हुरि अष्टमी — इष्ट देवता पूजा विधि (कश्मीरी पण्डित)
Last updated: 14 June 2026
हुरि अष्टमी कश्मीरी पण्डितों का इष्ट देवता (व्यक्तिगत आराध्य देव) पूजन पर्व है। प्रत्येक कश्मीरी पण्डित परिवार का अपना इष्ट देवता होता है — शिव, विष्णु, देवी, गणेश आदि। अष्टमी तिथि को इष्ट देवता की विशेष पूजा, हवन, एवं व्रत की जाती है। यह कश्मीरी शैवाद्वैत "प्रत्यभिज्ञा" दर्शन — व्यक्तिगत ईश्वर-सम्बन्ध — का व्यावहारिक रूप है।
Occasion
प्रत्येक अष्टमी (शुक्ल / कृष्ण — मासिक)
Muhurat
प्रातःकाल — अष्टमी तिथि
Puja Samagri (Items Required)
6 items
Puja Procedure — Steps (4 steps)
विस्तृत पूजा विधि देखने के लिए किसी भी चरण (Step) पर क्लिक करें
Step 1व्रत संकल्प
चरण 1 विधि
प्रातःकाल स्नानादि कर शुद्ध वस्त्र पहनें। ठोकुर कुठ में बैठकर संकल्प लें — "आज अष्टमी तिथि पर इष्ट देवता की पूजा एवं व्रत करता/करती हूँ।"
Step 2इष्ट देवता पूजन
चरण 2 विधि
इष्ट देवता की प्रतिमा/चित्र को जल, दूध, चन्दन से स्नान कराएँ (अभिषेक)। कुमकुम-चन्दन तिलक लगाएँ। पुष्प, अक्षत अर्पित करें। दीपक-अगरबत्ती जलाएँ। इष्ट देवता का मूल मन्त्र जपें (शिव — "ॐ नमः शिवाय", विष्णु — "ॐ नमो नारायणाय", देवी — "ॐ दुर्गायै नमः")।
Step 3ध्यान एवं जप
चरण 3 विधि
इष्ट देवता के सम्मुख बैठकर 15-30 मिनट ध्यान करें। मन में इष्ट देवता का रूप देखें। मूल मन्त्र 108 / 1008 बार जपें (माला से)। कश्मीरी शैवाद्वैत "शिवोऽहम्" का भाव रखें।
Step 4नवीद एवं व्रत पारण
चरण 4 विधि
नवीद (फल, मिश्री, मिठाई) इष्ट देवता को अर्पित करें। कर्पूर आरती करें। नवीद बाँटें। सात्त्विक भोजन से व्रत पारण करें।
हुरि अष्टमी से इष्ट देवता की विशेष कृपा, आध्यात्मिक उन्नति, मानसिक शान्ति, व्यक्तिगत ईश्वर-सम्बन्ध सुदृढ़।
Important Notes
• हुरि अष्टमी = कश्मीरी अष्टमी इष्ट पूजा।
• प्रत्येक परिवार का इष्ट देवता भिन्न — उसी के मन्त्र जपें।
• "प्रत्यभिज्ञा" — कश्मीरी शैवाद्वैत = ईश्वर स्वयं में पहचानना।
• 108 बार जप न्यूनतम।
• मासिक विधि — हर अष्टमी को करें।
अक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न
हुरि अष्टमी — इष्ट देवता पूजा विधि (कश्मीरी पण्डित) कब की जाती है और शुभ मुहूर्त क्या है?
प्रत्येक अष्टमी (शुक्ल / कृष्ण — मासिक) — प्रातःकाल — अष्टमी तिथि
हुरि अष्टमी — इष्ट देवता पूजा विधि (कश्मीरी पण्डित) के लिए कौन-सी पूजा सामग्री चाहिए?