ચોપડા પૂજન વિધિ (દિવાળી)
ચોપડા પૂજન ગુજરાતની વ્યાપારિક પરંપરાનું શિરોમણિ છે — દિવાળીની રાત્રે (લક્ષ્મી-પૂજા બાદ) નવા હિસાબ-ચોપડા (ખાતાવહી, બેલેન્સ-શીટ) પર "શ્રી" લખીને માતા લક્ષ્મી, ગણપતિ, અને સરસ્વતીનું પૂજન થાય છે. ગુજરાતી વ્યાપારી વર્ગ માટે આ વર્ષનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ ધાર્મિક-આર્થિક કર્મ છે. "ચોપડા" = ખાતાવહી/એકાઉન્ટ બુક; આ પૂજા ગુજરાત બહાર ભાગ્યે જ થાય છે.
દિવાળી — આસો વદ અમાસ (ઑક્ટોબર-નવેમ્બર)
પ્રદોષ કાલ / લક્ષ્મી-પૂજા મુહૂર્ત — સાંજે 6:30 થી 8:30 PM
Puja Samagri (Items Required)
- નવા ચોપડા (ખાતાવહી / લેજર / એકાઉન્ટ બુક્સ)
- લક્ષ્મી-ગણપતિ-સરસ્વતી મૂર્તિ / ફોટો
- લાલ પેન / કલમ ("શ્રી" લખવા)
- લાલ-પીળું કપડું (ચોપડા ઢાંકવા)
- ચંદન, કુમકુમ, હળદર, અક્ષત
- ફૂલ, માળા, તુલસી
- ઘીનો દીવો, અગરબત્તી, કપૂર
- નારિયેળ (ગોળ સાથે)
- નૈવેદ્ય: ગુજરાતી મીઠાઈ, ડ્રાયફ્રૂટ
- ચાંદીનો સિક્કો / લક્ષ્મી-ગણેશ ચાંદી
Puja Procedure — Steps
ચોપડા તૈયાર કરો
નવા હિસાબ-ચોપડા (ખાતાવહી, રજિસ્ટર) ને સ્વચ્છ જગ્યાએ ગોઠવો. લાલ-પીળા કપડા પર ચોપડા મૂકો. દરેક ચોપડા ઉપર કુમકુમથી સ્વસ્તિક બનાવો. લાલ પેનથી પહેલા પાને "|| શ્રી ||" અથવા "|| શ્રી ગણેશાય નમઃ ||" લખો.
લક્ષ્મી-ગણપતિ-સરસ્વતી પૂજન
ચોપડાની બાજુમાં લક્ષ્મી-ગણપતિ-સરસ્વતીની મૂર્તિ/ફોટો સ્થાપિત કરો. ચંદન, કુમકુમ, અક્ષત, ફૂલ ચઢાવો. ઘીનો દીવો, અગરબત્તી પ્રગટાવો. "ॐ श्रीं ह्रीं श्रीं कमले कमलालये प्रसीद प्रसीद" જાપ કરો.
ચોપડા પૂજન
દરેક ચોપડા/ખાતાવહી પર કુમકુમ-ચંદન-અક્ષત-ફૂલ ચઢાવો. ચાંદીનો સિક્કો/નોટ ચોપડામાં મૂકો — લક્ષ્મી-ગણેશ ચાંદીની મૂર્તિ ચોપડા ઉપર ગોઠવો. કૅલ્ક્યુલેટર, પેન, લેપટોપ/ટેબલેટ — બધા વ્યાપારિક સાધનોને પણ પૂજો.
આરતી અને પ્રસાદ
લક્ષ્મી-આરતી ઉતારો: "ૐ જય લક્ષ્મી માતા". કપૂરથી આરતી. પ્રસાદ (ગુજરાતી મીઠાઈ, ડ્રાયફ્રૂટ) વિતરણ. દુકાન/ઓફિસમાં ફટાકડા ફોડો (ઇકો-ફ્રેન્ડલી).
લાભ પાંચમ
દિવાળી પછી ૫ દિવસે લાભ પાંચમ — ગુજરાતી વ્યાપારી વર્ષનો પહેલો દિવસ. ચોપડા ખોલો, પહેલો વ્યવહાર (ટ્રાન્ઝેક્શન) કરો. આ દિવસે નવા ધંધાનો શુભારંભ થાય. 5 days after Diwali is Labh Pancham — the first day of the Gujarati business year.
Main Mantra
ॐ श्रीं ह्रीं श्रीं कमले कमलालये प्रसीद प्रसीद । ॐ श्री गणेशाय नमः । ॐ श्री सरस्वत्यै नमः ।
Benefits of this Puja
ચોપડા પૂજનથી વ્યાપારમાં લક્ષ્મી-કૃપા, આર્થિક સમૃદ્ધિ, ઋણ-મુક્તિ, ધંધામાં "શુભ-લાભ" અને ગ્રાહક-વૃદ્ધિ થાય છે. ગુજરાતી વ્યાપારી સંસ્કૃતિનું આ મૂળ-મંત્ર છે.
Important Notes
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
ચોપડા પૂજન વિધિ (દિવાળી) ક્યારે કરવામાં આવે છે અને શુભ મુહૂર્ત કયું છે?
દિવાળી — આસો વદ અમાસ (ઑક્ટોબર-નવેમ્બર) — પ્રદોષ કાલ / લક્ષ્મી-પૂજા મુહૂર્ત — સાંજે 6:30 થી 8:30 PM
ચોપડા પૂજન વિધિ (દિવાળી) માટે કઈ પૂજા સામગ્રી જોઈએ?
નવા ચોપડા (ખાતાવહી / લેજર / એકાઉન્ટ બુક્સ), લક્ષ્મી-ગણપતિ-સરસ્વતી મૂર્તિ / ફોટો, લાલ પેન / કલમ ("શ્રી" લખવા), લાલ-પીળું કપડું (ચોપડા ઢાંકવા), ચંદન, કુમકુમ, હળદર, અક્ષત, ફૂલ, માળા, તુલસી, ઘીનો દીવો, અગરબત્તી, કપૂર, નારિયેળ (ગોળ સાથે), નૈવેદ્ય: ગુજરાતી મીઠાઈ, ડ્રાયફ્રૂટ, ચાંદીનો સિક્કો / લક્ષ્મી-ગણેશ ચાંદી
ચોપડા પૂજન વિધિ (દિવાળી)માં કયો મંત્ર જપાય છે?
ॐ श्रीं ह्रीं श्रीं कमले कमलालये प्रसीद प्रसीद । ॐ श्री गणेशाय नमः । ॐ श्री सरस्वत्यै नमः ।
ચોપડા પૂજન વિધિ (દિવાળી) કરવાથી કયા લાભ થાય છે?
ચોપડા પૂજનથી વ્યાપારમાં લક્ષ્મી-કૃપા, આર્થિક સમૃદ્ધિ, ઋણ-મુક્તિ, ધંધામાં "શુભ-લાભ" અને ગ્રાહક-વૃદ્ધિ થાય છે. ગુજરાતી વ્યાપારી સંસ્કૃતિનું આ મૂળ-મંત્ર છે.