Last updated: 14 June 2026

लक्ष्मी-गणेश — धन-समृद्धी-बुद्धी
दिवाळी लक्ष्मी पूजन व अभ्यंगस्नान विधी (महाराष्ट्र)
Last updated: 14 June 2026
दिवाळी = महाराष्ट्रात ५ दिवसांचा सण. धनत्रयोदशी (वसू बारस), नरक चतुर्दशी (अभ्यंगस्नान), लक्ष्मी पूजन, पाडवा (बलिप्रतिपदा), भाऊबीज. "अभ्यंगस्नान" (सुगंधी तेलाने स्नान) = महाराष्ट्राचे वैशिष्ट्य. फराळ, रांगोळी, फटाके, आकाशकंदील.
Occasionअश्विन/कार्तिक अमावास्या (ऑक्टोबर-नोव्हेंबर)
Muhuratअभ्यंगस्नान = पहाटे 4:00–5:00 AM; लक्ष्मी पूजन = प्रदोष काळ
Puja Samagri (Items Required)
9 items
Puja Procedure — Steps (4 steps)
विस्तृत पूजा विधि देखने के लिए किसी भी चरण (Step) पर क्लिक करें
Step 1अभ्यंगस्नान — नरक चतुर्दशी
चरण 1 विधिपहाटे 4:00–5:00 AM उठा. उटणं (सुगंधी पिठी — बेसन, हळद, चंदन, कापूर) अंगाला लावा. तेलमालिश. गरम पाण्याने स्नान. नवीन वस्त्र. "नरकासुर वध" स्मरण — श्रीकृष्णाने नरकासुराला मारले.
Step 2लक्ष्मी पूजन — अमावास्या
चरण 2 विधिसंध्याकाळी (प्रदोष काळ) लक्ष्मी-गणेश पूजा. चौरंगावर लक्ष्मी-गणेश स्थापन. हळद-कुंकू, फुलं, अक्षता अर्पण. "ॐ श्रीं महालक्ष्म्यै नमः" — १०८ वेळा. चांदीचे नाणे, खातेवही पूजन. दिवे (पणत्या) लावा.
Step 3रांगोळी, आकाशकंदील, फटाके
चरण 3 विधिदारात रांगोळी काढा (लक्ष्मीच्या पावलांची रांगोळी = आत येणे). आकाशकंदील लावा. पणत्या सर्वत्र. फटाके (पर्यावरणपूरक). "शुभ दीपावली!"
Step 4फराळ, प्रसाद, भोजन
चरण 4 विधिफराळ = दिवाळीचे खास पदार्थ — चिवडा, लाडू, शंकरपाळी, करंजी, चकली, अनारसे. लक्ष्मीला नैवेद्य. कुटुंबासह भोजन. शेजार्यांना फराळ वाटा.
Main Mantra
ॐ श्रीं महालक्ष्म्यै नमः ।
लक्ष्मीं क्षीरसमुद्रराजतनयां श्रीरङ्गधामेश्वरीम् ।
दासीभूतसमस्तदेववनितां लोकैकदीपाङ्कुराम् ॥
Benefits of this Puja
लक्ष्मी कृपा, धन-समृद्धी, आरोग्य (अभ्यंगस्नान), कौटुंबिक ऐक्य, व्यापार वृद्धी.
Important Notes
• अभ्यंगस्नान = महाराष्ट्राचे वैशिष्ट्य — पहाटे.
• उटणं = बेसन + हळद + चंदन + कापूर.
• खातेवही पूजन = व्यापार्यांसाठी महत्त्वाचे.
• फराळ = ५-७ प्रकार बनवणे = परंपरा.
• आकाशकंदील = महाराष्ट्राची ओळख.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
दिवाळी लक्ष्मी पूजन व अभ्यंगस्नान विधी (महाराष्ट्र) केव्हा केली जाते आणि शुभ मुहूर्त कोणता?
अश्विन/कार्तिक अमावास्या (ऑक्टोबर-नोव्हेंबर) — अभ्यंगस्नान = पहाटे 4:00–5:00 AM; लक्ष्मी पूजन = प्रदोष काळ
दिवाळी लक्ष्मी पूजन व अभ्यंगस्नान विधी (महाराष्ट्र)साठी कोणती पूजा सामग्री लागते?
उटणं (सुगंधी पिठी), लक्ष्मी-गणेश मूर्ती/चित्र, चांदीचे नाणे / लक्ष्मी नाणे, हिशेबाचा वही (खातेवही), हळद-कुंकू, अक्षता, फुलं, दिवे (पणत्या), आकाशकंदील, फराळ (चिवडा, लाडू, शंकरपाळी, करंजी, चकली), रांगोळी साहित्य
दिवाळी लक्ष्मी पूजन व अभ्यंगस्नान विधी (महाराष्ट्र)मध्ये कोणता मंत्र जपला जातो?
ॐ श्रीं महालक्ष्म्यै नमः ।
लक्ष्मीं क्षीरसमुद्रराजतनयां श्रीरङ्गधामेश्वरीम् ।
दासीभूतसमस्तदेववनितां लोकैकदीपाङ्कुराम् ॥
दिवाळी लक्ष्मी पूजन व अभ्यंगस्नान विधी (महाराष्ट्र) केल्याने कोणते लाभ मिळतात?
लक्ष्मी कृपा, धन-समृद्धी, आरोग्य (अभ्यंगस्नान), कौटुंबिक ऐक्य, व्यापार वृद्धी.
Other Regional Traditions