उपनयन — मुंज (मुंजीबंधन) विधी (महाराष्ट्र — यज्ञोपवीत)
मुंज = ब्राह्मण/मराठा मुलांचा यज्ञोपवीत (जानवे) संस्कार. ७-१२ वर्षे वयात. "भिक्षावळ" (भिक्षा मागणे) = मातृभोजन. गायत्री मंत्र दीक्षा. "आईचे शेवटचे जेवण" = मातृभोजन — भावनिक प्रसंग.
मुलगा ७-१२ वर्षे — शुभ मुहूर्त
ज्योतिषी सल्ला — उत्तरायण काळ शुभ
Puja Samagri (Items Required)
- यज्ञोपवीत (जानवे)
- मुंज गवत (मुंजाचा कमरबंध)
- पळसाची (पलाश) काठी
- मृगाजिन (हरणाचे कातडे) / कंबल
- भिक्षापात्र
- होम साहित्य
- नवीन वस्त्र (धोतर-सदरा)
Puja Procedure — Steps
मातृभोजन — भिक्षावळ
संस्कारापूर्वी मुलगा आईच्या मांडीवर बसून शेवटचे जेवण करतो (मातृभोजन). हे अत्यंत भावनिक क्षण. "आता ब्रह्मचर्य आश्रम सुरू" — बालपण संपले.
यज्ञोपवीत धारण
पुरोहित गणपती पूजा करतात. होम-हवन. मुलाला यज्ञोपवीत (जानवे) घालतात — डाव्या खांद्यावरून उजव्या कमरेपर्यंत. मुंज गवताचा कमरबंध. गायत्री मंत्र दीक्षा — "ॐ भूर्भुवः स्वः...".
भिक्षावळ — भिक्षा मागणे
मुलगा भिक्षापात्र घेतो. "भवती भिक्षां देहि!" (आई, आत्या, मावशी, काकू) कडे भिक्षा मागतो. तांदूळ/पैसे मिळतात = ब्रह्मचर्य जीवनाची सुरुवात. पळसाची काठी हातात.
सूर्य दर्शन व भोजन
मुलगा सूर्याला नमस्कार करतो. "ॐ सूर्याय नमः". कुटुंबाचा भव्य भोजन कार्यक्रम. मुलाला भेटवस्तू. "ब्रह्मचारी" म्हणून नवीन जीवन.
Main Mantra
ॐ भूर्भुवः स्वः । तत्सवितुर्वरेण्यम् । भर्गो देवस्य धीमहि । धियो यो नः प्रचोदयात् ॥ भवती भिक्षां देहि! ।
Benefits of this Puja
गायत्री मंत्र दीक्षा, बुद्धी-वृद्धी, संस्कार, ब्रह्मचर्य, कुटुंबाचा गौरव.
Important Notes
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
उपनयन — मुंज (मुंजीबंधन) विधी (महाराष्ट्र — यज्ञोपवीत) केव्हा केली जाते आणि शुभ मुहूर्त कोणता?
मुलगा ७-१२ वर्षे — शुभ मुहूर्त — ज्योतिषी सल्ला — उत्तरायण काळ शुभ
उपनयन — मुंज (मुंजीबंधन) विधी (महाराष्ट्र — यज्ञोपवीत)साठी कोणती पूजा सामग्री लागते?
यज्ञोपवीत (जानवे), मुंज गवत (मुंजाचा कमरबंध), पळसाची (पलाश) काठी, मृगाजिन (हरणाचे कातडे) / कंबल, भिक्षापात्र, होम साहित्य, नवीन वस्त्र (धोतर-सदरा)
उपनयन — मुंज (मुंजीबंधन) विधी (महाराष्ट्र — यज्ञोपवीत)मध्ये कोणता मंत्र जपला जातो?
ॐ भूर्भुवः स्वः । तत्सवितुर्वरेण्यम् । भर्गो देवस्य धीमहि । धियो यो नः प्रचोदयात् ॥ भवती भिक्षां देहि! ।
उपनयन — मुंज (मुंजीबंधन) विधी (महाराष्ट्र — यज्ञोपवीत) केल्याने कोणते लाभ मिळतात?
गायत्री मंत्र दीक्षा, बुद्धी-वृद्धी, संस्कार, ब्रह्मचर्य, कुटुंबाचा गौरव.