Skip to content
Uttar Kand · Verse 4

Uttar Kand Verse 4

उत्तरकाण्ड · हनुमान-समाचार एवं भरत-मिलन
Verse · मूल पाठ (Devanagari)
हरषि भरत कोसलपुर आए। समाचार सब गुरहि सुनाए ॥
पुनि मंदिर महँ बात जनाई। आवत नगर कुसल रघुराई ॥
सुनत सकल जननीं उठि धाईं। कहि प्रभु कुसल भरत समुझाई ॥
समाचार पुरबासिंह पाए। नर अरु नारि हरषि सब धाए ॥
दधि दुर्बा रोचन फल फूला। नव तुलसी दल मंगल मूला ॥
भरि भरि हेम थार भामिनी। गावत चलिं सिंधु सिंधुरगामिनी ॥
जे जैसेहिं तैसेहिं उटि धावहिं। बाल बृद्ध कहँ संग न लावहिं ॥
एक एकन्ह कहँ बूझहिं भाई। तुम्ह देखे दयाल रघुराई ॥
अवधपुरी प्रभु आवत जानी। भई सकल सोभा कै खानी ॥
बहइ सुहावन त्रिबिध समीरा। भइ सरजू अति निर्मल नीरा ॥
दो.  हरषित गुर परिजन अनुज भूसुर बृंद समेत।
चले भरत मन प्रेम अति सन्मुख कृपानिकेत ॥ ३(क) ॥
बहुतक चढ़ी अटारिन्ह निरखहिं गगन बिमान।
देखि मधुर सुर हरषित करहिं सुमंगल गान ॥ ३(ख) ॥
Roman (IAST)
haraṣi bharata kosalapura āe| samācāra saba gurahi sunāe ||
puni maṃdira maha~ bāta janāī| āvata nagara kusala raghurāī ||
sunata sakala jananīṃ uṭhi dhāīṃ| kahi prabhu kusala bharata samujhāī ||
samācāra purabāsiṃha pāe| nara aru nāri haraṣi saba dhāe ||
dadhi durbā rocana phala phūlā| nava tulasī dala maṃgala mūlā ||
bhari bhari hema thāra bhāminī| gāvata caliṃ siṃdhu siṃdhuragāminī ||
je jaisehiṃ taisehiṃ uṭi dhāvahiṃ| bāla bṛddha kaha~ saṃga na lāvahiṃ ||
eka ekanha kaha~ būjhahiṃ bhāī| tumha dekhe dayāla raghurāī ||
avadhapurī prabhu āvata jānī| bhaī sakala sobhā kai khānī ||
bahai suhāvana tribidha samīrā| bhai sarajū ati nirmala nīrā ||
do.  haraṣita gura parijana anuja bhūsura bṛṃda sameta|
cale bharata mana prema ati sanmukha kṛpāniketa || 3(ka) ||
bahutaka caḍha़ī aṭārinha nirakhahiṃ gagana bimāna|
dekhi madhura sura haraṣita karahiṃ sumaṃgala gāna || 3(kha) ||
Simple transliteration
harashi bharata kosalapura ae samacara saba gurahi sunae 
puni mamdira maha~ bata janai avata nagara kusala raghurai 
sunata sakala jananim uthi dhaim kahi prabhu kusala bharata samujhai 
samacara purabasimha pae nara aru nari harashi saba dhae 
dadhi durba rocana phala phula nava tulasi dala mamgala mula 
bhari bhari hema thara bhamini gavata calim simdhu simdhuragamini 
je jaisehim taisehim uti dhavahim bala briddha kaha~ samga na lavahim 
eka ekanha kaha~ bujhahim bhai tumha dekhe dayala raghurai 
avadhapuri prabhu avata jani bhai sakala sobha kai khani 
bahai suhavana tribidha samira bhai saraju ati nirmala nira 
do.  harashita gura parijana anuja bhusura brimda sameta
cale bharata mana prema ati sanmukha kripaniketa  3(ka) 
bahutaka cadha़i atarinha nirakhahim gagana bimana
dekhi madhura sura harashita karahim sumamgala gana  3(kha) 
Meaning (English)

Bharat joyfully reaches Kosalapur, reports everything to Guru Vashishtha, and then carries the news to the palace where all the mothers hear it and rush out; Bharat reassures them with word of Ram's well-being. Instantly the citizens — men and women — pick up auspicious offerings of curd, durva grass, vermilion, fruits, flowers, fresh tulasi sprigs, and golden platters, and set out singing joyful songs; children and elders run without waiting for anyone, each asking the other whether they have seen the compassionate Raghurai. The moment Ayodhya learns of the Lord's return it becomes a treasure-house of beauty: a gentle triple-breeze blows pleasantly and the Sarayu's waters turn crystal-clear. Bharat, accompanied by the guru, family members, his younger brother, and the assembly of brahmins, sets out with a heart overflowing with love to receive the gracious Lord; people crowd the rooftop galleries, gaze at the divine Pushpak in the sky, and raise songs of auspicious welcome.

Meaning (Hindi) · भावार्थ

भरत जी हर्षित होकर कोसलपुर पहुँचे और सारा समाचार गुरुजी को सुनाया, फिर माताओं को भी बताया। समाचार सुनते ही सभी माताएँ उठ दौड़ीं और भरत जी ने उन्हें प्रभु की कुशलता बताकर शांत किया। पुरवासी नर-नारी सब हर्षित होकर दही, दूर्वा, रोचन, फल, फूल, नई तुलसी की मंजरियाँ लेकर सोने की थालियाँ सजाकर और मंगल-गीत गाती हुई चल पड़े। बच्चे और वृद्ध किसी की प्रतीक्षा किए बिना दौड़ पड़े; सब एक-दूसरे से पूछते — 'क्या तुमने कृपालु रघुराई को देखा?' प्रभु के आगमन की सूचना पाते ही अवधपुरी सौंदर्य की खान बन गई, तीनों प्रकार की सुहावनी वायु बहने लगी और सरयू का जल परम निर्मल हो गया। गुरु, परिजन, अनुज और ब्राह्मण-वृन्द समेत भरत जी अत्यन्त प्रेम से प्रभु की अगवानी के लिए चल दिए। अटारियों पर चढ़कर लोग आकाश में पुष्पक विमान देख रहे थे और मधुर स्वर में मंगल-गान कर रहे थे।

About this verse

This is verse 4 of 132 in Uttar Kand (उत्तरकाण्ड), from the section “Hanuman's News & the Bharat-Milap” of Goswami Tulsidas’ Ramcharitmanas.

Related
What to do next

Recently Accessed

Home

Premium Tools

View All

Trending Topics

Continue Your Spiritual Journey

Explore related Hindu wisdom, daily guidance, and AI-powered answers on VedKosh.

Daily Quiz

रामायण प्रश्नोत्तरी

1/108

किस ऋषि ने राजा दशरथ को पुत्रकामेष्टि यज्ञ करने की सलाह दी?

Independently reviewed for authenticity. Please verify meanings and rituals yourself before following.

Uttar Kand Verse 4: harashi bharata kosalapura ae samacara — Meaning | VedKosh