Skip to content
Uttar Kand · Verse 100

Uttar Kand Verse 100

उत्तरकाण्ड · भुशुण्डि के पूर्वजन्म एवं शिव-स्तुति
Verse · मूल पाठ (Devanagari)
नारि बिबस नर सकल गोसाई। नाचहिं नट मर्कट की नाई ॥
सूद्र द्विजन्ह उपदेसहिं ग्याना। मेलि जनेऊ लेहिं कुदाना ॥
सब नर काम लोभ रत क्रोधी। देव बिप्र श्रुति संत बिरोधी ॥
गुन मंदिर सुंदर पति त्यागी। भजहिं नारि पर पुरुष अभागी ॥
सौभागिनीं बिभूषन हीना। बिधवन्ह के सिंगार नबीना ॥
गुर सिष बधिर अंध का लेखा। एक न सुनइ एक नहिं देखा ॥
हरइ सिष्य धन सोक न हरई। सो गुर घोर नरक महुँ परई ॥
मातु पिता बालकन्हि बोलाबहिं। उदर भरै सोइ धर्म सिखावहिं ॥
दो.  ब्रह्म ग्यान बिनु नारि नर कहहिं न दूसरि बात।
कौड़ी लागि लोभ बस करहिं बिप्र गुर घात ॥ ९९(क) ॥
बादहिं सूद्र द्विजन्ह सन हम तुम्ह ते कछु घाटि।
जानइ ब्रह्म सो बिप्रबर आँखि देखावहिं डाटि ॥ ९९(ख) ॥
Roman (IAST)
nāri bibasa nara sakala gosāī| nācahiṃ naṭa markaṭa kī nāī ||
sūdra dvijanha upadesahiṃ gyānā| meli janeū lehiṃ kudānā ||
saba nara kāma lobha rata krodhī| deva bipra śruti saṃta birodhī ||
guna maṃdira suṃdara pati tyāgī| bhajahiṃ nāri para puruṣa abhāgī ||
saubhāginīṃ bibhūṣana hīnā| bidhavanha ke siṃgāra nabīnā ||
gura siṣa badhira aṃdha kā lekhā| eka na sunai eka nahiṃ dekhā ||
harai siṣya dhana soka na haraī| so gura ghora naraka mahu~ paraī ||
mātu pitā bālakanhi bolābahiṃ| udara bharai soi dharma sikhāvahiṃ ||
do.  brahma gyāna binu nāri nara kahahiṃ na dūsari bāta|
kauḍa़ī lāgi lobha basa karahiṃ bipra gura ghāta || 99(ka) ||
bādahiṃ sūdra dvijanha sana hama tumha te kachu ghāṭi|
jānai brahma so biprabara ā~khi dekhāvahiṃ ḍāṭi || 99(kha) ||
Simple transliteration
nari bibasa nara sakala gosai nacahim nata markata ki nai 
sudra dvijanha upadesahim gyana meli janeu lehim kudana 
saba nara kama lobha rata krodhi deva bipra shruti samta birodhi 
guna mamdira sumdara pati tyagi bhajahim nari para purusha abhagi 
saubhaginim bibhushana hina bidhavanha ke simgara nabina 
gura sisha badhira amdha ka lekha eka na sunai eka nahim dekha 
harai sishya dhana soka na harai so gura ghora naraka mahu~ parai 
matu pita balakanhi bolabahim udara bharai soi dharma sikhavahim 
do.  brahma gyana binu nari nara kahahim na dusari bata
kauda़i lagi lobha basa karahim bipra gura ghata  99(ka) 
badahim sudra dvijanha sana hama tumha te kachu ghati
janai brahma so biprabara a~khi dekhavahim dati  99(kha) 
Meaning (English)

Kakbhushundi describes to Garuda the vices of the Kali age: all men are enslaved by women and dance like puppets or monkeys; Shudras instruct Brahmins in knowledge while wearing the sacred thread and indulging in base acts; all men are consumed by lust, greed, and anger, and are hostile to gods, Brahmins, the Vedas, and saints. Chaste and fortunate women go without ornaments while widows adopt new finery. The dohas add: people speak of nothing but worldly gain and out of greed even kill their Brahmin guru; Shudras argue with twice-borns and stare them down, claiming to know Brahman.

Meaning (Hindi) · भावार्थ

काकभुशुण्डि जी गरुड़ को कलियुग के दुर्गुणों का वर्णन करते हुए कहते हैं — उस युग में सभी पुरुष स्त्रियों के वश में होकर नट और बंदर की तरह नाचते हैं। शूद्र ब्राह्मणों को ज्ञान का उपदेश देते हैं और जनेऊ पहनकर कुकर्म करते हैं। सभी मनुष्य काम, लोभ और क्रोध में लिप्त होकर देव, ब्राह्मण, वेद और संतों के विरोधी बन जाते हैं। सौभाग्यशाली स्त्रियाँ आभूषणहीन रहती हैं, जबकि विधवाएँ नव-शृंगार करती हैं। दोहे में कहा गया है — ब्रह्मज्ञान की बात छोड़कर लोग केवल धन की बातें करते हैं और लोभवश ब्राह्मण एवं गुरु का वध करते हैं; शूद्र ब्राह्मणों से वाद-विवाद करते हुए आँखें दिखाते हैं।

About this verse

This is verse 100 of 132 in Uttar Kand (उत्तरकाण्ड), from the section “Bhushundi's Former Births & the Hymn to Shiva” of Goswami Tulsidas’ Ramcharitmanas.

Related
What to do next

Recently Accessed

Home

Premium Tools

View All

Trending Topics

Continue Your Spiritual Journey

Explore related Hindu wisdom, daily guidance, and AI-powered answers on VedKosh.

Daily Quiz

रामायण प्रश्नोत्तरी

1/108

किस ऋषि ने राजा दशरथ को पुत्रकामेष्टि यज्ञ करने की सलाह दी?

Independently reviewed for authenticity. Please verify meanings and rituals yourself before following.

Uttar Kand Verse 100: nari bibasa nara sakala gosai nacahim — Meaning | VedKosh