Lanka Kand Verse 7
निज बिकलता बिचारि बहोरी। बिहँसि गयउ ग्रह करि भय भोरी ॥ मंदोदरीं सुन्यो प्रभु आयो। कौतुकहीं पाथोधि बँधायो ॥ कर गहि पतिहि भवन निज आनी। बोली परम मनोहर बानी ॥ चरन नाइ सिरु अंचलु रोपा। सुनहु बचन पिय परिहरि कोपा ॥ नाथ बयरु कीजे ताही सों। बुधि बल सकिअ जीति जाही सों ॥ तुम्हहि रघुपतिहि अंतर कैसा। खलु खद्योत दिनकरहि जैसा ॥ अतिबल मधु कैटभ जेहिं मारे। महाबीर दितिसुत संघारे ॥ जेहिं बलि बाँधि सहजभुज मारा। सोइ अवतरेउ हरन महि भारा ॥ तासु बिरोध न कीजिअ नाथा। काल करम जिव जाकें हाथा ॥ दो. रामहि सौपि जानकी नाइ कमल पद माथ। सुत कहुँ राज समर्पि बन जाइ भजिअ रघुनाथ ॥ ६ ॥
nija bikalatā bicāri bahorī| biha~si gayau graha kari bhaya bhorī || maṃdodarīṃ sunyo prabhu āyo| kautukahīṃ pāthodhi ba~dhāyo || kara gahi patihi bhavana nija ānī| bolī parama manohara bānī || carana nāi siru aṃcalu ropā| sunahu bacana piya parihari kopā || nātha bayaru kīje tāhī soṃ| budhi bala sakia jīti jāhī soṃ || tumhahi raghupatihi aṃtara kaisā| khalu khadyota dinakarahi jaisā || atibala madhu kaiṭabha jehiṃ māre| mahābīra ditisuta saṃghāre || jehiṃ bali bā~dhi sahajabhuja mārā| soi avatareu harana mahi bhārā || tāsu birodha na kījia nāthā| kāla karama jiva jākeṃ hāthā || do. rāmahi saupi jānakī nāi kamala pada mātha| suta kahu~ rāja samarpi bana jāi bhajia raghunātha || 6 ||
nija bikalata bicari bahori biha~si gayau graha kari bhaya bhori mamdodarim sunyo prabhu ayo kautukahim pathodhi ba~dhayo kara gahi patihi bhavana nija ani boli parama manohara bani carana nai siru amcalu ropa sunahu bacana piya parihari kopa natha bayaru kije tahi som budhi bala sakia jiti jahi som tumhahi raghupatihi amtara kaisa khalu khadyota dinakarahi jaisa atibala madhu kaitabha jehim mare mahabira ditisuta samghare jehim bali ba~dhi sahajabhuja mara soi avatareu harana mahi bhara tasu birodha na kijia natha kala karama jiva jakem hatha do. ramahi saupi janaki nai kamala pada matha suta kahu~ raja samarpi bana jai bhajia raghunatha 6
Ravan reflected on his own agitation, then laughed it off, feigned indifference to his fear, and walked away toward the inner quarters. Mandodari had heard that the Lord had arrived and had effortlessly caused the ocean to be bridged. Taking her husband by the hand she brought him to their chamber and spoke to him in the most pleasing and gentle words. Bowing her head at his feet and placing the edge of her garment there, she begged him to cast aside his anger and hear her. She reasoned with him: one should make an enemy only of one who can be conquered by intellect and strength — what comparison is there between Ravan and Raghupati? It is like comparing a firefly to the sun. The one who slew Madhu and Kaitabha, who destroyed the mighty sons of Diti, who bound Bali with ease — that very Hari has descended to relieve the earth of its burden. Do not make an enemy of one in whose hands rest Time, karma, and every soul. Return Janaki to him, bow your head at his lotus feet, hand the kingdom to your son, go to the forest, and worship Raghunath.
अपनी व्याकुलता पर विचार करके रावण ने भय को मन से झटकते हुए हँसता हुआ अन्तःपुर की ओर प्रस्थान किया। मन्दोदरी ने सुना कि प्रभु आए हैं और खेल में ही समुद्र बँधवा दिया है। वह पति का हाथ थामकर अपने भवन में ले आई और अत्यन्त मनोहर वाणी में बोली। उसने चरणों में मस्तक नवाकर अपने वस्त्र का आँचल चरणों में रोपते हुए कहा — हे प्रियतम, क्रोध छोड़कर मेरे वचन सुनो। नाथ, वैर उसी से करना चाहिए जिसे बुद्धि और बल से जीता जा सके। आप में और रघुपति में भला क्या अन्तर है — वैसा ही जैसे जुगनू और सूर्य में। जिन्होंने मधु-कैटभ को मारा, दिति के महाबली पुत्रों का संहार किया, जिन्होंने बलि को सहज ही बाँध दिया — वही हरि पृथ्वी का भार हरने के लिए अवतरित हुए हैं। हे नाथ, जिनके हाथ में काल, कर्म और जीव हैं उनसे बैर मत कीजिए। जानकी उन्हें सौंपकर, कमल-चरणों में माथा नवाकर, पुत्र को राज्य देकर वन चले जाइए और रघुनाथ को भजिए।
This is verse 7 of 148 in Lanka Kand (लंकाकाण्ड), from the section “Ravan's Court & the Spies” of Goswami Tulsidas’ Ramcharitmanas.