी रात बाद दिन वड्डे होने दा जश्न ऐ। घर विच सुख-समृद्धि, नोएं रिश्तें ते बच्चें दा आशीर्वाद मिलदा ऐ। मौहल्ले दी एकता बनी रहंदी ऐ।