Last updated: 14 June 2026

श्रीकृष्ण — गोपाल, माखनचोर
जन्माष्टमी / गोकुळाष्टमी — दहीहंडी विधी (महाराष्ट्र)
Last updated: 14 June 2026
गोकुळाष्टमी = श्रीकृष्ण जन्मोत्सव (श्रावण कृष्ण अष्टमी). महाराष्ट्रात "दहीहंडी" = मानवी मनोर्याने (गोविंदा) दही-दूध-लोणी भरलेली हंडी फोडणे. मध्यरात्री कृष्ण जन्म. "गोविंदा गोविंदा!"
Occasionश्रावण कृष्ण अष्टमी (ऑगस्ट-सप्टेंबर)
Muhuratमध्यरात्री 12:00 AM — कृष्ण जन्म; दुसर्या दिवशी — दहीहंडी
Puja Samagri (Items Required)
6 items
Puja Procedure — Steps (4 steps)
विस्तृत पूजा विधि देखने के लिए किसी भी चरण (Step) पर क्लिक करें
Step 1उपवास व तयारी
चरण 1 विधिअष्टमीला उपवास (फलाहार). घर सजवा — रांगोळी, तोरणे. बाळकृष्णाची मूर्ती पाळण्यात ठेवा. पाळणा फुलांनी सजवा.
Step 2मध्यरात्री कृष्ण जन्म
चरण 2 विधिमध्यरात्री 12:00 AM — "कृष्ण जन्मला!" घोषणा. शंख वाजवा. बाळकृष्णाला पंचामृत स्नान (दूध, दही, तूप, मध, साखर). नवीन वस्त्र, तुळशी माळ. "गोविंदा गोविंदा!"
Step 3आरती व पाळण्यातील गाणी
चरण 3 विधि"ओवाळू आरती मदनगोपाळा" आरती. पाळण्यातील गाणी गा — "कान्हा रे कान्हा". दही-दूध-लोणी-खडीसाखर = नैवेद्य. मध्यरात्रीच्या जन्म-पूजेनंतरच पंचामृत घेऊन उपवास सोडा (पारणे) — त्यापूर्वी नाही. प्रसाद वाटप.
Step 4दहीहंडी
चरण 4 विधिदुसर्या दिवशी (नवमी) — दहीहंडी उत्सव. उंचावर मातीची हंडी बांधा (दही-दूध-लोणी भरलेली). गोविंदा पथके — मानवी मनोरे रचून हंडी फोडतात. "गोविंदा आला रे!" — ढोल-ताशे, नाचगाणी.
Main Mantra
ॐ श्रीकृष्णाय नमः ।
वसुदेव सुतं देवं कंस चाणूर मर्दनम् ।
देवकी परमानन्दं कृष्णं वन्दे जगद्गुरुम् ॥
Benefits of this Puja
कृष्ण कृपा, सामूहिक ऐक्य (दहीहंडी), आनंदोत्सव, युवा शक्ती.
Important Notes
• व्रताचे नियम: धान्य (अन्न), मीठ आणि कांदा-लसूण वर्ज्य; गरज असल्यास फक्त फलाहार घ्या.
• पारणे मध्यरात्रीच्या निशीथ काळातील जन्म-पूजेनंतरच करा — त्यापूर्वी उपवास सोडू नका.
• वृद्ध, आजारी, गर्भवती किंवा औषध घेणाऱ्यांनी दिवसभर फलाहार करून मध्यरात्रीच्या पूजेनंतर तुळशी-जलाने पारणे करावे.
• दहीहंडी = मुंबई/पुण्याची ओळख.
• "गोविंदा" = कृष्णाचे नाव — मनोरे रचणारे.
• मध्यरात्री जन्म = कंस वध कथा.
• पाळणा = बाळकृष्णाचे प्रतीक.
• दही-लोणी = कृष्णाचे आवडते.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
जन्माष्टमी / गोकुळाष्टमी — दहीहंडी विधी (महाराष्ट्र) केव्हा केली जाते आणि शुभ मुहूर्त कोणता?
श्रावण कृष्ण अष्टमी (ऑगस्ट-सप्टेंबर) — मध्यरात्री 12:00 AM — कृष्ण जन्म; दुसर्या दिवशी — दहीहंडी
जन्माष्टमी / गोकुळाष्टमी — दहीहंडी विधी (महाराष्ट्र)साठी कोणती पूजा सामग्री लागते?
कृष्ण मूर्ती (बाळकृष्ण), पाळणा (झोला), दूध, दही, लोणी, साखर, मातीची हंडी (दहीहंडी), तुळशी, फुलं, मोदक, गोडधोड
जन्माष्टमी / गोकुळाष्टमी — दहीहंडी विधी (महाराष्ट्र)मध्ये कोणता मंत्र जपला जातो?
ॐ श्रीकृष्णाय नमः ।
वसुदेव सुतं देवं कंस चाणूर मर्दनम् ।
देवकी परमानन्दं कृष्णं वन्दे जगद्गुरुम् ॥
जन्माष्टमी / गोकुळाष्टमी — दहीहंडी विधी (महाराष्ट्र) केल्याने कोणते लाभ मिळतात?
कृष्ण कृपा, सामूहिक ऐक्य (दहीहंडी), आनंदोत्सव, युवा शक्ती.
Other Regional Traditions