Ayodhya Kand Verse 143
धरि धीरज तब कहइ निषादू। अब सुमंत्र परिहरहु बिषादू ॥
तुम्ह पंडित परमारथ ग्याता। धरहु धीर लखि बिमुख बिधाता
बिबिध कथा कहि कहि मृदु बानी। रथ बैठारेउ बरबस आनी ॥
सोक सिथिल रथ सकइ न हाँकी। रघुबर बिरह पीर उर बाँकी ॥
चरफराहिँ मग चलहिं न घोरे। बन मृग मनहुँ आनि रथ जोरे ॥
अढ़ुकि परहिं फिरि हेरहिं पीछें। राम बियोगि बिकल दुख तीछें ॥
जो कह रामु लखनु बैदेही। हिंकरि हिंकरि हित हेरहिं तेही ॥
बाजि बिरह गति कहि किमि जाती। बिनु मनि फनिक बिकल जेहि भाँती ॥
दो. भयउ निषाद बिषादबस देखत सचिव तुरंग।
बोलि सुसेवक चारि तब दिए सारथी संग ॥ १४३ ॥dhari dhīraja taba kahai niṣādū| aba sumaṃtra pariharahu biṣādū ||
tumha paṃḍita paramāratha gyātā| dharahu dhīra lakhi bimukha bidhātā
bibidha kathā kahi kahi mṛdu bānī| ratha baiṭhāreu barabasa ānī ||
soka sithila ratha sakai na hā~kī| raghubara biraha pīra ura bā~kī ||
carapharāhi~ maga calahiṃ na ghore| bana mṛga manahu~ āni ratha jore ||
aḍha़uki parahiṃ phiri herahiṃ pīcheṃ| rāma biyogi bikala dukha tīcheṃ ||
jo kaha rāmu lakhanu baidehī| hiṃkari hiṃkari hita herahiṃ tehī ||
bāji biraha gati kahi kimi jātī| binu mani phanika bikala jehi bhā~tī ||
do. bhayau niṣāda biṣādabasa dekhata saciva turaṃga|
boli susevaka cāri taba die sārathī saṃga || 143 ||dhari dhiraja taba kahai nishadu aba sumamtra pariharahu bishadu
tumha pamdita paramaratha gyata dharahu dhira lakhi bimukha bidhata
bibidha katha kahi kahi mridu bani ratha baithareu barabasa ani
soka sithila ratha sakai na ha~ki raghubara biraha pira ura ba~ki
carapharahi~ maga calahim na ghore bana mriga manahu~ ani ratha jore
adha़uki parahim phiri herahim pichem rama biyogi bikala dukha tichem
jo kaha ramu lakhanu baidehi himkari himkari hita herahim tehi
baji biraha gati kahi kimi jati binu mani phanika bikala jehi bha~ti
do. bhayau nishada bishadabasa dekhata saciva turamga
boli susevaka cari taba die sarathi samga 143 Guha steadied himself and said to Sumantra — now lay aside your grief. You are a scholar and a knower of the highest truth — seeing Providence turned against you, gather your courage. Speaking many gentle, persuasive words he forcibly seated Sumantra in the chariot. But Sumantra was limp with sorrow — he could not drive the chariot properly; the pain of separation from Ram cut sharply through his heart. The horses stumbled as they moved on the road — as if wild deer from the forest had been yoked to a chariot; they staggered and fell and kept looking back — miserable with Ram's separation and stricken with acute anguish. Whoever uttered the words 'Ram, Lakshman, Vaidehi,' the horses neighed and turned toward them with love. Thus Guha provided four good attendants to accompany the charioteer.
तब निषादराज ने धीरज धरकर सुमन्त्र से कहा — अब विषाद छोड़ो। तुम पण्डित और परमार्थ के ज्ञाता हो — विधाता को विमुख देखकर धीर धरो। इस प्रकार अनेक कोमल वचनों से मनाकर बरबस रथ पर बैठाया। किन्तु सुमन्त्र शोक से शिथिल थे — रथ हाँकने में समर्थ न थे, राम-विरह की पीड़ा हृदय में तेज थी। घोड़े मार्ग पर चलते-चलते लड़खड़ाते — मानो वन के मृग को रथ में जोत दिया गया हो; वे अड़खड़ाकर गिरते और पीछे घूर-घूरकर देखते — राम-वियोग में व्याकुल और तीव्र दुःख से पीड़ित। जो 'राम, लक्ष्मण, वैदेही' कहता, घोड़े हिनहिनाते हुए उसकी ओर प्रेम से देखते। इस प्रकार निषाद ने चार अच्छे सेवकों को सारथी के साथ कर दिया।
This is verse 143 of 326 in Ayodhya Kand (अयोध्याकाण्ड), from the section “Valmiki Ashram & Settling at Chitrakut” of Goswami Tulsidas’ Ramcharitmanas.