Skip to content
← Pooja Vidhi
भगवान शिव (त्रिपुरारि — त्रिपुरासुर वधकर्ता) / विष्णु
भगवान शिव (त्रिपुरारि — त्रिपुरासुर वधकर्ता) / विष्णु

कार्तिक पूर्णिमा / त्रिपुरारी पूर्णिमा पूजा विधि (कोंकणी — नाव प्रवाह)

Last updated: 14 June 2026

कार्तिक पूर्णिमा (त्रिपुरारी पूर्णिमा) कोंकणी समुदाय की सबसे सुन्दर परम्पराओं में से एक है। इस दिन छोटी हस्तनिर्मित नावें (दीपक-सहित) नदी/समुद्र/तालाब में प्रवाहित की जाती हैं — "त्रिपुरारी" = शिव द्वारा त्रिपुरासुर वध का उत्सव। कार्तिक स्नान (नदी/समुद्र में पूर्णिमा स्नान), तुलसी पूजा, एवं दीपदान — तटीय कोंकणी शैली।

Occasion

कार्तिक पूर्णिमा (नवम्बर)

Muhurat

सन्ध्या — नाव प्रवाह (चन्द्रोदय)

Puja Samagri (Items Required)

  • हस्तनिर्मित लघु नाव (कागज़/पत्ते/लकड़ी)
  • छोटे दीपक / दीये (नाव पर रखने हेतु)
  • पुष्प, तुलसी, केसर
  • नारियल, पान, सुपारी
  • कर्पूर, अगरबत्ती
  • पंचकज्जय, खीर

Puja Procedure — Steps

Step 1

कार्तिक स्नान

प्रातःकाल नदी/समुद्र/तालाब में स्नान — कार्तिक पूर्णिमा स्नान = अत्यन्त पवित्र। कोंकणी तटीय परम्परा — समुद्र तट पर सामूहिक स्नान। "ॐ गंगायै नमः" / "ॐ वरुणाय नमः" जपें।

Step 2

लघु नाव निर्माण

कागज़/पत्ते/लकड़ी से छोटी नावें बनाएँ। नाव पर छोटा दीपक/दीया रखें। पुष्प, तुलसी, केसर सजाएँ। बच्चों/परिवार सहित नाव सजाएँ — "प्रकाश एवं आशा का प्रतीक।"

Step 3

नाव प्रवाह — दीपदान

सन्ध्या/चन्द्रोदय पर नदी/समुद्र/तालाब तट पर जाएँ। दीपक जलाएँ (नाव पर)। "ॐ नमः शिवाय" / "ॐ त्रिपुरारिणे नमः" जपें। नाव को धीरे-धीरे जल में प्रवाहित करें। सैकड़ों दीपकयुक्त नावें जल पर तैरती हुईं — अद्भुत दृश्य।

Step 4

तुलसी पूजा एवं नैवेद्य

घर लौटकर तुलसी वृन्दावन पूजा। नारियल तेल दीपक जलाएँ। पंचकज्जय, खीर नैवेद्य। कर्पूर आरती। प्रसाद बाँटें। पूर्णिमा चन्द्र-दर्शन।

Main Mantra

ॐ त्रिपुरारिणे नमः ।

ॐ नमः शिवाय ।

कार्तिक्यां पूर्णिमायां तु, स्नानं दानं च यत्कृतम् ।
तत्सर्वमक्षयं प्रोक्तं, ब्रह्मविष्णुमहेश्वरैः ॥

Benefits of this Puja

कार्तिक पूर्णिमा से शिव (त्रिपुरारि) आशीर्वाद, जल-शुद्धि, दीपदान पुण्य, कोंकणी तटीय सांस्कृतिक पहचान।

Important Notes

• लघु नाव + दीपक = कोंकणी विशेष — नदी/समुद्र में प्रवाह। • त्रिपुरारी = शिव = त्रिपुरासुर वध का उत्सव। • कार्तिक स्नान = समुद्र/नदी — तटीय कोंकणी शैली। • चन्द्रोदय = नाव प्रवाह का समय। • तुलसी पूजा = कार्तिक मास का अंग।

सदांच विचारिल्ले प्रस्न

कार्तिक पूर्णिमा / त्रिपुरारी पूर्णिमा पूजा विधि (कोंकणी — नाव प्रवाह) केन्ना करतात आनी शुभ मुहूर्त खंयचो?

कार्तिक पूर्णिमा (नवम्बर) — सन्ध्या — नाव प्रवाह (चन्द्रोदय)

कार्तिक पूर्णिमा / त्रिपुरारी पूर्णिमा पूजा विधि (कोंकणी — नाव प्रवाह) खातीर खंयची पूजा सामग्री जाय?

हस्तनिर्मित लघु नाव (कागज़/पत्ते/लकड़ी), छोटे दीपक / दीये (नाव पर रखने हेतु), पुष्प, तुलसी, केसर, नारियल, पान, सुपारी, कर्पूर, अगरबत्ती, पंचकज्जय, खीर

कार्तिक पूर्णिमा / त्रिपुरारी पूर्णिमा पूजा विधि (कोंकणी — नाव प्रवाह)ंत खंयचो मंत्र जपतात?

ॐ त्रिपुरारिणे नमः । ॐ नमः शिवाय । कार्तिक्यां पूर्णिमायां तु, स्नानं दानं च यत्कृतम् । तत्सर्वमक्षयं प्रोक्तं, ब्रह्मविष्णुमहेश्वरैः ॥

कार्तिक पूर्णिमा / त्रिपुरारी पूर्णिमा पूजा विधि (कोंकणी — नाव प्रवाह) केल्यान खंयचे लाभ मेळटात?

कार्तिक पूर्णिमा से शिव (त्रिपुरारि) आशीर्वाद, जल-शुद्धि, दीपदान पुण्य, कोंकणी तटीय सांस्कृतिक पहचान।

What to do next

← View all Pooja Vidhis

Recently Accessed

Home

Premium Tools

View All →

Trending Topics

Continue Your Spiritual Journey

Explore related Hindu wisdom, daily guidance, and AI-powered answers on VedKosh.

Independently reviewed for authenticity. Please verify meanings and rituals yourself before following. Not medical, legal or financial advice.

कार्तिक पूर्णिमा / त्रिपुरारी पूर्णिमा पूजा विधि (कोंकणी — नाव प्रवाह) — Complete Guide | VedKosh