Skip to content
← Pooja Vidhi
अग्नि देव, सूर्य देव

खतड़ुआ विधि — गढ़वाली

Last updated: 14 June 2026

खतड़ुआ गढ़वाल को अग्नि उत्सव छ — ये कार्तिक संक्रान्ति (अक्टूबर-नवम्बर) मा मनाई जान्दो छ। रात मा पिरुल (चीड़ की सूखी पत्तियां) की मशालें जलाई जान्दी छन अर भालू (मशाल) लेकै दौड़ी जान्दो छ। ये सर्दी के आगमन को स्वागत अर अंधकार मा प्रकाश को प्रतीक छ। बच्चे अर युवा खेतों मा मशालें लेकै दौड़दन, नारे लगांदन।

Occasion

कार्तिक संक्रान्ति (अक्टूबर-नवम्बर)

Muhurat

कार्तिक संक्रान्ति, सूर्यास्त के बाद

Puja Samagri (Items Required)

  • पिरुल (चीड़ की सूखी पत्तियां)
  • भालू (मशाल
  • सूखी लकड़ी
  • घी का दीपक
  • अगरबत्ती, धूप
  • गुड़, मूंगफली, अखरोट

Puja Procedure — Steps

Step 1

भालू बणाना

सूर्यास्त से पहले पिरुल (चीड़ की सूखी पत्तियां) इकट्ठा करो। लम्बी लकड़ी मा पिरुल बांधकै भालू (मशाल) बणाओ। जितना बड़ो भालू, उतना शुभ। बच्चे खुद अपणो भालू बणांदन।

Step 2

घर मा पूजा

सूर्यास्त से पहले घर मा दीपक जलाओ, अगरबत्ती-धूप लगाओ। अग्नि देव अर सूर्य देव कू प्रणाम करो। बड़ों का आशीर्वाद लेओ। ये सर्दी के स्वागत की तैयारी छ।

Step 3

भालू दौड़

अंधेरा होते ई भालू मा आग लगाओ अर खेतों, पगडंडियों अर पहाड़ों मा दौड़ो। नारे लगाओ: "खतड़ुआ आयो, सर्दी लायो!" पूरो गांव रोशनी से जगमगा उट्ठदो छ। ये अद्भुत दृश्य छ।

Step 4

अलाव जलाना

दौड़ के बाद गांव के चौक मा बड़ो अलाव जलाओ। सब इकट्ठा होओ — गीत गाओ, नाचो, कहानियां सुनाओ। बच्चों कू गुड़, मूंगफली, अखरोट बांटो। अलाव की गर्मी मा बैठकै खाओ-पीओ।

Step 5

सर्दी की तैयारी

खतड़ुआ के बाद सर्दी की तैयारी शुरू हूंदी छ — गर्म कपड़े निकालो, लकड़ी इकट्ठा करो, अनाज भंडारण करो। ये त्योहार प्रकृति के बदलते मौसम कू स्वीकार करन को संदेश देंदो छ।

Main Mantra

ॐ अग्नये नमः। ॐ सूर्याय नमः।
खतड़ुआ आयो, सर्दी लायो,
पिरुल की मशाल जगमगाई,
अंधेरा भागो, उजाला आयो,
गढ़वाल की रोशनी जगमगाई।

Benefits of this Puja

खतड़ुआ से अग्नि देव का आशीर्वाद, सर्दी की सही तैयारी, खेतों मा कीटनाशन (मशाल से), सामुदायिक एकता अर बच्चों मा साहस को विकास हूंदो छ।

Important Notes

• भालू लेकै दौड़ते समय सावधान रहो — आग से दूरी रखो। • बच्चों कू बड़ों की निगरानी मा ई दौड़ाओ। • सूखे खेतों मा सावधानी से दौड़ो — आग ना लगे। • पिरुल ई वर्तो — प्लास्टिक या केमिकल मत जलाओ। • अलाव बुझाई कै ई जाओ — जंगल मा आग ना लगे।

अक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न

खतड़ुआ विधि — गढ़वाली कब की जाती है और शुभ मुहूर्त क्या है?

कार्तिक संक्रान्ति (अक्टूबर-नवम्बर) — कार्तिक संक्रान्ति, सूर्यास्त के बाद

खतड़ुआ विधि — गढ़वाली के लिए कौन-सी पूजा सामग्री चाहिए?

पिरुल (चीड़ की सूखी पत्तियां), भालू (मशाल, सूखी लकड़ी, घी का दीपक, अगरबत्ती, धूप, गुड़, मूंगफली, अखरोट

खतड़ुआ विधि — गढ़वाली में कौन-सा मंत्र जपा जाता है?

ॐ अग्नये नमः। ॐ सूर्याय नमः। खतड़ुआ आयो, सर्दी लायो, पिरुल की मशाल जगमगाई, अंधेरा भागो, उजाला आयो, गढ़वाल की रोशनी जगमगाई।

खतड़ुआ विधि — गढ़वाली करने से क्या लाभ मिलते हैं?

खतड़ुआ से अग्नि देव का आशीर्वाद, सर्दी की सही तैयारी, खेतों मा कीटनाशन (मशाल से), सामुदायिक एकता अर बच्चों मा साहस को विकास हूंदो छ।

What to do next

← View all Pooja Vidhis

Recently Accessed

Home

Premium Tools

View All →

Trending Topics

Continue Your Spiritual Journey

Explore related Hindu wisdom, daily guidance, and AI-powered answers on VedKosh.

Independently reviewed for authenticity. Please verify meanings and rituals yourself before following. Not medical, legal or financial advice.

खतड़ुआ विधि — गढ़वाली — Complete Guide | VedKosh