Skip to content
Lanka Kand · Verse 99

Lanka Kand Verse 99

लंकाकाण्ड · राम-रावण-युद्ध
Verse · मूल पाठ (Devanagari)
उत पचार दसकंधर इत अंगद हनुमान।
लरत निसाचर भालु कपि करि निज निज प्रभु आन ॥ ८०(ग) ॥
सुर ब्रह्मादि सिद्ध मुनि नाना। देखत रन नभ चढ़े बिमाना ॥
हमहू उमा रहे तेहि संगा। देखत राम चरित रन रंगा ॥
सुभट समर रस दुहु दिसि माते। कपि जयसील राम बल ताते ॥
एक एक सन भिरहिं पचारहिं। एकन्ह एक मर्दि महि पारहिं ॥
मारहिं काटहिं धरहिं पछारहिं। सीस तोरि सीसन्ह सन मारहिं ॥
उदर बिदारहिं भुजा उपारहिं। गहि पद अवनि पटकि भट डारहिं ॥
निसिचर भट महि गाड़हि भालू। ऊपर ढारि देहिं बहु बालू ॥
बीर बलिमुख जुद्ध बिरुद्धे। देखिअत बिपुल काल जनु क्रुद्धे ॥
छं.  क्रुद्धे कृतांत समान कपि तन स्त्रवत सोनित राजहीं।
मर्दहिं निसाचर कटक भट बलवंत घन जिमि गाजहीं ॥
मारहिं चपेटन्हि डाटि दातन्ह काटि लातन्ह मीजहीं।
चिक्करहिं मर्कट भालु छल बल करहिं जेहिं खल छीजहीं ॥
धरि गाल फारहिं उर बिदारहिं गल अँतावरि मेलहीं।
प्रहलादपति जनु बिबिध तनु धरि समर अंगन खेलहीं ॥
धरु मारु काटु पछारु घोर गिरा गगन महि भरि रही।
जय राम जो तृन ते कुलिस कर कुलिस ते कर तृन सही ॥
दो.  निज दल बिचलत देखेसि बीस भुजाँ दस चाप।
रथ चढ़ि चलेउ दसानन फिरहु फिरहु करि दाप ॥ ८१ ॥
Roman (IAST)
uta pacāra dasakaṃdhara ita aṃgada hanumāna|
larata nisācara bhālu kapi kari nija nija prabhu āna || 80(ga) ||
sura brahmādi siddha muni nānā| dekhata rana nabha caḍha़e bimānā ||
hamahū umā rahe tehi saṃgā| dekhata rāma carita rana raṃgā ||
subhaṭa samara rasa duhu disi māte| kapi jayasīla rāma bala tāte ||
eka eka sana bhirahiṃ pacārahiṃ| ekanha eka mardi mahi pārahiṃ ||
mārahiṃ kāṭahiṃ dharahiṃ pachārahiṃ| sīsa tori sīsanha sana mārahiṃ ||
udara bidārahiṃ bhujā upārahiṃ| gahi pada avani paṭaki bhaṭa ḍārahiṃ ||
nisicara bhaṭa mahi gāḍa़hi bhālū| ūpara ḍhāri dehiṃ bahu bālū ||
bīra balimukha juddha biruddhe| dekhiata bipula kāla janu kruddhe ||
chaṃ.  kruddhe kṛtāṃta samāna kapi tana stravata sonita rājahīṃ|
mardahiṃ nisācara kaṭaka bhaṭa balavaṃta ghana jimi gājahīṃ ||
mārahiṃ capeṭanhi ḍāṭi dātanha kāṭi lātanha mījahīṃ|
cikkarahiṃ markaṭa bhālu chala bala karahiṃ jehiṃ khala chījahīṃ ||
dhari gāla phārahiṃ ura bidārahiṃ gala a~tāvari melahīṃ|
prahalādapati janu bibidha tanu dhari samara aṃgana khelahīṃ ||
dharu māru kāṭu pachāru ghora girā gagana mahi bhari rahī|
jaya rāma jo tṛna te kulisa kara kulisa te kara tṛna sahī ||
do.  nija dala bicalata dekhesi bīsa bhujā~ dasa cāpa|
ratha caḍha़i caleu dasānana phirahu phirahu kari dāpa || 81 ||
Simple transliteration
uta pacara dasakamdhara ita amgada hanumana
larata nisacara bhalu kapi kari nija nija prabhu ana  80(ga) 
sura brahmadi siddha muni nana dekhata rana nabha cadha़e bimana 
hamahu uma rahe tehi samga dekhata rama carita rana ramga 
subhata samara rasa duhu disi mate kapi jayasila rama bala tate 
eka eka sana bhirahim pacarahim ekanha eka mardi mahi parahim 
marahim katahim dharahim pacharahim sisa tori sisanha sana marahim 
udara bidarahim bhuja uparahim gahi pada avani pataki bhata darahim 
nisicara bhata mahi gada़hi bhalu upara dhari dehim bahu balu 
bira balimukha juddha biruddhe dekhiata bipula kala janu kruddhe 
cham.  kruddhe kritamta samana kapi tana stravata sonita rajahim
mardahim nisacara kataka bhata balavamta ghana jimi gajahim 
marahim capetanhi dati datanha kati latanha mijahim
cikkarahim markata bhalu chala bala karahim jehim khala chijahim 
dhari gala pharahim ura bidarahim gala a~tavari melahim
prahaladapati janu bibidha tanu dhari samara amgana khelahim 
dharu maru katu pacharu ghora gira gagana mahi bhari rahi
jaya rama jo trina te kulisa kara kulisa te kara trina sahi 
do.  nija dala bicalata dekhesi bisa bhuja~ dasa capa
ratha cadha़i caleu dasanana phirahu phirahu kari dapa  81 
Meaning (English)

On that side Ravan is challenging his enemies; on this side Angad and Hanuman are in the thick of battle — demons, bears, and vanaras are fighting invoking their respective lords. Brahma and the other gods, siddhas, and many sages have assembled in the sky in their aerial chariots to witness this festival of war; Lord Shiv tells Uma that he too was there watching the spectacle of Ram's battle. The warriors on both sides are intoxicated with the taste of combat; the vanaras prevail through the power of Ram. Warrior meets warrior in single challenge, they hurl each other to the ground, hack, strike, seize and dash down, rip off heads and throw them back, tear open bellies, uproot arms, and grab feet to fling foes to earth. Bears bury demon warriors in the ground and heap sand on them; the vanaras, furious as death itself, crush the demon host — slapping, biting, kicking, and shrieking. The terrible cries of 'seize, strike, cut, overthrow' filled the entire universe. When Ravan saw his own ranks wavering, he seized ten bows in his twenty arms, mounted his chariot shouting 'Turn back! Turn back!' and advanced.

Meaning (Hindi) · भावार्थ

उधर दशकंधर ललकार रहा है, इधर अंगद-हनुमान रण में हैं; राक्षस-भालू-वानर अपने-अपने स्वामी की शपथ खाकर युद्ध कर रहे हैं। ब्रह्मा आदि देव, सिद्ध और अनेक मुनि विमानों पर बैठकर आकाश से इस रण-उत्सव का दर्शन कर रहे हैं—शिवजी कहते हैं, हे उमा, हम भी उनके साथ थे, राम के रण-रंग का चरित देख रहे थे। दोनों ओर के रणधीर वीर युद्ध-रस में मतवाले हो रहे हैं; वानर राम के बल से जयशील हैं। एक-एक वीर एक-दूसरे को ललकारकर भिड़ते हैं, एक-दूसरे को रौंदकर भूमि पर पटकते हैं, काटते हैं, मारते हैं, पकड़कर पछाड़ते हैं, सिर तोड़कर सिरों से ही मारते हैं, पेट फाड़ते हैं, भुजाएँ उखाड़ते हैं, पाँव पकड़कर भूमि पर पटकते हैं। भालू राक्षस योद्धाओं को जमीन में दबाते और उन पर बालू डालते हैं। वानर काल की तरह क्रोधित होकर राक्षसों को मसल रहे थे, थप्पड़ मारते थे, दाँतों से काटते थे, लातें मारते थे, चीखते थे। रणभूमि में 'पकड़ो, मारो, काटो, पछाड़ो' की घोर ध्वनि ब्रह्मांड में भर गई। जब रावण ने देखा कि उसका दल विचलित हो रहा है, तो उसने बीस भुजाओं में दस धनुष लेकर 'लौटो! लौटो!' पुकारते हुए रथ पर चढ़कर आगे बढ़ाया।

About this verse

This is verse 99 of 148 in Lanka Kand (लंकाकाण्ड), from the section “The Ram-Ravan Battle” of Goswami Tulsidas’ Ramcharitmanas.

Related
What to do next

Recently Accessed

Home

Premium Tools

View All

Trending Topics

Continue Your Spiritual Journey

Explore related Hindu wisdom, daily guidance, and AI-powered answers on VedKosh.

Daily Quiz

रामायण प्रश्नोत्तरी

1/108

किस ऋषि ने राजा दशरथ को पुत्रकामेष्टि यज्ञ करने की सलाह दी?

Independently reviewed for authenticity. Please verify meanings and rituals yourself before following.

Lanka Kand Verse 99: uta pacara dasakamdhara ita amgada — Meaning | VedKosh