
Annapurna Ashtakam
Author: Shree Adi Shankaracharya
English Transliteration
Om Annapurnashtakam
nityānandakarī varābhayakarī saundaryaratnākarī
nirdhūtākhilaghorapāvanakarī pratyakṣamāheśvarī |
prāleyācalavaṃśapāvanakarī kāśīpurādhīśvarī
bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambanakarī mātānnapūrṇeśvarī || 1||
nānāratnavicitrabhūṣaṇakarī hemāmbarāḍambarī
muktāhāravilambamāna vilasat vakṣojakumbhāntarī |
kāśmīrāgaruvāsitā rucikarī kāśīpurādhīśvarī
bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambanakarī mātānnapūrṇeśvarī || 2||
yogānandakarī ripukṣayakarī dharmārthaniṣṭhākarī
candrārkānalabhāsamānalaharī trailokyarakṣākarī |
sarvaiśvaryasamastavāñchitakarī kāśīpurādhīśvarī
bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambanakarī mātānnapūrṇeśvarī || 3||
kailāsācalakandarālayakarī gaurī umā śaṅkarī
kaumārī nigamārthagocarakarī oṅkārabījākṣarī |
mokṣadvārakapāṭapāṭanakarī kāśīpurādhīśvarī
bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambanakarī mātānnapūrṇeśvarī || 4||
dṛśyādṛśya vibhūtivāhanakarī brahmāṇḍabhāṇḍodarī
līlānāṭakasūtrabhedanakarī vijñānadīpāṅkurī |
śrīviśveśamanaḥ prasādanakarī kāśīpurādhīśvarī
bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambanakarī mātānnapūrṇeśvarī || 5||
urvī sarvajaneśvarī bhagavatī mātānnapūrṇeśvarī
veṇīnīlasamānakuntaladharī nityānnadāneśvarī |
sarvānandakarī sadāśubhakarī kāśīpurādhīśvarī
bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambanakarī mātānnapūrṇeśvarī || 6||
ādikṣāntasamastavarṇanakarī śambhostribhāvākarī
kāśmīrā trijaleśvarī trilaharī nityāṅkurā śarvarī |
kāmākāṅkṣakarī janodayakarī kāśīpurādhīśvarī
bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambanakarī mātānnapūrṇeśvarī || 7||
devī sarvavicitraratnaracitā dākṣāyaṇī sundarī
vāme svādupayodharā priyakarī saubhāgya māheśvarī |
bhaktābhīṣṭakarī sadāśubhakarī kāśīpurādhīśvarī
bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambanakarī mātānnapūrṇeśvarī || 8||
candrārkānalakoṭikoṭisadṛśā candrāṃśubimbādharī
candrārkāgnisamānakuṇḍaladharī candrārkavarṇeśvarī |
mālāpustakapāśasāṅkuśadharī kāśīpurādhīśvarī
bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambanakarī mātānnapūrṇeśvarī || 9||
kṣatratrāṇakarī mahā'bhayakarī mātā kṛpāsāgarī
sākṣānmokṣakarī sadā śivakarī viśveśvarī śrīdharī |
dakṣākrandakarī nirāmayakarī kāśīpurādhīśvarī
bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambanakarī mātānnapūrṇeśvarī || 10||
annapūrṇe sadāpūrṇe śaṅkaraprāṇavallabhe |
jñānavairāgyasiddhyarthaṃ bhikṣāṃ dehi ca pārvati || 11||
mātā me pārvatī devī pitā devo maheśvaraḥ |
bāndhavāḥ śivabhaktāśca svadeśo bhuvanatrayam || 12||Verse-by-Verse Meaning
Tap “Show meaning” under any verse to read its meaning.
नित्यानन्दकरी वराभयकरी सौन्दर्यरत्नाकरी निर्धूताखिलघोरपावनकरी प्रत्यक्षमाहेश्वरी । प्रालेयाचलवंशपावनकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी ॥ १॥
nityānandakarī varābhayakarī saundaryaratnākarī nirdhūtākhilaghorapāvanakarī pratyakṣamāheśvarī | prāleyācalavaṃśapāvanakarī kāśīpurādhīśvarī bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambanakarī mātānnapūrṇeśvarī || 1||
Show meaningHide meaning
O Goddess, you bestow eternal bliss and grant boons and fearlessness with your hands; you are like a mine of the jewel of beauty. You purify by washing away every terrible sin, and you are the very manifest power of Maheshvara (Shiva) himself. You sanctify the lineage of the Himalayan mountain (as daughter of Himavan) and you rule as sovereign of the holy city of Kashi. O Mother Annapurneshvari, who graciously extends her support, please grant me alms.
नानारत्नविचित्रभूषणकरी हेमाम्बराडम्बरी मुक्ताहारविलम्बमान विलसत् वक्षोजकुम्भान्तरी । काश्मीरागरुवासिता रुचिकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी ॥ २॥
nānāratnavicitrabhūṣaṇakarī hemāmbarāḍambarī muktāhāravilambamāna vilasat vakṣojakumbhāntarī | kāśmīrāgaruvāsitā rucikarī kāśīpurādhīśvarī bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambanakarī mātānnapūrṇeśvarī || 2||
Show meaningHide meaning
You are adorned with wondrous ornaments made of many kinds of gems and are resplendent in garments of gold. A pearl necklace hangs gracefully upon your full, pot-like bosom. Fragrant with saffron and agaru incense, utterly delightful, you are the sovereign of the city of Kashi. O Mother Annapurneshvari, who graciously extends her support, please grant me alms.
योगानन्दकरी रिपुक्षयकरी धर्मार्थनिष्ठाकरी चन्द्रार्कानलभासमानलहरी त्रैलोक्यरक्षाकरी । सर्वैश्वर्यसमस्तवाञ्छितकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी ॥ ३॥
yogānandakarī ripukṣayakarī dharmārthaniṣṭhākarī candrārkānalabhāsamānalaharī trailokyarakṣākarī | sarvaiśvaryasamastavāñchitakarī kāśīpurādhīśvarī bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambanakarī mātānnapūrṇeśvarī || 3||
Show meaningHide meaning
You grant the bliss of yoga, destroy one's enemies, and establish steadfastness in righteousness and right livelihood. Your radiance shines like the waves of the moon, the sun and fire, and you protect the three worlds. You bestow every kind of wealth and fulfil all desires, and you rule as sovereign of Kashi. O Mother Annapurneshvari, who graciously extends her support, please grant me alms.
कैलासाचलकन्दरालयकरी गौरी उमा शङ्करी कौमारी निगमार्थगोचरकरी ओङ्कारबीजाक्षरी । मोक्षद्वारकपाटपाटनकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी ॥ ४॥
kailāsācalakandarālayakarī gaurī umā śaṅkarī kaumārī nigamārthagocarakarī oṅkārabījākṣarī | mokṣadvārakapāṭapāṭanakarī kāśīpurādhīśvarī bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambanakarī mātānnapūrṇeśvarī || 4||
Show meaningHide meaning
Your abode lies in the caves of Mount Kailasa; you are Gauri, Uma, and Shankari, the consort of Shankara (Shiva). You are Kaumari, the very substance grasped through the deep meaning of the Vedas, and you are the seed-syllable Om itself. You are the one who throws open the doors of liberation, and you rule as sovereign of Kashi. O Mother Annapurneshvari, who graciously extends her support, please grant me alms.
दृश्यादृश्य विभूतिवाहनकरी ब्रह्माण्डभाण्डोदरी लीलानाटकसूत्रभेदनकरी विज्ञानदीपाङ्कुरी । श्रीविश्वेशमनः प्रसादनकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी ॥ ५॥
dṛśyādṛśya vibhūtivāhanakarī brahmāṇḍabhāṇḍodarī līlānāṭakasūtrabhedanakarī vijñānadīpāṅkurī | śrīviśveśamanaḥ prasādanakarī kāśīpurādhīśvarī bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambanakarī mātānnapūrṇeśvarī || 5||
Show meaningHide meaning
You bear both the visible and the invisible glories of creation, and the entire universe rests within your womb as though held in a single vessel. You are the one who unravels the threads of this cosmic play, the sprouting lamp of true wisdom. You delight the mind of glorious Vishvesha (the Lord of the universe, Shiva of Kashi), and you rule as sovereign of Kashi. O Mother Annapurneshvari, who graciously extends her support, please grant me alms.
उर्वी सर्वजनेश्वरी भगवती माताऽन्नपूर्णेश्वरी वेणीनीलसमानकुन्तलधरी नित्यान्नदानेश्वरी । सर्वानन्दकरी सदाशुभकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी ॥ ६॥
urvī sarvajaneśvarī bhagavatī mātānnapūrṇeśvarī veṇīnīlasamānakuntaladharī nityānnadāneśvarī | sarvānandakarī sadāśubhakarī kāśīpurādhīśvarī bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambanakarī mātānnapūrṇeśvarī || 6||
Show meaningHide meaning
Like the earth, you sustain and rule over all beings, O divine Mother Annapurneshvari. You wear a braid of hair dark as a rain-cloud, and you are the eternal sovereign giver of food and grain. You bring joy to everyone, you are ever auspicious, and you rule as sovereign of Kashi. O Mother Annapurneshvari, who graciously extends her support, please grant me alms.
आदिक्षान्तसमस्तवर्णनकरी शम्भोस्त्रिभावाकरी काश्मीरा त्रिजलेश्वरी त्रिलहरी नित्याङ्कुरा शर्वरी । कामाकाङ्क्षकरी जनोदयकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी ॥ ७॥
ādikṣāntasamastavarṇanakarī śambhostribhāvākarī kāśmīrā trijaleśvarī trilaharī nityāṅkurā śarvarī | kāmākāṅkṣakarī janodayakarī kāśīpurādhīśvarī bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambanakarī mātānnapūrṇeśvarī || 7||
Show meaningHide meaning
You exist as the entire alphabet, from the first letter to the last, and you are the cause of Shambhu's (Shiva's) threefold nature. Fragrant as saffron, sovereign of the three sacred streams, rising in triple waves, ever renewed like the night, you fulfil the desires of your devotees, uplift humankind, and rule as sovereign of Kashi. O Mother Annapurneshvari, who graciously extends her support, please grant me alms.
देवी सर्वविचित्ररत्नरचिता दाक्षायणी सुन्दरी वामे स्वादुपयोधरा प्रियकरी सौभाग्य माहेश्वरी । भक्ताभीष्टकरी सदाशुभकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी ॥ ८॥
devī sarvavicitraratnaracitā dākṣāyaṇī sundarī vāme svādupayodharā priyakarī saubhāgya māheśvarī | bhaktābhīṣṭakarī sadāśubhakarī kāśīpurādhīśvarī bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambanakarī mātānnapūrṇeśvarī || 8||
Show meaningHide meaning
O Goddess, you are adorned with a wondrous variety of jewels, known as Dakshayani, the daughter of Daksha, and you are supremely beautiful. On your gracious left side rests your nourishing, sweetness-bestowing form; you are dear to Shiva and the presiding Maheshvari of good fortune. You fulfil the heartfelt wishes of your devotees, you are ever auspicious, and you rule as sovereign of Kashi. O Mother Annapurneshvari, who graciously extends her support, please grant me alms.
चन्द्रार्कानलकोटिकोटिसदृशा चन्द्रांशुबिम्बाधरी चन्द्रार्काग्निसमानकुण्डलधरी चन्द्रार्कवर्णेश्वरी । मालापुस्तकपाशसाङ्कुशधरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी ॥ ९॥
candrārkānalakoṭikoṭisadṛśā candrāṃśubimbādharī candrārkāgnisamānakuṇḍaladharī candrārkavarṇeśvarī | mālāpustakapāśasāṅkuśadharī kāśīpurādhīśvarī bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambanakarī mātānnapūrṇeśvarī || 9||
Show meaningHide meaning
Your radiance shines like millions upon millions of moons, suns and fires combined, and your lips resemble the orb of the moon. You wear earrings resembling the moon, the sun and fire, and your very complexion glows like the moon and sun. You hold in your hands a rosary, a book, a noose and a goad, and you rule as sovereign of Kashi. O Mother Annapurneshvari, who graciously extends her support, please grant me alms.
क्षत्रत्राणकरी महाऽभयकरी माता कृपासागरी साक्षान्मोक्षकरी सदा शिवकरी विश्वेश्वरी श्रीधरी । दक्षाक्रन्दकरी निरामयकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी ॥ १०॥
kṣatratrāṇakarī mahā'bhayakarī mātā kṛpāsāgarī sākṣānmokṣakarī sadā śivakarī viśveśvarī śrīdharī | dakṣākrandakarī nirāmayakarī kāśīpurādhīśvarī bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambanakarī mātānnapūrṇeśvarī || 10||
Show meaningHide meaning
You protect those who take refuge in you, you grant great fearlessness, and you are the Mother who is an ocean of compassion. You directly bestow liberation, you are ever auspicious, sovereign of the universe, and the bearer of prosperity. You are moved to answer the anguished cries of your devotees and you free them from all affliction and disease, and you rule as sovereign of Kashi. O Mother Annapurneshvari, who graciously extends her support, please grant me alms.
अन्नपूर्णे सदापूर्णे शङ्करप्राणवल्लभे । ज्ञानवैराग्यसिद्ध्यर्थं भिक्षां देहि च पार्वति ॥ ११॥
annapūrṇe sadāpūrṇe śaṅkaraprāṇavallabhe | jñānavairāgyasiddhyarthaṃ bhikṣāṃ dehi ca pārvati || 11||
Show meaningHide meaning
O Annapurna, ever complete and full, beloved of Shankara's very life-breath — O Parvati, please grant me alms so that I may attain knowledge and dispassion.
माता मे पार्वती देवी पिता देवो महेश्वरः । बान्धवाः शिवभक्ताश्च स्वदेशो भुवनत्रयम् ॥ १२॥
mātā me pārvatī devī pitā devo maheśvaraḥ | bāndhavāḥ śivabhaktāśca svadeśo bhuvanatrayam || 12||
Show meaningHide meaning
My mother is the goddess Parvati and my father is Lord Maheshvara. The devotees of Shiva are my kinsmen, and the three worlds together are my true homeland.

अन्नपूर्णा अष्टकम्
रचयिता: श्री आदि शंकराचार्य
Sanskrit Lyrics (मूल पाठ)
ॐ अन्नपूर्णाष्टकम्
नित्यानन्दकरी वराभयकरी सौन्दर्यरत्नाकरी
निर्धूताखिलघोरपावनकरी प्रत्यक्षमाहेश्वरी ।
प्रालेयाचलवंशपावनकरी काशीपुराधीश्वरी
भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी ॥ १॥
नानारत्नविचित्रभूषणकरी हेमाम्बराडम्बरी
मुक्ताहारविलम्बमान विलसत् वक्षोजकुम्भान्तरी ।
काश्मीरागरुवासिता रुचिकरी काशीपुराधीश्वरी
भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी ॥ २॥
योगानन्दकरी रिपुक्षयकरी धर्मार्थनिष्ठाकरी
चन्द्रार्कानलभासमानलहरी त्रैलोक्यरक्षाकरी ।
सर्वैश्वर्यसमस्तवाञ्छितकरी काशीपुराधीश्वरी
भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी ॥ ३॥
कैलासाचलकन्दरालयकरी गौरी उमा शङ्करी
कौमारी निगमार्थगोचरकरी ओङ्कारबीजाक्षरी ।
मोक्षद्वारकपाटपाटनकरी काशीपुराधीश्वरी
भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी ॥ ४॥
दृश्यादृश्य विभूतिवाहनकरी ब्रह्माण्डभाण्डोदरी
लीलानाटकसूत्रभेदनकरी विज्ञानदीपाङ्कुरी ।
श्रीविश्वेशमनः प्रसादनकरी काशीपुराधीश्वरी
भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी ॥ ५॥
उर्वी सर्वजनेश्वरी भगवती माताऽन्नपूर्णेश्वरी
वेणीनीलसमानकुन्तलधरी नित्यान्नदानेश्वरी ।
सर्वानन्दकरी सदाशुभकरी काशीपुराधीश्वरी
भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी ॥ ६॥
आदिक्षान्तसमस्तवर्णनकरी शम्भोस्त्रिभावाकरी
काश्मीरा त्रिजलेश्वरी त्रिलहरी नित्याङ्कुरा शर्वरी ।
कामाकाङ्क्षकरी जनोदयकरी काशीपुराधीश्वरी
भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी ॥ ७॥
देवी सर्वविचित्ररत्नरचिता दाक्षायणी सुन्दरी
वामे स्वादुपयोधरा प्रियकरी सौभाग्य माहेश्वरी ।
भक्ताभीष्टकरी सदाशुभकरी काशीपुराधीश्वरी
भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी ॥ ८॥
चन्द्रार्कानलकोटिकोटिसदृशा चन्द्रांशुबिम्बाधरी
चन्द्रार्काग्निसमानकुण्डलधरी चन्द्रार्कवर्णेश्वरी ।
मालापुस्तकपाशसाङ्कुशधरी काशीपुराधीश्वरी
भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी ॥ ९॥
क्षत्रत्राणकरी महाऽभयकरी माता कृपासागरी
साक्षान्मोक्षकरी सदा शिवकरी विश्वेश्वरी श्रीधरी ।
दक्षाक्रन्दकरी निरामयकरी काशीपुराधीश्वरी
भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी ॥ १०॥
अन्नपूर्णे सदापूर्णे शङ्करप्राणवल्लभे ।
ज्ञानवैराग्यसिद्ध्यर्थं भिक्षां देहि च पार्वति ॥ ११॥
माता मे पार्वती देवी पिता देवो महेश्वरः ।
बान्धवाः शिवभक्ताश्च स्वदेशो भुवनत्रयम् ॥ १२॥श्लोक अर्थ सहित — श्लोक दर श्लोक
हर श्लोक के नीचे “अर्थ देखें” दबाकर उसका भावार्थ पढ़ें।
नित्यानन्दकरी वराभयकरी सौन्दर्यरत्नाकरी निर्धूताखिलघोरपावनकरी प्रत्यक्षमाहेश्वरी । प्रालेयाचलवंशपावनकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी ॥ १॥
nityānandakarī varābhayakarī saundaryaratnākarī nirdhūtākhilaghorapāvanakarī pratyakṣamāheśvarī | prāleyācalavaṃśapāvanakarī kāśīpurādhīśvarī bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambanakarī mātānnapūrṇeśvarī || 1||
अर्थ देखेंअर्थ छिपाएँ
हे देवी! तुम शाश्वत आनन्द देने वाली हो, वर और अभय मुद्रा धारण करने वाली हो, सौन्दर्य की मानो रत्नों की खान हो। तुम समस्त भयंकर पापों को धोकर पवित्र करने वाली हो और साक्षात् महेश्वर (शिव) की ही शक्ति-स्वरूपा हो। तुम हिमालय के कुल को पावन करने वाली (पर्वतराज की पुत्री पार्वती) और काशीपुरी की स्वामिनी हो। हे कृपापूर्वक सहारा देने वाली माता अन्नपूर्णेश्वरी, मुझे भिक्षा दो।
नानारत्नविचित्रभूषणकरी हेमाम्बराडम्बरी मुक्ताहारविलम्बमान विलसत् वक्षोजकुम्भान्तरी । काश्मीरागरुवासिता रुचिकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी ॥ २॥
nānāratnavicitrabhūṣaṇakarī hemāmbarāḍambarī muktāhāravilambamāna vilasat vakṣojakumbhāntarī | kāśmīrāgaruvāsitā rucikarī kāśīpurādhīśvarī bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambanakarī mātānnapūrṇeśvarī || 2||
अर्थ देखेंअर्थ छिपाएँ
तुम नाना प्रकार के रत्नों से बने अद्भुत आभूषण धारण करने वाली और स्वर्णिम वस्त्रों की शोभा से सुसज्जित हो। घट के समान उन्नत वक्षस्थल पर लटकता हुआ मोतियों का हार सुशोभित होता है। तुम केसर और अगर की सुगन्ध से सुवासित तथा अत्यन्त मनोहर हो, और काशीपुरी की स्वामिनी हो। हे कृपापूर्वक सहारा देने वाली माता अन्नपूर्णेश्वरी, मुझे भिक्षा दो।
योगानन्दकरी रिपुक्षयकरी धर्मार्थनिष्ठाकरी चन्द्रार्कानलभासमानलहरी त्रैलोक्यरक्षाकरी । सर्वैश्वर्यसमस्तवाञ्छितकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी ॥ ३॥
yogānandakarī ripukṣayakarī dharmārthaniṣṭhākarī candrārkānalabhāsamānalaharī trailokyarakṣākarī | sarvaiśvaryasamastavāñchitakarī kāśīpurādhīśvarī bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambanakarī mātānnapūrṇeśvarī || 3||
अर्थ देखेंअर्थ छिपाएँ
तुम योग के आनन्द को प्रदान करने वाली, शत्रुओं का क्षय करने वाली और धर्म तथा अर्थ में स्थिरता देने वाली हो। तुम्हारी आभा चन्द्रमा, सूर्य और अग्नि की तरंगों के समान चमकती है और तुम तीनों लोकों की रक्षा करने वाली हो। तुम समस्त ऐश्वर्य और सभी मनोकामनाओं को पूर्ण करने वाली तथा काशीपुरी की स्वामिनी हो। हे कृपापूर्वक सहारा देने वाली माता अन्नपूर्णेश्वरी, मुझे भिक्षा दो।
कैलासाचलकन्दरालयकरी गौरी उमा शङ्करी कौमारी निगमार्थगोचरकरी ओङ्कारबीजाक्षरी । मोक्षद्वारकपाटपाटनकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी ॥ ४॥
kailāsācalakandarālayakarī gaurī umā śaṅkarī kaumārī nigamārthagocarakarī oṅkārabījākṣarī | mokṣadvārakapāṭapāṭanakarī kāśīpurādhīśvarī bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambanakarī mātānnapūrṇeśvarī || 4||
अर्थ देखेंअर्थ छिपाएँ
तुम्हारा निवास कैलास पर्वत की गुफाओं में है; तुम गौरी, उमा और शंकर की अर्धांगिनी शंकरी हो। तुम कौमारी हो, वेदों के गूढ़ अर्थ का विषय हो और स्वयं ॐकार का बीजाक्षर हो। तुम मोक्ष के द्वार के किवाड़ खोलने वाली और काशीपुरी की स्वामिनी हो। हे कृपापूर्वक सहारा देने वाली माता अन्नपूर्णेश्वरी, मुझे भिक्षा दो।
दृश्यादृश्य विभूतिवाहनकरी ब्रह्माण्डभाण्डोदरी लीलानाटकसूत्रभेदनकरी विज्ञानदीपाङ्कुरी । श्रीविश्वेशमनः प्रसादनकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी ॥ ५॥
dṛśyādṛśya vibhūtivāhanakarī brahmāṇḍabhāṇḍodarī līlānāṭakasūtrabhedanakarī vijñānadīpāṅkurī | śrīviśveśamanaḥ prasādanakarī kāśīpurādhīśvarī bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambanakarī mātānnapūrṇeśvarī || 5||
अर्थ देखेंअर्थ छिपाएँ
तुम दृश्य और अदृश्य ऐश्वर्य को धारण करने वाली हो, और सम्पूर्ण ब्रह्माण्ड मानो एक घड़े के भीतर तुम्हारे उदर में समाया हुआ है। तुम इस सृष्टि-नाटक के सूत्रों को उद्घाटित करने वाली और सच्चे ज्ञान के दीपक की कोंपल हो। तुम श्री विश्वेश (काशी के स्वामी शिव) के मन को प्रसन्न करने वाली और काशीपुरी की स्वामिनी हो। हे कृपापूर्वक सहारा देने वाली माता अन्नपूर्णेश्वरी, मुझे भिक्षा दो।
उर्वी सर्वजनेश्वरी भगवती माताऽन्नपूर्णेश्वरी वेणीनीलसमानकुन्तलधरी नित्यान्नदानेश्वरी । सर्वानन्दकरी सदाशुभकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी ॥ ६॥
urvī sarvajaneśvarī bhagavatī mātānnapūrṇeśvarī veṇīnīlasamānakuntaladharī nityānnadāneśvarī | sarvānandakarī sadāśubhakarī kāśīpurādhīśvarī bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambanakarī mātānnapūrṇeśvarī || 6||
अर्थ देखेंअर्थ छिपाएँ
तुम पृथ्वी के समान सबका भार सहने वाली, समस्त प्राणियों की स्वामिनी भगवती माता अन्नपूर्णेश्वरी हो। तुम्हारी वेणी काली घटा के समान केशों से गुँथी है, और तुम नित्य अन्नदान करने वाली स्वामिनी हो। तुम सबको आनन्द देने वाली, सदा कल्याण करने वाली और काशीपुरी की स्वामिनी हो। हे कृपापूर्वक सहारा देने वाली माता अन्नपूर्णेश्वरी, मुझे भिक्षा दो।
आदिक्षान्तसमस्तवर्णनकरी शम्भोस्त्रिभावाकरी काश्मीरा त्रिजलेश्वरी त्रिलहरी नित्याङ्कुरा शर्वरी । कामाकाङ्क्षकरी जनोदयकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी ॥ ७॥
ādikṣāntasamastavarṇanakarī śambhostribhāvākarī kāśmīrā trijaleśvarī trilaharī nityāṅkurā śarvarī | kāmākāṅkṣakarī janodayakarī kāśīpurādhīśvarī bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambanakarī mātānnapūrṇeśvarī || 7||
अर्थ देखेंअर्थ छिपाएँ
तुम अ से लेकर क्ष तक की समस्त वर्णमाला के रूप में विद्यमान हो और शम्भु (शिव) की सृष्टि, स्थिति व संहार तीनों अवस्थाओं की कारण-रूपा हो। तुम केसर के समान सुरभित, तीन पवित्र जलधाराओं की स्वामिनी, त्रिलहरी और नित्य नवीन रात्रि-स्वरूपा हो। तुम भक्तों की मनोकामनाएँ पूर्ण करने वाली, जनकल्याण करने वाली और काशीपुरी की स्वामिनी हो। हे कृपापूर्वक सहारा देने वाली माता अन्नपूर्णेश्वरी, मुझे भिक्षा दो।
देवी सर्वविचित्ररत्नरचिता दाक्षायणी सुन्दरी वामे स्वादुपयोधरा प्रियकरी सौभाग्य माहेश्वरी । भक्ताभीष्टकरी सदाशुभकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी ॥ ८॥
devī sarvavicitraratnaracitā dākṣāyaṇī sundarī vāme svādupayodharā priyakarī saubhāgya māheśvarī | bhaktābhīṣṭakarī sadāśubhakarī kāśīpurādhīśvarī bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambanakarī mātānnapūrṇeśvarī || 8||
अर्थ देखेंअर्थ छिपाएँ
हे देवी! तुम विविध अद्भुत रत्नों से अलंकृत, दक्ष-कन्या (दाक्षायणी) रूप में विख्यात और परम सुन्दर हो। तुम्हारे वाम पार्श्व में मधुर पोषण देने वाला रूप शोभित है; तुम शिव को प्रिय लगने वाली और सौभाग्य की अधिष्ठात्री महेश्वरी हो। तुम भक्तों की अभिलाषाएँ पूर्ण करने वाली, सदा शुभ करने वाली और काशीपुरी की स्वामिनी हो। हे कृपापूर्वक सहारा देने वाली माता अन्नपूर्णेश्वरी, मुझे भिक्षा दो।
चन्द्रार्कानलकोटिकोटिसदृशा चन्द्रांशुबिम्बाधरी चन्द्रार्काग्निसमानकुण्डलधरी चन्द्रार्कवर्णेश्वरी । मालापुस्तकपाशसाङ्कुशधरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी ॥ ९॥
candrārkānalakoṭikoṭisadṛśā candrāṃśubimbādharī candrārkāgnisamānakuṇḍaladharī candrārkavarṇeśvarī | mālāpustakapāśasāṅkuśadharī kāśīpurādhīśvarī bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambanakarī mātānnapūrṇeśvarī || 9||
अर्थ देखेंअर्थ छिपाएँ
तुम्हारी कान्ति करोड़ों चन्द्रमाओं, सूर्यों और अग्नियों के समान देदीप्यमान है, और तुम्हारे अधर चन्द्रमा के बिम्ब के समान हैं। तुम चन्द्र, सूर्य और अग्नि के समान कुण्डल धारण करती हो, और तुम्हारा वर्ण भी चन्द्र-सूर्य के समान उज्ज्वल है। तुम अपने हाथों में माला, पुस्तक, पाश और अंकुश धारण करने वाली तथा काशीपुरी की स्वामिनी हो। हे कृपापूर्वक सहारा देने वाली माता अन्नपूर्णेश्वरी, मुझे भिक्षा दो।
क्षत्रत्राणकरी महाऽभयकरी माता कृपासागरी साक्षान्मोक्षकरी सदा शिवकरी विश्वेश्वरी श्रीधरी । दक्षाक्रन्दकरी निरामयकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी ॥ १०॥
kṣatratrāṇakarī mahā'bhayakarī mātā kṛpāsāgarī sākṣānmokṣakarī sadā śivakarī viśveśvarī śrīdharī | dakṣākrandakarī nirāmayakarī kāśīpurādhīśvarī bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambanakarī mātānnapūrṇeśvarī || 10||
अर्थ देखेंअर्थ छिपाएँ
तुम अपने आश्रितों की रक्षा करने वाली, महान अभय देने वाली और करुणा की सागर माता हो। तुम साक्षात् मोक्ष प्रदान करने वाली, सदा कल्याणकारी, विश्व की स्वामिनी और श्री (सम्पत्ति) को धारण करने वाली हो। तुम अपने भक्तों की व्याकुल पुकार सुनकर उन्हें उत्तर देने वाली और उन्हें सब रोगों से मुक्त करने वाली हो, तथा काशीपुरी की स्वामिनी हो। हे कृपापूर्वक सहारा देने वाली माता अन्नपूर्णेश्वरी, मुझे भिक्षा दो।
अन्नपूर्णे सदापूर्णे शङ्करप्राणवल्लभे । ज्ञानवैराग्यसिद्ध्यर्थं भिक्षां देहि च पार्वति ॥ ११॥
annapūrṇe sadāpūrṇe śaṅkaraprāṇavallabhe | jñānavairāgyasiddhyarthaṃ bhikṣāṃ dehi ca pārvati || 11||
अर्थ देखेंअर्थ छिपाएँ
हे अन्नपूर्णे! तुम सदैव परिपूर्ण हो और शंकर के प्राणों की प्रियतमा हो। हे पार्वती! ज्ञान और वैराग्य की सिद्धि के लिए मुझे भिक्षा प्रदान करो।
माता मे पार्वती देवी पिता देवो महेश्वरः । बान्धवाः शिवभक्ताश्च स्वदेशो भुवनत्रयम् ॥ १२॥
mātā me pārvatī devī pitā devo maheśvaraḥ | bāndhavāḥ śivabhaktāśca svadeśo bhuvanatrayam || 12||
अर्थ देखेंअर्थ छिपाएँ
मेरी माता देवी पार्वती हैं और मेरे पिता भगवान महेश्वर हैं। शिव के भक्त ही मेरे बन्धु-बान्धव हैं और तीनों लोक ही मेरा स्वदेश हैं।
Frequently Asked Questions
What is the Annapurna Ashtakam?
The Annapurna Ashtakam is a sacred Hindu devotional hymn (stotram) dedicated to Annapurna. VedKosh provides its complete text in Hindi and English with transliteration for regional readers.
What are the benefits of reciting the Annapurna Ashtakam?
Reciting the Annapurna Ashtakam with devotion is traditionally believed to invoke the grace of Annapurna, calm and focus the mind, and create an auspicious, sattvic atmosphere. It is practised as an act of bhakti (devotion) rather than for any guaranteed material outcome.
When should the Annapurna Ashtakam be recited?
The Annapurna Ashtakam can be recited during daily morning or evening worship of Annapurna, and especially on the deity's sacred days and festivals. A clean, quiet space and a steady, devotional mind are the main requirements.
अक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न
अन्नपूर्णा अष्टकम् क्या है?
अन्नपूर्णा अष्टकम् अन्नपूर्णा को समर्पित एक पवित्र हिन्दू भक्ति स्तोत्र है। वेदकोश पर इसका पूर्ण पाठ हिंदी और अंग्रेज़ी में (क्षेत्रीय पाठकों हेतु लिप्यंतरण सहित) उपलब्ध है।
अन्नपूर्णा अष्टकम् के पाठ के क्या लाभ माने जाते हैं?
अन्नपूर्णा अष्टकम् का श्रद्धापूर्वक पाठ अन्नपूर्णा की कृपा का आह्वान करता है, मन को शांत व एकाग्र करता है और शुभ, सात्विक वातावरण बनाता है। इसे किसी निश्चित भौतिक फल की गारंटी के रूप में नहीं, बल्कि भक्ति-भाव से किया जाता है।
अन्नपूर्णा अष्टकम् का पाठ कब करना चाहिए?
अन्नपूर्णा अष्टकम् का पाठ अन्नपूर्णा की प्रातः या संध्या पूजा में, तथा विशेषकर देवता के पवित्र दिनों व पर्वों पर किया जा सकता है। स्वच्छ, शांत स्थान और स्थिर भक्ति-भाव ही मुख्य आवश्यकता है।
Updated for 2026
2026 के लिए अद्यतन