Skip to content
Last updated: 14 June 2026

Shakti + Mars — Tuesday Stotram

शक्ति + मंगल — मंगलवार स्तोत्र

Mangal Chandika Stotramमंगलचंडिका स्तोत्र

Combined power of Chandika (Shakti) and Mars — the finest Tuesday protection stotram

माँ चंडिका और मंगल ग्रह दोनों की संयुक्त शक्ति — मंगलवार का सर्वश्रेष्ठ सुरक्षा स्तोत्र

Why Is This Stotram Unique?

The Mangala Chandika Stotram appears in the Brahmavaivarta Purana (Prakriti Khanda), where a distressed Lord Shiva praises Devi Mangala Chandika — a form of Prakriti/Durga. She is hailed as the ground of all auspiciousness (sarva-mangala) and, by tradition, is worshipped each Tuesday (Mangalavāra).

Complete Stotram

|| Shri Mangala Chandika Stotram ||
(Brahmavaivarta Purana · Prakriti Khanda · Adhyaya 44)

oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ sarvapūjye devī maṅgalacaṇḍike |
aiṃ krūṃ phaṭ svāhetyevaṃ cāpyekavinśākṣaro manuḥ || 1||
pūjyaḥ kalpataruścaiva bhaktānāṃ sarvakāmadaḥ |
daśalakṣajapenaiva mantrasiddhirbhavennṛṇām || 2||
mantrasiddhirbhaved yasya sa viṣṇuḥ sarvakāmadaḥ |
dhyānañca śrūyatāṃ brahman vedoktaṃ sarva sammatam || 3||

|| Dhyānam ||
devīṃ ṣoḍaśavarṣīyāṃ ramyāṃ susthirayauvanām |
sarvarūpaguṇāḍhyāñca komalāṅgīṃ manoharām || 4||
śvetacampakavarṇābhāṃ candrakoṭisamaprabhām |
vahniśuddhāṃśukādhānāṃ ratnabhūṣaṇabhūṣitām || 5||
bibhratīṃ kabarībhāraṃ mallikāmālyabhūṣitam |
bimboṣṭhīṃ sudatīṃ śuddhāṃ śaratpadmanibhānanām || 6||
īṣaddhāsyaprasannāsyāṃ sunīlotpalalocanām |
jagaddhātrīñca dātrīñca sarvebhyaḥ sarvasampadām || 7||
saṃsārasāgare ghore pītarūpāṃ varāṃ bhaje || 8||
devyāśca dhyānamityevaṃ stavanaṃ śrūyatāṃ mune |
prayataḥ saṅkaṭagrasto yena tuṣṭāva śaṅkaraḥ || 9||

|| Śaṅkara uvāca ||
rakṣa rakṣa jaganmātardevi maṅgalacaṇḍike |
saṃhartrī vipadāṃ rāśerharṣamaṅgalakārike || 10||
harṣamaṅgaladakṣe ca harṣamaṅgalacaṇḍike |
śubhe maṅgaladakṣe ca śubhamaṅgalacaṇḍike || 11||
maṅgale maṅgalārhe ca sarvamaṅgalamaṅgale |
satāṃ maṅgalade devi sarveṣāṃ maṅgalālaye || 12||
pūjyā maṅgalavāre ca maṅgalābhīṣṭadaivate |
pūjye maṅgalabhūpasya manuvaṃśasya santatam || 13||
maṅgalādhiṣṭhātṛdevi maṅgalānāṃ ca maṅgale |
saṃsāra maṅgalādhāre mokṣamaṅgaladāyini || 14||
sāre ca maṅgalādhāre pāretvaṃ sarvakarmaṇām |
pratimaṅgalavāre ca pūjye tvaṃ maṅgalaprade || 15||
stotreṇānena śambhuśca stutvā maṅgalacaṇḍikām |
pratimaṅgalavāre ca pūjāṃ kṛtvāgataḥ śivaḥ || 16||
devyāśca maṅgalastotraṃ yaḥ śṛṇoti samāhitaḥ |
tanmaṅgalaṃ bhavecchaśvanna bhavet tadamaṅgalam || 17||
prathame pūjitā devī śambhunā sarvamaṅgalā |
dvitīye pūjitā devī maṅgalena graheṇa ca || 18||
tṛtīye pūjitā bhadrā maṅgalena nṛpeṇa ca |
caturthe maṅgale vāre sundarībhiśca pūjitā |
pañcame maṅgalākāṅkṣairnarairmaṅgalacaṇḍikā || 19||
pūjitā prativiśveṣu viśveśaiḥ pūjitā sadā |
tataḥ sarvatra sampūjya sā babhūva sureśvarī || 20||
devādibhiśca munibhirmanubhirmānavairmune |
devyāśca maṅgalastotraṃ yaḥ śṛṇoti samāhitaḥ || 21||
tanmaṅgalaṃ bhavecchaśvanna bhavettadamaṅgalam |
varddhante tatputrapautrā maṅgalaṃ ca dine dine || 22||

|| iti śrībrahmavaivarte prakṛtikhaṇḍe maṅgalacaṇḍikāstotraṃ sampūrṇam ||

English Transliteration (IAST)

Tap any verse below to reveal its meaning — only one verse meaning stays open at a time

oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ sarvapūjye devī maṅgalacaṇḍike |
aiṃ krūṃ phaṭ svāhetyevaṃ cāpyekavinśākṣaro manuḥ || 1||

ॐ ह्रीं श्रीं क्लीं सर्वपूज्ये देवी मङ्गलचण्डिके । ऐं क्रूं फट् स्वाहेत्येवं चाप्येकविन्शाक्षरो मनुः ॥ १॥

Meaning

The twenty-one-syllable seed mantra of Devi Mangala Chandika is given here — 'Om Hrīṃ Śrīṃ Klīṃ, O Devi worshipped by all, Mangala Chandike, Aiṃ Krūṃ Phaṭ Svāhā.' This mantra invokes the Devi who is venerated by everyone.

pūjyaḥ kalpataruścaiva bhaktānāṃ sarvakāmadaḥ |
daśalakṣajapenaiva mantrasiddhirbhavennṛṇām || 2||

पूज्यः कल्पतरुश्चैव भक्तानां सर्वकामदः । दशलक्षजपेनैव मन्त्रसिद्धिर्भवेन्नृणाम् ॥ २॥

Meaning

This mantra is as venerable as a wish-fulfilling tree for devotees, granting all their desires. By reciting it ten lakh (one million) times, a person attains mastery (siddhi) of the mantra.

mantrasiddhirbhaved yasya sa viṣṇuḥ sarvakāmadaḥ |
dhyānañca śrūyatāṃ brahman vedoktaṃ sarva sammatam || 3||

मन्त्रसिद्धिर्भवेद् यस्य स विष्णुः सर्वकामदः । ध्यानञ्च श्रूयतां ब्रह्मन् वेदोक्तं सर्व सम्मतम् ॥ ३॥

Meaning

One who attains this mantra-siddhi becomes, like Vishnu himself, a granter of all desires. Now, O Brahman, hear the meditation form (dhyāna) that is stated in the Vedas and accepted by all.

|| Dhyānam ||
devīṃ ṣoḍaśavarṣīyāṃ ramyāṃ susthirayauvanām |
sarvarūpaguṇāḍhyāñca komalāṅgīṃ manoharām || 4||

॥ ध्यानम् ॥ देवीं षोडशवर्षीयां रम्यां सुस्थिरयौवनाम् । सर्वरूपगुणाढ्याञ्च कोमलाङ्गीं मनोहराम् ॥ ४॥

Meaning

Dhyāna (meditation): One should meditate on the Devi as sixteen years of age, exquisitely beautiful, ever established in youthfulness, endowed with every excellent form and virtue, of gentle limbs, and enchanting to the mind.

śvetacampakavarṇābhāṃ candrakoṭisamaprabhām |
vahniśuddhāṃśukādhānāṃ ratnabhūṣaṇabhūṣitām || 5||

श्वेतचम्पकवर्णाभां चन्द्रकोटिसमप्रभाम् । वह्निशुद्धांशुकाधानां रत्नभूषणभूषिताम् ॥ ५॥

Meaning

The Devi's hue is like a white champaka flower, and her radiance equals that of a crore moons. She wears garments purified by fire (pristine silk) and is adorned with jeweled ornaments.

bibhratīṃ kabarībhāraṃ mallikāmālyabhūṣitam |
bimboṣṭhīṃ sudatīṃ śuddhāṃ śaratpadmanibhānanām || 6||

बिभ्रतीं कबरीभारं मल्लिकामाल्यभूषितम् । बिम्बोष्ठीं सुदतीं शुद्धां शरत्पद्मनिभाननाम् ॥ ६॥

Meaning

She bears a full crown of hair adorned with a garland of jasmine flowers, has lips as red as the bimba fruit, a beautiful row of teeth, and a face as pure and radiant as an autumn lotus in bloom.

īṣaddhāsyaprasannāsyāṃ sunīlotpalalocanām |
jagaddhātrīñca dātrīñca sarvebhyaḥ sarvasampadām || 7||

ईषद्धास्यप्रसन्नास्यां सुनीलोत्पललोचनाम् । जगद्धात्रीञ्च दात्रीञ्च सर्वेभ्यः सर्वसम्पदाम् ॥ ७॥

Meaning

Her face is joyful with a gentle smile, and her eyes resemble blue lotuses. She is the nurturer and sustainer of the entire universe, and the bestower of every kind of prosperity upon all beings.

saṃsārasāgare ghore pītarūpāṃ varāṃ bhaje || 8||

संसारसागरे घोरे पीतरूपां वरां भजे ॥ ८॥

Meaning

In this terrible ocean of worldly existence, I worship that excellent Devi of golden-yellow form.

devyāśca dhyānamityevaṃ stavanaṃ śrūyatāṃ mune |
prayataḥ saṅkaṭagrasto yena tuṣṭāva śaṅkaraḥ || 9||

देव्याश्च ध्यानमित्येवं स्तवनं श्रूयतां मुने । प्रयतः सङ्कटग्रस्तो येन तुष्टाव शङ्करः ॥ ९॥

Meaning

O sage, having heard this meditation on the Devi, now hear the hymn of praise with which Lord Shankara, when beset by distress, purified himself and pleased the Devi.

|| Śaṅkara uvāca ||
rakṣa rakṣa jaganmātardevi maṅgalacaṇḍike |
saṃhartrī vipadāṃ rāśerharṣamaṅgalakārike || 10||

॥ शङ्कर उवाच ॥ रक्ष रक्ष जगन्मातर्देवि मङ्गलचण्डिके । संहर्त्री विपदां राशेर्हर्षमङ्गलकारिके ॥ १०॥

Meaning

Shankara said: Protect me, protect me, O Mother of the world, Devi Mangala Chandike! You are the destroyer of multitudes of calamities and the bestower of joy and auspiciousness.

harṣamaṅgaladakṣe ca harṣamaṅgalacaṇḍike |
śubhe maṅgaladakṣe ca śubhamaṅgalacaṇḍike || 11||

हर्षमङ्गलदक्षे च हर्षमङ्गलचण्डिके । शुभे मङ्गलदक्षे च शुभमङ्गलचण्डिके ॥ ११॥

Meaning

You are skilled in bestowing joy and auspiciousness, O Harsha-Mangala-Chandike! You are the embodiment of auspiciousness and expert in granting welfare, O Shubha-Mangala-Chandike!

maṅgale maṅgalārhe ca sarvamaṅgalamaṅgale |
satāṃ maṅgalade devi sarveṣāṃ maṅgalālaye || 12||

मङ्गले मङ्गलार्हे च सर्वमङ्गलमङ्गले । सतां मङ्गलदे देवि सर्वेषां मङ्गलालये ॥ १२॥

Meaning

O auspicious one! O worthy of all auspiciousness! O the very auspiciousness of all auspicious things! O Devi, you bestow welfare upon the virtuous and are the abode of auspiciousness for all beings.

pūjyā maṅgalavāre ca maṅgalābhīṣṭadaivate |
pūjye maṅgalabhūpasya manuvaṃśasya santatam || 13||

पूज्या मङ्गलवारे च मङ्गलाभीष्टदैवते । पूज्ये मङ्गलभूपस्य मनुवंशस्य सन्ततम् ॥ १३॥

Meaning

O deity who fulfils desired auspiciousness, you are venerated on Tuesday (Mangalavāra). O Devi, you are also perpetually worshipped by the lineage of Manu associated with the lord of the planet Mars (Mangala).

maṅgalādhiṣṭhātṛdevi maṅgalānāṃ ca maṅgale |
saṃsāra maṅgalādhāre mokṣamaṅgaladāyini || 14||

मङ्गलाधिष्ठातृदेवि मङ्गलानां च मङ्गले । संसार मङ्गलाधारे मोक्षमङ्गलदायिनि ॥ १४॥

Meaning

O presiding deity of auspiciousness, the very auspiciousness of all auspicious things! You are the foundation of welfare within worldly existence, and also the giver of the supreme auspiciousness of liberation (moksha).

sāre ca maṅgalādhāre pāretvaṃ sarvakarmaṇām |
pratimaṅgalavāre ca pūjye tvaṃ maṅgalaprade || 15||

सारे च मङ्गलाधारे पारेत्वं सर्वकर्मणाम् । प्रतिमङ्गलवारे च पूज्ये त्वं मङ्गलप्रदे ॥ १५॥

Meaning

O essential foundation of auspiciousness, you are the far shore beyond all karmas (actions). O bestower of welfare, you are worshipped on every Tuesday.

stotreṇānena śambhuśca stutvā maṅgalacaṇḍikām |
pratimaṅgalavāre ca pūjāṃ kṛtvāgataḥ śivaḥ || 16||

स्तोत्रेणानेन शम्भुश्च स्तुत्वा मङ्गलचण्डिकाम् । प्रतिमङ्गलवारे च पूजां कृत्वागतः शिवः ॥ १६॥

Meaning

Lord Shambhu praised Devi Mangala Chandika with this very stotra, and since then Lord Shiva makes it a practice to first perform her worship on every Tuesday before proceeding further.

devyāśca maṅgalastotraṃ yaḥ śṛṇoti samāhitaḥ |
tanmaṅgalaṃ bhavecchaśvanna bhavet tadamaṅgalam || 17||

देव्याश्च मङ्गलस्तोत्रं यः शृणोति समाहितः । तन्मङ्गलं भवेच्छश्वन्न भवेत् तदमङ्गलम् ॥ १७॥

Meaning

Whosoever, with a focused and composed mind, listens to this Mangala-stotra of the Devi — for that person it always brings auspiciousness, and never anything inauspicious.

prathame pūjitā devī śambhunā sarvamaṅgalā |
dvitīye pūjitā devī maṅgalena graheṇa ca || 18||

प्रथमे पूजिता देवी शम्भुना सर्वमङ्गला । द्वितीये पूजिता देवी मङ्गलेन ग्रहेण च ॥ १८॥

Meaning

The first worship of the all-auspicious Devi was performed by Shambhu (Shiva). The second worship of the Devi was performed by the planet Mangala (Mars).

tṛtīye pūjitā bhadrā maṅgalena nṛpeṇa ca |
caturthe maṅgale vāre sundarībhiśca pūjitā |
pañcame maṅgalākāṅkṣairnarairmaṅgalacaṇḍikā || 19||

तृतीये पूजिता भद्रा मङ्गलेन नृपेण च । चतुर्थे मङ्गले वारे सुन्दरीभिश्च पूजिता । पञ्चमे मङ्गलाकाङ्क्षैर्नरैर्मङ्गलचण्डिका ॥ १९॥

Meaning

The third worship of the auspicious Devi was performed by a king named Mangala. The fourth worship, on the day of Tuesday, was performed by beautiful women. The fifth worship of Devi Mangala Chandika was performed by men desiring auspiciousness.

pūjitā prativiśveṣu viśveśaiḥ pūjitā sadā |
tataḥ sarvatra sampūjya sā babhūva sureśvarī || 20||

पूजिता प्रतिविश्वेषु विश्वेशैः पूजिता सदा । ततः सर्वत्र सम्पूज्य सा बभूव सुरेश्वरी ॥ २०॥

Meaning

Thus she came to be worshipped in every world, forever venerated by the guardians of the worlds. Being thus worshipped everywhere, she became the supreme sovereign even among the gods.

devādibhiśca munibhirmanubhirmānavairmune |
devyāśca maṅgalastotraṃ yaḥ śṛṇoti samāhitaḥ || 21||

देवादिभिश्च मुनिभिर्मनुभिर्मानवैर्मुने । देव्याश्च मङ्गलस्तोत्रं यः शृणोति समाहितः ॥ २१॥

Meaning

O sage, the Devi is thus worshipped by gods, sages, Manus, and human beings alike. Whosoever, with a composed and attentive mind, listens to this Mangala-stotra of the Devi —

tanmaṅgalaṃ bhavecchaśvanna bhavettadamaṅgalam |
varddhante tatputrapautrā maṅgalaṃ ca dine dine || 22||

तन्मङ्गलं भवेच्छश्वन्न भवेत्तदमङ्गलम् । वर्द्धन्ते तत्पुत्रपौत्रा मङ्गलं च दिने दिने ॥ २२॥

Meaning

For that person it is always auspicious and never inauspicious. That person's children and grandchildren, along with all well-being, go on increasing day by day.

Benefits

🌟

All Auspiciousness

Per the phalashruti — for one who hears it with faith, all becomes auspicious; nothing inauspicious remains.

🛡️

Removes Calamity

The Devi is called "saṃhartrī vipadām" — the destroyer of calamities and distress.

👪

Family Welfare

"Varddhante tatputrapautrā" — children and well-being increase day by day.

🙏

Devi’s Grace

The grace and protection of Jaganmata Mangala Chandika — a form of Prakriti/Durga.

🕉️

Liberation

"Mokṣa-maṅgala-dāyini" — she grants the welfare of both the world and liberation.

📅

Tuesday Worship

By tradition the Devi is worshipped, and the stotra recited, each Tuesday (Mangalavāra).

Sadhana Details

Day:Tuesday
Deity:Mangala Chandika
Source:Brahmavaivarta Purana
Attire:Clean clothes
Flowers:Red flowers
Lamp:Ghee lamp

यह स्तोत्र क्यों विशेष है?

मङ्गलचण्डिका स्तोत्र ब्रह्मवैवर्त पुराण (प्रकृति खण्ड) में आया है, जहाँ संकटग्रस्त भगवान शिव देवी मङ्गलचण्डिका (प्रकृति/दुर्गा का एक स्वरूप) की स्तुति करते हैं। देवी "सर्वमंगल" की आधार कही गई हैं और परम्परा अनुसार प्रति मंगलवार उनकी पूजा होती है।

संपूर्ण स्तोत्र

॥ श्री मङ्गलचण्डिका स्तोत्रम् ॥
(ब्रह्मवैवर्त पुराण · प्रकृति खण्ड · अध्याय ४४)

ॐ ह्रीं श्रीं क्लीं सर्वपूज्ये देवी मङ्गलचण्डिके ।
ऐं क्रूं फट् स्वाहेत्येवं चाप्येकविन्शाक्षरो मनुः ॥ १॥
पूज्यः कल्पतरुश्चैव भक्तानां सर्वकामदः ।
दशलक्षजपेनैव मन्त्रसिद्धिर्भवेन्नृणाम् ॥ २॥
मन्त्रसिद्धिर्भवेद् यस्य स विष्णुः सर्वकामदः ।
ध्यानञ्च श्रूयतां ब्रह्मन् वेदोक्तं सर्व सम्मतम् ॥ ३॥

॥ ध्यानम् ॥
देवीं षोडशवर्षीयां रम्यां सुस्थिरयौवनाम् ।
सर्वरूपगुणाढ्याञ्च कोमलाङ्गीं मनोहराम् ॥ ४॥
श्वेतचम्पकवर्णाभां चन्द्रकोटिसमप्रभाम् ।
वह्निशुद्धांशुकाधानां रत्नभूषणभूषिताम् ॥ ५॥
बिभ्रतीं कबरीभारं मल्लिकामाल्यभूषितम् ।
बिम्बोष्ठीं सुदतीं शुद्धां शरत्पद्मनिभाननाम् ॥ ६॥
ईषद्धास्यप्रसन्नास्यां सुनीलोत्पललोचनाम् ।
जगद्धात्रीञ्च दात्रीञ्च सर्वेभ्यः सर्वसम्पदाम् ॥ ७॥
संसारसागरे घोरे पीतरूपां वरां भजे ॥ ८॥
देव्याश्च ध्यानमित्येवं स्तवनं श्रूयतां मुने ।
प्रयतः सङ्कटग्रस्तो येन तुष्टाव शङ्करः ॥ ९॥

॥ शङ्कर उवाच ॥
रक्ष रक्ष जगन्मातर्देवि मङ्गलचण्डिके ।
संहर्त्री विपदां राशेर्हर्षमङ्गलकारिके ॥ १०॥
हर्षमङ्गलदक्षे च हर्षमङ्गलचण्डिके ।
शुभे मङ्गलदक्षे च शुभमङ्गलचण्डिके ॥ ११॥
मङ्गले मङ्गलार्हे च सर्वमङ्गलमङ्गले ।
सतां मङ्गलदे देवि सर्वेषां मङ्गलालये ॥ १२॥
पूज्या मङ्गलवारे च मङ्गलाभीष्टदैवते ।
पूज्ये मङ्गलभूपस्य मनुवंशस्य सन्ततम् ॥ १३॥
मङ्गलाधिष्ठातृदेवि मङ्गलानां च मङ्गले ।
संसार मङ्गलाधारे मोक्षमङ्गलदायिनि ॥ १४॥
सारे च मङ्गलाधारे पारेत्वं सर्वकर्मणाम् ।
प्रतिमङ्गलवारे च पूज्ये त्वं मङ्गलप्रदे ॥ १५॥
स्तोत्रेणानेन शम्भुश्च स्तुत्वा मङ्गलचण्डिकाम् ।
प्रतिमङ्गलवारे च पूजां कृत्वागतः शिवः ॥ १६॥
देव्याश्च मङ्गलस्तोत्रं यः शृणोति समाहितः ।
तन्मङ्गलं भवेच्छश्वन्न भवेत् तदमङ्गलम् ॥ १७॥
प्रथमे पूजिता देवी शम्भुना सर्वमङ्गला ।
द्वितीये पूजिता देवी मङ्गलेन ग्रहेण च ॥ १८॥
तृतीये पूजिता भद्रा मङ्गलेन नृपेण च ।
चतुर्थे मङ्गले वारे सुन्दरीभिश्च पूजिता ।
पञ्चमे मङ्गलाकाङ्क्षैर्नरैर्मङ्गलचण्डिका ॥ १९॥
पूजिता प्रतिविश्वेषु विश्वेशैः पूजिता सदा ।
ततः सर्वत्र सम्पूज्य सा बभूव सुरेश्वरी ॥ २०॥
देवादिभिश्च मुनिभिर्मनुभिर्मानवैर्मुने ।
देव्याश्च मङ्गलस्तोत्रं यः शृणोति समाहितः ॥ २१॥
तन्मङ्गलं भवेच्छश्वन्न भवेत्तदमङ्गलम् ।
वर्द्धन्ते तत्पुत्रपौत्रा मङ्गलं च दिने दिने ॥ २२॥

॥ इति श्रीब्रह्मवैवर्ते प्रकृतिखण्डे मङ्गलचण्डिकास्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

संस्कृत श्लोक (मूल पाठ)

अर्थ जानने के लिए किसी भी श्लोक (Verse) पर क्लिक करें — एक समय में एक ही श्लोक का अर्थ खुलेगा

ॐ ह्रीं श्रीं क्लीं सर्वपूज्ये देवी मङ्गलचण्डिके ।
ऐं क्रूं फट् स्वाहेत्येवं चाप्येकविन्शाक्षरो मनुः ॥ १॥

oṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ sarvapūjye devī maṅgalacaṇḍike | aiṃ krūṃ phaṭ svāhetyevaṃ cāpyekavinśākṣaro manuḥ || 1||

भावार्थ

देवी मङ्गलचण्डिका का इक्कीस अक्षरों वाला बीज-मन्त्र दिया गया है — 'ॐ ह्रीं श्रीं क्लीं सर्वपूज्ये देवी मङ्गलचण्डिके ऐं क्रूं फट् स्वाहा।' यह मन्त्र सबके द्वारा पूज्य देवी को सम्बोधित करता है।

पूज्यः कल्पतरुश्चैव भक्तानां सर्वकामदः ।
दशलक्षजपेनैव मन्त्रसिद्धिर्भवेन्नृणाम् ॥ २॥

pūjyaḥ kalpataruścaiva bhaktānāṃ sarvakāmadaḥ | daśalakṣajapenaiva mantrasiddhirbhavennṛṇām || 2||

भावार्थ

यह मन्त्र भक्तों के लिए कल्पवृक्ष के समान पूज्य और समस्त कामनाओं को पूर्ण करने वाला है। दस लाख बार जप करने से ही मनुष्यों को मन्त्र-सिद्धि प्राप्त होती है।

मन्त्रसिद्धिर्भवेद् यस्य स विष्णुः सर्वकामदः ।
ध्यानञ्च श्रूयतां ब्रह्मन् वेदोक्तं सर्व सम्मतम् ॥ ३॥

mantrasiddhirbhaved yasya sa viṣṇuḥ sarvakāmadaḥ | dhyānañca śrūyatāṃ brahman vedoktaṃ sarva sammatam || 3||

भावार्थ

जिसे यह मन्त्र-सिद्धि प्राप्त हो जाती है, वह स्वयं विष्णु के समान सर्व-कामनाओं को देने वाला हो जाता है। अब हे ब्रह्मन्, वेदोक्त और सर्वसम्मत ध्यान को सुनिए।

॥ ध्यानम् ॥
देवीं षोडशवर्षीयां रम्यां सुस्थिरयौवनाम् ।
सर्वरूपगुणाढ्याञ्च कोमलाङ्गीं मनोहराम् ॥ ४॥

|| Dhyānam || devīṃ ṣoḍaśavarṣīyāṃ ramyāṃ susthirayauvanām | sarvarūpaguṇāḍhyāñca komalāṅgīṃ manoharām || 4||

भावार्थ

ध्यान: देवी को सोलह वर्ष की आयु वाली, अत्यन्त रमणीय और स्थिर यौवन से युक्त ध्यायें, जो सर्व सद्गुणों और सौन्दर्य से सम्पन्न, कोमल अंगों वाली और मन को मोहने वाली हैं।

श्वेतचम्पकवर्णाभां चन्द्रकोटिसमप्रभाम् ।
वह्निशुद्धांशुकाधानां रत्नभूषणभूषिताम् ॥ ५॥

śvetacampakavarṇābhāṃ candrakoṭisamaprabhām | vahniśuddhāṃśukādhānāṃ ratnabhūṣaṇabhūṣitām || 5||

भावार्थ

देवी का वर्ण श्वेत चम्पक पुष्प के समान है, उनकी कान्ति करोड़ों चन्द्रमाओं के समान है। वे अग्नि से शुद्ध किए हुए वस्त्र धारण करती हैं और रत्नों के आभूषणों से सुशोभित हैं।

बिभ्रतीं कबरीभारं मल्लिकामाल्यभूषितम् ।
बिम्बोष्ठीं सुदतीं शुद्धां शरत्पद्मनिभाननाम् ॥ ६॥

bibhratīṃ kabarībhāraṃ mallikāmālyabhūṣitam | bimboṣṭhīṃ sudatīṃ śuddhāṃ śaratpadmanibhānanām || 6||

भावार्थ

वे घने केशपाश को धारण करती हैं जो मल्लिका पुष्पों की माला से सुशोभित है, उनके बिम्बफल के समान लाल अधर और सुन्दर दन्तपंक्ति है, तथा उनका मुख शरद-ऋतु के खिले हुए कमल के समान निर्मल है।

ईषद्धास्यप्रसन्नास्यां सुनीलोत्पललोचनाम् ।
जगद्धात्रीञ्च दात्रीञ्च सर्वेभ्यः सर्वसम्पदाम् ॥ ७॥

īṣaddhāsyaprasannāsyāṃ sunīlotpalalocanām | jagaddhātrīñca dātrīñca sarvebhyaḥ sarvasampadām || 7||

भावार्थ

उनके मुख पर हल्की मुस्कान के साथ प्रसन्नता झलकती है, उनके नेत्र नीले कमल के समान हैं। वे सम्पूर्ण जगत् की धात्री (पालनकर्त्री) हैं और सबको सभी प्रकार की सम्पदाएँ प्रदान करने वाली हैं।

संसारसागरे घोरे पीतरूपां वरां भजे ॥ ८॥

saṃsārasāgare ghore pītarūpāṃ varāṃ bhaje || 8||

भावार्थ

इस भयंकर संसार-सागर में मैं उस श्रेष्ठ पीतवर्ण रूप वाली देवी की उपासना करता हूँ।

देव्याश्च ध्यानमित्येवं स्तवनं श्रूयतां मुने ।
प्रयतः सङ्कटग्रस्तो येन तुष्टाव शङ्करः ॥ ९॥

devyāśca dhyānamityevaṃ stavanaṃ śrūyatāṃ mune | prayataḥ saṅkaṭagrasto yena tuṣṭāva śaṅkaraḥ || 9||

भावार्थ

हे मुने! देवी के इस ध्यान के पश्चात् अब वह स्तवन सुनिए, जिससे संकट में फँसे भगवान शङ्कर ने शुद्ध चित्त होकर देवी को प्रसन्न किया था।

॥ शङ्कर उवाच ॥
रक्ष रक्ष जगन्मातर्देवि मङ्गलचण्डिके ।
संहर्त्री विपदां राशेर्हर्षमङ्गलकारिके ॥ १०॥

|| Śaṅkara uvāca || rakṣa rakṣa jaganmātardevi maṅgalacaṇḍike | saṃhartrī vipadāṃ rāśerharṣamaṅgalakārike || 10||

भावार्थ

शङ्कर बोले: हे जगन्माता देवी मङ्गलचण्डिके! रक्षा करो, रक्षा करो। तुम विपत्तियों के समूह का संहार करने वाली और हर्ष तथा मंगल प्रदान करने वाली हो।

हर्षमङ्गलदक्षे च हर्षमङ्गलचण्डिके ।
शुभे मङ्गलदक्षे च शुभमङ्गलचण्डिके ॥ ११॥

harṣamaṅgaladakṣe ca harṣamaṅgalacaṇḍike | śubhe maṅgaladakṣe ca śubhamaṅgalacaṇḍike || 11||

भावार्थ

तुम हर्ष और मंगल प्रदान करने में कुशल हो, हे हर्ष-मंगल-चण्डिके! तुम शुभस्वरूपा और मंगल देने में निपुण हो, हे शुभ-मंगल-चण्डिके!

मङ्गले मङ्गलार्हे च सर्वमङ्गलमङ्गले ।
सतां मङ्गलदे देवि सर्वेषां मङ्गलालये ॥ १२॥

maṅgale maṅgalārhe ca sarvamaṅgalamaṅgale | satāṃ maṅgalade devi sarveṣāṃ maṅgalālaye || 12||

भावार्थ

हे मंगलस्वरूपा! हे मंगल के योग्य! हे समस्त मंगलों की भी मंगलस्वरूपा! हे देवी, तुम सज्जनों को मंगल देने वाली और सबके लिए मंगल का आश्रय-स्थान हो।

पूज्या मङ्गलवारे च मङ्गलाभीष्टदैवते ।
पूज्ये मङ्गलभूपस्य मनुवंशस्य सन्ततम् ॥ १३॥

pūjyā maṅgalavāre ca maṅgalābhīṣṭadaivate | pūjye maṅgalabhūpasya manuvaṃśasya santatam || 13||

भावार्थ

हे इष्ट-मंगल प्रदान करने वाली देवी! तुम मंगलवार के दिन पूजनीय हो। हे देवी, तुम मंगल-भूप (मंगल ग्रह के अधिष्ठाता) के मनुवंश की भी निरन्तर पूज्य हो।

मङ्गलाधिष्ठातृदेवि मङ्गलानां च मङ्गले ।
संसार मङ्गलाधारे मोक्षमङ्गलदायिनि ॥ १४॥

maṅgalādhiṣṭhātṛdevi maṅgalānāṃ ca maṅgale | saṃsāra maṅgalādhāre mokṣamaṅgaladāyini || 14||

भावार्थ

हे मंगल की अधिष्ठात्री देवी! हे समस्त मंगलों की भी मंगलस्वरूपा! तुम संसार में मंगल का आधार हो और मोक्ष-रूपी परम मंगल भी प्रदान करने वाली हो।

सारे च मङ्गलाधारे पारेत्वं सर्वकर्मणाम् ।
प्रतिमङ्गलवारे च पूज्ये त्वं मङ्गलप्रदे ॥ १५॥

sāre ca maṅgalādhāre pāretvaṃ sarvakarmaṇām | pratimaṅgalavāre ca pūjye tvaṃ maṅgalaprade || 15||

भावार्थ

हे सारभूता मंगल के आधार! तुम समस्त कर्मों के पार करने वाली (उनसे मुक्त कराने वाली) हो। हे मंगल प्रदान करने वाली देवी, प्रत्येक मंगलवार को तुम पूज्य हो।

स्तोत्रेणानेन शम्भुश्च स्तुत्वा मङ्गलचण्डिकाम् ।
प्रतिमङ्गलवारे च पूजां कृत्वागतः शिवः ॥ १६॥

stotreṇānena śambhuśca stutvā maṅgalacaṇḍikām | pratimaṅgalavāre ca pūjāṃ kṛtvāgataḥ śivaḥ || 16||

भावार्थ

भगवान शम्भु ने इसी स्तोत्र से देवी मङ्गलचण्डिका की स्तुति की, और तभी से भगवान शिव प्रत्येक मंगलवार को उनकी पूजा करके ही (आगे) जाते हैं।

देव्याश्च मङ्गलस्तोत्रं यः शृणोति समाहितः ।
तन्मङ्गलं भवेच्छश्वन्न भवेत् तदमङ्गलम् ॥ १७॥

devyāśca maṅgalastotraṃ yaḥ śṛṇoti samāhitaḥ | tanmaṅgalaṃ bhavecchaśvanna bhavet tadamaṅgalam || 17||

भावार्थ

जो कोई एकाग्रचित्त होकर देवी के इस मंगल-स्तोत्र को सुनता है, उसके लिए वह सदा मंगलकारी ही होता है, वह कभी अमंगलकारी नहीं होता।

प्रथमे पूजिता देवी शम्भुना सर्वमङ्गला ।
द्वितीये पूजिता देवी मङ्गलेन ग्रहेण च ॥ १८॥

prathame pūjitā devī śambhunā sarvamaṅgalā | dvitīye pūjitā devī maṅgalena graheṇa ca || 18||

भावार्थ

प्रथम बार सर्वमंगला देवी की पूजा शम्भु (शिव) द्वारा की गई। द्वितीय बार देवी की पूजा मंगल ग्रह के द्वारा की गई।

तृतीये पूजिता भद्रा मङ्गलेन नृपेण च ।
चतुर्थे मङ्गले वारे सुन्दरीभिश्च पूजिता ।
पञ्चमे मङ्गलाकाङ्क्षैर्नरैर्मङ्गलचण्डिका ॥ १९॥

tṛtīye pūjitā bhadrā maṅgalena nṛpeṇa ca | caturthe maṅgale vāre sundarībhiśca pūjitā | pañcame maṅgalākāṅkṣairnarairmaṅgalacaṇḍikā || 19||

भावार्थ

तीसरी बार कल्याणकारी देवी की पूजा मंगल नामक राजा द्वारा की गई। चौथी बार मंगलवार के दिन सुन्दरी स्त्रियों ने उनकी पूजा की। पाँचवीं बार मंगल की कामना करने वाले पुरुषों ने देवी मङ्गलचण्डिका की पूजा की।

पूजिता प्रतिविश्वेषु विश्वेशैः पूजिता सदा ।
ततः सर्वत्र सम्पूज्य सा बभूव सुरेश्वरी ॥ २०॥

pūjitā prativiśveṣu viśveśaiḥ pūjitā sadā | tataḥ sarvatra sampūjya sā babhūva sureśvarī || 20||

भावार्थ

इस प्रकार वे प्रत्येक लोक में पूजित हुईं और लोकपालों द्वारा सदा पूजी गईं। तत्पश्चात् सर्वत्र पूजित होकर वे देवताओं की भी ईश्वरी (अधिष्ठात्री) बन गईं।

देवादिभिश्च मुनिभिर्मनुभिर्मानवैर्मुने ।
देव्याश्च मङ्गलस्तोत्रं यः शृणोति समाहितः ॥ २१॥

devādibhiśca munibhirmanubhirmānavairmune | devyāśca maṅgalastotraṃ yaḥ śṛṇoti samāhitaḥ || 21||

भावार्थ

हे मुने! देवताओं, मुनियों, मनुओं और मनुष्यों — सबके द्वारा देवी की पूजा की जाती है। जो कोई भी एकाग्रचित्त होकर देवी के इस मंगल-स्तोत्र को सुनता है,

तन्मङ्गलं भवेच्छश्वन्न भवेत्तदमङ्गलम् ।
वर्द्धन्ते तत्पुत्रपौत्रा मङ्गलं च दिने दिने ॥ २२॥

tanmaṅgalaṃ bhavecchaśvanna bhavettadamaṅgalam | varddhante tatputrapautrā maṅgalaṃ ca dine dine || 22||

भावार्थ

उसके लिए वह सदा मंगलकारी ही होता है, कभी अमंगलकारी नहीं होता। उसके पुत्र-पौत्र तथा समस्त कल्याण दिन-प्रतिदिन बढ़ते रहते हैं।

पाठ के लाभ

🌟

सर्वमंगल

फलश्रुति अनुसार — जो श्रद्धा से सुनता है, उसका सदा मंगल होता है, अमंगल नहीं होता।

🛡️

विपत्ति-नाश

देवी "विपदां संहर्त्री" कही गई हैं — विपत्तियों और संकटों का नाश।

👪

कुल-वृद्धि

"वर्द्धन्ते तत्पुत्रपौत्रा" — संतान और कल्याण दिन-प्रतिदिन बढ़ते हैं।

🙏

देवी कृपा

जगन्माता मङ्गलचण्डिका (प्रकृति/दुर्गा स्वरूप) की कृपा एवं रक्षा।

🕉️

मोक्ष-मंगल

"मोक्षमङ्गलदायिनि" — देवी संसार और मोक्ष दोनों का मंगल देती हैं।

📅

मंगलवार पूजा

परम्परा अनुसार प्रति मंगलवार देवी की पूजा एवं स्तोत्र-पाठ।

साधना विवरण

दिन:मंगलवार
देवी:मङ्गलचण्डिका
स्रोत:ब्रह्मवैवर्त पुराण
वस्त्र:स्वच्छ वस्त्र
पुष्प:लाल पुष्प
दीपक:घी का दीपक

Frequently Asked Questions

What is the Mangal Chandika Stotram?

The Mangal Chandika Stotram is a sacred Hindu devotional hymn (stotram) dedicated to Devi. VedKosh provides its complete text in Hindi and English with transliteration for regional readers.

What are the benefits of reciting the Mangal Chandika Stotram?

Reciting the Mangal Chandika Stotram with devotion is traditionally believed to invoke the grace of Devi, calm and focus the mind, and create an auspicious, sattvic atmosphere. It is practised as an act of bhakti (devotion) rather than for any guaranteed material outcome.

When should the Mangal Chandika Stotram be recited?

The Mangal Chandika Stotram can be recited during daily morning or evening worship of Devi, and especially on the deity's sacred days and festivals. A clean, quiet space and a steady, devotional mind are the main requirements.

अक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न

Mangal Chandika Stotram क्या है?

Mangal Chandika Stotram देवी को समर्पित एक पवित्र हिन्दू भक्ति स्तोत्र है। वेदकोश पर इसका पूर्ण पाठ हिंदी और अंग्रेज़ी में (क्षेत्रीय पाठकों हेतु लिप्यंतरण सहित) उपलब्ध है।

Mangal Chandika Stotram के पाठ के क्या लाभ माने जाते हैं?

Mangal Chandika Stotram का श्रद्धापूर्वक पाठ देवी की कृपा का आह्वान करता है, मन को शांत व एकाग्र करता है और शुभ, सात्विक वातावरण बनाता है। इसे किसी निश्चित भौतिक फल की गारंटी के रूप में नहीं, बल्कि भक्ति-भाव से किया जाता है।

Mangal Chandika Stotram का पाठ कब करना चाहिए?

Mangal Chandika Stotram का पाठ देवी की प्रातः या संध्या पूजा में, तथा विशेषकर देवता के पवित्र दिनों व पर्वों पर किया जा सकता है। स्वच्छ, शांत स्थान और स्थिर भक्ति-भाव ही मुख्य आवश्यकता है।

Updated for 2026

2026 के लिए अद्यतन

Recently Accessed

Trending Topics

Please verify meanings and rituals yourself before following. Not medical, legal or financial advice.