Skip to content
Uttar Kand · Verse 38

Uttar Kand Verse 38

उत्तरकाण्ड · सन्त-असन्त विवेक एवं श्रीराम-उपदेश
Verse · मूल पाठ (Devanagari)
करउँ कृपानिधि एक ढिठाई। मैं सेवक तुम्ह जन सुखदाई ॥
संतन्ह कै महिमा रघुराई। बहु बिधि बेद पुरानन्ह गाई ॥
श्रीमुख तुम्ह पुनि कीन्हि बड़ाई। तिन्ह पर प्रभुहि प्रीति अधिकाई ॥
सुना चहउँ प्रभु तिन्ह कर लच्छन। कृपासिंधु गुन ग्यान बिचच्छन ॥
संत असंत भेद बिलगाई। प्रनतपाल मोहि कहहु बुझाई ॥
संतन्ह के लच्छन सुनु भ्राता। अगनित श्रुति पुरान बिख्याता ॥
संत असंतन्हि कै असि करनी। जिमि कुठार चंदन आचरनी ॥
काटइ परसु मलय सुनु भाई। निज गुन देइ सुगंध बसाई ॥
दो.  ताते सुर सीसन्ह चढ़त जग बल्लभ श्रीखंड।
अनल दाहि पीटत घनहिं परसु बदन यह दंड ॥ ३७ ॥
Roman (IAST)
karau~ kṛpānidhi eka ḍhiṭhāī| maiṃ sevaka tumha jana sukhadāī ||
saṃtanha kai mahimā raghurāī| bahu bidhi beda purānanha gāī ||
śrīmukha tumha puni kīnhi baḍa़āī| tinha para prabhuhi prīti adhikāī ||
sunā cahau~ prabhu tinha kara lacchana| kṛpāsiṃdhu guna gyāna bicacchana ||
saṃta asaṃta bheda bilagāī| pranatapāla mohi kahahu bujhāī ||
saṃtanha ke lacchana sunu bhrātā| aganita śruti purāna bikhyātā ||
saṃta asaṃtanhi kai asi karanī| jimi kuṭhāra caṃdana ācaranī ||
kāṭai parasu malaya sunu bhāī| nija guna dei sugaṃdha basāī ||
do.  tāte sura sīsanha caḍha़ta jaga ballabha śrīkhaṃḍa|
anala dāhi pīṭata ghanahiṃ parasu badana yaha daṃḍa || 37 ||
Simple transliteration
karau~ kripanidhi eka dhithai maim sevaka tumha jana sukhadai 
samtanha kai mahima raghurai bahu bidhi beda purananha gai 
shrimukha tumha puni kinhi bada़ai tinha para prabhuhi priti adhikai 
suna cahau~ prabhu tinha kara lacchana kripasimdhu guna gyana bicacchana 
samta asamta bheda bilagai pranatapala mohi kahahu bujhai 
samtanha ke lacchana sunu bhrata aganita shruti purana bikhyata 
samta asamtanhi kai asi karani jimi kuthara camdana acarani 
katai parasu malaya sunu bhai nija guna dei sugamdha basai 
do.  tate sura sisanha cadha़ta jaga ballabha shrikhamda
anala dahi pitata ghanahim parasu badana yaha damda  37 
Meaning (English)

Bharat says: O treasure of grace, I venture one act of boldness — I am your servant and you delight your servants. O Raghurai, the Vedas and Puranas have praised the saints in many ways; you yourself have extolled them with your own lips, and your love for them is especially great. I wish to hear their marks — O ocean of grace, O master of virtue and wisdom — please distinguish saint from the wicked and explain. Ram responds: Listen, brother, to the marks of the saints, which are celebrated in countless ways across the Vedas and Puranas. The conduct of the saint and the wicked is like that of sandalwood and an axe: the doha teaches that sandalwood, even when cut by the axe, imparts its own fragrance to it — and therefore sandalwood is placed on the heads of gods and is beloved by the world, while the axe is heated in fire and beaten with a hammer.

Meaning (Hindi) · भावार्थ

भरत जी कहते हैं — हे कृपानिधान! मैं एक ढिठाई करना चाहता हूँ; मैं सेवक हूँ और आप सेवकों को सुख देने वाले हैं। हे रघुराई! वेद-पुराणों ने अनेक प्रकार से संतों की महिमा गाई है; आपने भी अपने श्रीमुख से उनकी बड़ाई की है, और उन पर आपकी विशेष प्रीति है। मैं उन संतों के लक्षण सुनना चाहता हूँ — हे कृपासिंधु, गुण-ज्ञान के विशारद! संत और असंत का भेद करके मुझे बताइए। इस पर प्रभु ने कहा — हे भाई! संतों के लक्षण सुनो; वे वेद-पुरानों में अनगिनत प्रकार से विख्यात हैं। संत और असंत की करनी ऐसी होती है जैसे कुल्हाड़े (असंत) और चन्दन (संत) का आचरण। दोहे में कहा गया — चन्दन काटे जाने पर भी कुल्हाड़े को अपनी सुगंध दे देता है; इसीलिए वह देवताओं के मस्तक पर चढ़ता है और जगत को प्रिय लगता है, जबकि कुल्हाड़े को आग में तपाया और हथौड़े से पीटा जाता है।

About this verse

This is verse 38 of 132 in Uttar Kand (उत्तरकाण्ड), from the section “The Wise and the Unwise: Ram's Discourse” of Goswami Tulsidas’ Ramcharitmanas.

Related
What to do next

Recently Accessed

Home

Premium Tools

View All

Trending Topics

Continue Your Spiritual Journey

Explore related Hindu wisdom, daily guidance, and AI-powered answers on VedKosh.

Daily Quiz

रामायण प्रश्नोत्तरी

1/108

किस ऋषि ने राजा दशरथ को पुत्रकामेष्टि यज्ञ करने की सलाह दी?

Independently reviewed for authenticity. Please verify meanings and rituals yourself before following.

Uttar Kand Verse 38: karau~ kripanidhi eka dhithai maim — Meaning | VedKosh