Ayodhya Kand Verse 303
कृपासिंधु लखि लोग दुखारे। निज सनेहँ सुरपति छल भारे ॥
सभा राउ गुर महिसुर मंत्री। भरत भगति सब कै मति जंत्री ॥
रामहि चितवत चित्र लिखे से। सकुचत बोलत बचन सिखे से ॥
भरत प्रीति नति बिनय बड़ाई। सुनत सुखद बरनत कठिनाई ॥
जासु बिलोकि भगति लवलेसू। प्रेम मगन मुनिगन मिथिलेसू ॥
महिमा तासु कहै किमि तुलसी। भगति सुभायँ सुमति हियँ हुलसी ॥
आपु छोटि महिमा बड़ि जानी। कबिकुल कानि मानि सकुचानी ॥
कहि न सकति गुन रुचि अधिकाई। मति गति बाल बचन की नाई ॥
दो. भरत बिमल जसु बिमल बिधु सुमति चकोरकुमारि।
उदित बिमल जन हृदय नभ एकटक रही निहारि ॥ ३०३ ॥kṛpāsiṃdhu lakhi loga dukhāre| nija saneha~ surapati chala bhāre ||
sabhā rāu gura mahisura maṃtrī| bharata bhagati saba kai mati jaṃtrī ||
rāmahi citavata citra likhe se| sakucata bolata bacana sikhe se ||
bharata prīti nati binaya baḍa़āī| sunata sukhada baranata kaṭhināī ||
jāsu biloki bhagati lavalesū| prema magana munigana mithilesū ||
mahimā tāsu kahai kimi tulasī| bhagati subhāya~ sumati hiya~ hulasī ||
āpu choṭi mahimā baḍa़i jānī| kabikula kāni māni sakucānī ||
kahi na sakati guna ruci adhikāī| mati gati bāla bacana kī nāī ||
do. bharata bimala jasu bimala bidhu sumati cakorakumāri|
udita bimala jana hṛdaya nabha ekaṭaka rahī nihāri || 303 ||kripasimdhu lakhi loga dukhare nija saneha~ surapati chala bhare
sabha rau gura mahisura mamtri bharata bhagati saba kai mati jamtri
ramahi citavata citra likhe se sakucata bolata bacana sikhe se
bharata priti nati binaya bada़ai sunata sukhada baranata kathinai
jasu biloki bhagati lavalesu prema magana munigana mithilesu
mahima tasu kahai kimi tulasi bhagati subhaya~ sumati hiya~ hulasi
apu choti mahima bada़i jani kabikula kani mani sakucani
kahi na sakati guna ruci adhikai mati gati bala bacana ki nai
do. bharata bimala jasu bimala bidhu sumati cakorakumari
udita bimala jana hridaya nabha ekataka rahi nihari 303 Seeing the people distressed and knowing Indra's deception, the compassionate Ram steadied everyone. The assembly, the king, the guru, the Brahmins, and the ministers — all were moved by Bharat's devotion, gazing at Ram as if in a painted image, speaking as though reciting rehearsed lines. Bharat's love, humility, and glory are pleasant to hear but extremely difficult to describe — even a glimpse of him was enough to make the sages and Mithilesh immersed in emotion. The poet says — the community of poets listens to Bharat's glory with reverential awe and restraint, for neither speech nor intellect can travel that far.
कृपासागर राम ने लोगों को दुखी देखकर और इंद्र के छल को जानकर उन्हें सँभाला। सभा, राजा, गुरु, ब्राह्मण और मंत्री — सभी की मति भरत की भक्ति से प्रेरित थी; वे राम की ओर चित्र की तरह ताक रहे थे, सीखे हुए-से वचन बोल रहे थे। भरत की प्रीति, विनय और महिमा सुनने में सुखदायक है पर वर्णन करना कठिन है — जिनकी एक झलक देखकर मुनिगण और मिथिलेश प्रेम-मग्न हो गए। तुलसीदास कहते हैं — उनकी महिमा को कवि-कुल संकोचपूर्वक सुनते हैं, क्योंकि वाणी और बुद्धि की वहाँ गति नहीं।
This is verse 303 of 326 in Ayodhya Kand (अयोध्याकाण्ड), from the section “Paduka Gift & Bharat's Farewell” of Goswami Tulsidas’ Ramcharitmanas.