Skip to content
Ayodhya Kand · Verse 116

Ayodhya Kand Verse 116

अयोध्याकाण्ड · केवट-प्रसंग और गंगा-पार
Verse · मूल पाठ (Devanagari)
बरनि न जाइ मनोहर जोरी। सोभा बहुत थोरि मति मोरी ॥ 
राम लखन सिय सुंदरताई। सब चितवहिं चित मन मति लाई ॥ 
थके नारि नर प्रेम पिआसे। मनहुँ मृगी मृग देखि दिआ से ॥ 
सीय समीप ग्रामतिय जाहीं। पूँछत अति सनेहँ सकुचाहीं ॥ 
बार बार सब लागहिं पाएँ। कहहिं बचन मृदु सरल सुभाएँ ॥ 
राजकुमारि बिनय हम करहीं। तिय सुभायँ कछु पूँछत डरहीं।
स्वामिनि अबिनय छमबि हमारी। बिलगु न मानब जानि गवाँरी ॥ 
राजकुअँर दोउ सहज सलोने। इन्ह तें लही दुति मरकत सोने ॥
दो.  स्यामल गौर किसोर बर सुंदर सुषमा ऐन। 
      सरद सर्बरीनाथ मुखु सरद सरोरुह नैन ॥ ११६ ॥
Roman (IAST)
barani na jāi manohara jorī| sobhā bahuta thori mati morī || 
rāma lakhana siya suṃdaratāī| saba citavahiṃ cita mana mati lāī || 
thake nāri nara prema piāse| manahu~ mṛgī mṛga dekhi diā se || 
sīya samīpa grāmatiya jāhīṃ| pū~chata ati saneha~ sakucāhīṃ || 
bāra bāra saba lāgahiṃ pāe~| kahahiṃ bacana mṛdu sarala subhāe~ || 
rājakumāri binaya hama karahīṃ| tiya subhāya~ kachu pū~chata ḍarahīṃ|
svāmini abinaya chamabi hamārī| bilagu na mānaba jāni gavā~rī || 
rājakua~ra dou sahaja salone| inha teṃ lahī duti marakata sone ||
do.  syāmala gaura kisora bara suṃdara suṣamā aina| 
      sarada sarbarīnātha mukhu sarada saroruha naina || 116 ||
Simple transliteration
barani na jai manohara jori sobha bahuta thori mati mori  
rama lakhana siya sumdaratai saba citavahim cita mana mati lai  
thake nari nara prema piase manahu~ mrigi mriga dekhi dia se  
siya samipa gramatiya jahim pu~chata ati saneha~ sakucahim  
bara bara saba lagahim pae~ kahahim bacana mridu sarala subhae~  
rajakumari binaya hama karahim tiya subhaya~ kachu pu~chata darahim
svamini abinaya chamabi hamari bilagu na manaba jani gava~ri  
rajakua~ra dou sahaja salone inha tem lahi duti marakata sone 
do.  syamala gaura kisora bara sumdara sushama aina 
      sarada sarbarinatha mukhu sarada saroruha naina  116 
Meaning (English)

This enchanting pair is beyond the power of words to describe — my intelligence is too small, their beauty too vast. Gazing at the beauty of Ram, Lakshman and Sita, all men and women fixed their minds and hearts on them. Men and women, thirsty with love, grew weary — like deer transfixed by a flame. Village women went near Sita and, though hesitant, asked with deep affection; they touched her feet again and again and spoke in simple, gentle words. They said — Princess, we pray to you; by our feminine nature we feel shy to ask; forgive our rustic ways. The two princes are so naturally handsome that from them even emerald and gold seem to have received their lustre.

Meaning (Hindi) · भावार्थ

इस मनोहर जोड़े का वर्णन नहीं हो सकता — मेरी बुद्धि थोड़ी है, सोभा अपार है। राम, लक्ष्मण और सीता की सुन्दरता को देखकर सब नर-नारी मन-चित्त लगाकर निहारते रहे। स्त्री-पुरुष प्रेम-प्यासे होकर थक गए — जैसे हिरणी और हिरण दीपक देखकर मुग्ध हो जाते हैं। गाँव की स्त्रियाँ सीताजी के पास जाकर अति स्नेह से पूछने में संकोच करती हैं, बार-बार उनके पाँव लगती हैं, मृदु और सरल वचन कहती हैं। वे बोलीं — राजकुमारी, हम विनती करती हैं; स्त्री-स्वभाव से कुछ पूछने में डर लगता है; हमारी गँवारी के लिए क्षमा करें। दोनों राजकुमार स्वाभाविक रूप से इतने सुन्दर हैं कि इनसे मरकत और सोने ने कान्ति पाई है।

About this verse

This is verse 116 of 326 in Ayodhya Kand (अयोध्याकाण्ड), from the section “Kevat Episode & Crossing the Ganga” of Goswami Tulsidas’ Ramcharitmanas.

Related
What to do next

Recently Accessed

Home

Premium Tools

View All

Trending Topics

Continue Your Spiritual Journey

Explore related Hindu wisdom, daily guidance, and AI-powered answers on VedKosh.

Daily Quiz

रामायण प्रश्नोत्तरी

1/108

किस ऋषि ने राजा दशरथ को पुत्रकामेष्टि यज्ञ करने की सलाह दी?

Independently reviewed for authenticity. Please verify meanings and rituals yourself before following.

Ayodhya Kand Verse 116: barani na jai manohara jori sobha — Meaning | VedKosh