Skip to content
Lanka Kand · Verse 85

Lanka Kand Verse 85

लंकाकाण्ड · कुंभकर्ण-वध
Verse · मूल पाठ (Devanagari)
कुंभकरन मन दीख बिचारी। हति धन माझ निसाचर धारी ॥
भा अति क्रुद्ध महाबल बीरा। कियो मृगनायक नाद गँभीरा ॥
कोऽपि महीधर लेइ उपारी। डारइ जहँ मर्कट भट भारी ॥
आवत देखि सैल प्रभू भारे। सरन्हि काटि रज सम करि डारे ॥ ।
पुनि धनु तानि कोऽपि रघुनायक। छाँड़े अति कराल बहु सायक ॥
तनु महुँ प्रबिसि निसरि सर जाहीं। जिमि दामिनि घन माझ समाहीं ॥
सोनित स्त्रवत सोह तन कारे। जनु कज्जल गिरि गेरु पनारे ॥
बिकल बिलोकि भालु कपि धाए। बिहँसा जबहिं निकट कपि आए ॥
दो.  महानाद करि गर्जा कोटि कोटि गहि कीस।
महि पटकइ गजराज इव सपथ करइ दससीस ॥ ६९ ॥
Roman (IAST)
kuṃbhakarana mana dīkha bicārī| hati dhana mājha nisācara dhārī ||
bhā ati kruddha mahābala bīrā| kiyo mṛganāyaka nāda ga~bhīrā ||
ko'pi mahīdhara lei upārī| ḍārai jaha~ markaṭa bhaṭa bhārī ||
āvata dekhi saila prabhū bhāre| saranhi kāṭi raja sama kari ḍāre || |
puni dhanu tāni ko'pi raghunāyaka| chā~ḍa़e ati karāla bahu sāyaka ||
tanu mahu~ prabisi nisari sara jāhīṃ| jimi dāmini ghana mājha samāhīṃ ||
sonita stravata soha tana kāre| janu kajjala giri geru panāre ||
bikala biloki bhālu kapi dhāe| biha~sā jabahiṃ nikaṭa kapi āe ||
do.  mahānāda kari garjā koṭi koṭi gahi kīsa|
mahi paṭakai gajarāja iva sapatha karai dasasīsa || 69 ||
Simple transliteration
kumbhakarana mana dikha bicari hati dhana majha nisacara dhari 
bha ati kruddha mahabala bira kiyo mriganayaka nada ga~bhira 
ko'pi mahidhara lei upari darai jaha~ markata bhata bhari 
avata dekhi saila prabhu bhare saranhi kati raja sama kari dare  
puni dhanu tani ko'pi raghunayaka cha~da़e ati karala bahu sayaka 
tanu mahu~ prabisi nisari sara jahim jimi damini ghana majha samahim 
sonita stravata soha tana kare janu kajjala giri geru panare 
bikala biloki bhalu kapi dhae biha~sa jabahim nikata kapi ae 
do.  mahanada kari garja koti koti gahi kisa
mahi patakai gajaraja iva sapatha karai dasasisa  69 
Meaning (English)

Kumbhakarna perceived in his mind that Ram had cut a swathe through the demon army, and the great warrior grew furiously angry, roaring with the deep voice of a lion. He tore up huge mountains and hurled them at the dense formations of monkey warriors; but Ram shattered every great boulder with his arrows, reducing them to dust. Ram then stretched his bow and let fly many terrifying shafts that passed through Kumbhakarna's dark body like lightning flashing through clouds; streams of blood flowing down his black frame made him appear as a dark mountain with rivulets of red ochre. The distressed bears and monkeys charged forward, but Kumbhakarna laughed when they drew near. He roared mightily, seized and slammed crores of vanaras to the earth as an elephant does, and swore an oath in Ravan's name.

Meaning (Hindi) · भावार्थ

कुंभकर्ण ने मन में विचार कर देखा कि राम ने राक्षस-सेना के बीच से निशाचरों की श्रेणी काट दी है। महाबली वीर अत्यंत क्रुद्ध हुआ और उसने सिंह के समान गंभीर नाद किया। उसने बड़े-बड़े पर्वत उठा-उठाकर उन जगहों पर फेंके जहाँ वानर-योद्धाओं के बड़े-बड़े दल थे। आते हुए भारी पर्वतों को राम ने अपने बाणों से काट-काटकर धूल के समान कर डाला। फिर धनुष ताने राम ने अनेक अत्यंत कराल बाण छोड़े जो बिजली के समान बादलों में समाते-निकलते कुंभकर्ण के शरीर में प्रवेश करके निकलते रहे। उसके काले शरीर से रक्त बहता हुआ ऐसा शोभित हुआ मानो कालिमा-पर्वत पर गेरू की धारा बह रही हो। विकल वानर-भालू दौड़ पड़े, पर जब वे निकट आए तो वह हँसा। उसने महानाद करके गर्जन किया, करोड़ों वानरों को पकड़-पकड़कर धरती पर पटका — जैसे हाथी पटकता है — और रावण की सौगंध ली।

About this verse

This is verse 85 of 148 in Lanka Kand (लंकाकाण्ड), from the section “The Slaying of Kumbhakarna” of Goswami Tulsidas’ Ramcharitmanas.

Related
What to do next

Recently Accessed

Home

Premium Tools

View All

Trending Topics

Continue Your Spiritual Journey

Explore related Hindu wisdom, daily guidance, and AI-powered answers on VedKosh.

Daily Quiz

रामायण प्रश्नोत्तरी

1/108

किस ऋषि ने राजा दशरथ को पुत्रकामेष्टि यज्ञ करने की सलाह दी?

Independently reviewed for authenticity. Please verify meanings and rituals yourself before following.

Lanka Kand Verse 85: kumbhakarana mana dikha bicari hati — Meaning | VedKosh