Skip to content
Aranya Kand · Verse 6

Aranya Kand Verse 6

अरण्यकाण्ड · अनसूया का उपदेश एवं सीता-पतिव्रत-कथा
Verse · मूल पाठ (Devanagari)
सनु सीता तव नाम सुमिर नारि पतिब्रत करहि।
      तोहि प्रानप्रिय राम कहिउँ कथा संसार हित ॥ ५ख ॥

सुनि जानकीं परम सुखु पावा। सादर तासु चरन सिरु नावा ॥
तब मुनि सन कह कृपानिधाना। आयसु होइ जाउँ बन आना ॥
संतत मो पर कृपा करेहू। सेवक जानि तजेहु जनि नेहू ॥
धर्म धुरंधर प्रभु कै बानी। सुनि सप्रेम बोले मुनि ग्यानी ॥
जासु कृपा अज सिव सनकादी। चहत सकल परमारथ बादी ॥
ते तुम्ह राम अकाम पिआरे। दीन बंधु मृदु बचन उचारे ॥
अब जानी मैं श्री चतुराई। भजी तुम्हहि सब देव बिहाई ॥
जेहि समान अतिसय नहिं कोई। ता कर सील कस न अस होई ॥
केहि बिधि कहौं जाहु अब स्वामी। कहहु नाथ तुम्ह अंतरजामी ॥
अस कहि प्रभु बिलोकि मुनि धीरा। लोचन जल बह पुलक सरीरा ॥

 छं.  तन पुलक निर्भर प्रेम पुरन नयन मुख पंकज दिए।
      मन ग्यान गुन गोतीत प्रभु मैं दीख जप तप का किए ॥
      जप जोग धर्म समूह तें नर भगति अनुपम पावई।
      रधुबीर चरित पुनीत निसि दिन दास तुलसी गावई ॥
दो.   कलिमल समन दमन मन राम सुजस सुखमूल।
       सादर सुनहि जे तिन्ह पर राम रहहिं अनुकूल ॥ ६(क) ॥
सो.  कठिन काल मल कोस धर्म न ग्यान न जोग जप।
      परिहरि सकल भरोस रामहि भजहिं ते चतुर नर ॥ ६(ख) ॥
Roman (IAST)
sanu sītā tava nāma sumira nāri patibrata karahi|
      tohi prānapriya rāma kahiu~ kathā saṃsāra hita || 5kha ||

suni jānakīṃ parama sukhu pāvā| sādara tāsu carana siru nāvā ||
taba muni sana kaha kṛpānidhānā| āyasu hoi jāu~ bana ānā ||
saṃtata mo para kṛpā karehū| sevaka jāni tajehu jani nehū ||
dharma dhuraṃdhara prabhu kai bānī| suni saprema bole muni gyānī ||
jāsu kṛpā aja siva sanakādī| cahata sakala paramāratha bādī ||
te tumha rāma akāma piāre| dīna baṃdhu mṛdu bacana ucāre ||
aba jānī maiṃ śrī caturāī| bhajī tumhahi saba deva bihāī ||
jehi samāna atisaya nahiṃ koī| tā kara sīla kasa na asa hoī ||
kehi bidhi kahauṃ jāhu aba svāmī| kahahu nātha tumha aṃtarajāmī ||
asa kahi prabhu biloki muni dhīrā| locana jala baha pulaka sarīrā ||

 chaṃ.  tana pulaka nirbhara prema purana nayana mukha paṃkaja die|
      mana gyāna guna gotīta prabhu maiṃ dīkha japa tapa kā kie ||
      japa joga dharma samūha teṃ nara bhagati anupama pāvaī|
      radhubīra carita punīta nisi dina dāsa tulasī gāvaī ||
do.   kalimala samana damana mana rāma sujasa sukhamūla|
       sādara sunahi je tinha para rāma rahahiṃ anukūla || 6(ka) ||
so.  kaṭhina kāla mala kosa dharma na gyāna na joga japa|
      parihari sakala bharosa rāmahi bhajahiṃ te catura nara || 6(kha) ||
Simple transliteration
sanu sita tava nama sumira nari patibrata karahi
      tohi pranapriya rama kahiu~ katha samsara hita  5kha 

suni janakim parama sukhu pava sadara tasu carana siru nava 
taba muni sana kaha kripanidhana ayasu hoi jau~ bana ana 
samtata mo para kripa karehu sevaka jani tajehu jani nehu 
dharma dhuramdhara prabhu kai bani suni saprema bole muni gyani 
jasu kripa aja siva sanakadi cahata sakala paramaratha badi 
te tumha rama akama piare dina bamdhu mridu bacana ucare 
aba jani maim shri caturai bhaji tumhahi saba deva bihai 
jehi samana atisaya nahim koi ta kara sila kasa na asa hoi 
kehi bidhi kahaum jahu aba svami kahahu natha tumha amtarajami 
asa kahi prabhu biloki muni dhira locana jala baha pulaka sarira 

 cham.  tana pulaka nirbhara prema purana nayana mukha pamkaja die
      mana gyana guna gotita prabhu maim dikha japa tapa ka kie 
      japa joga dharma samuha tem nara bhagati anupama pavai
      radhubira carita punita nisi dina dasa tulasi gavai 
do.   kalimala samana damana mana rama sujasa sukhamula
       sadara sunahi je tinha para rama rahahim anukula  6(ka) 
so.  kathina kala mala kosa dharma na gyana na joga japa
      parihari sakala bharosa ramahi bhajahim te catura nara  6(kha) 
Meaning (English)

Anasuya tells Sita: by remembering your name, women follow the path of devoted wifehood — I have told this story for the good of the world. Sita bows joyfully at her feet. Ram then takes leave of sage Atri, who says with deep devotion that Ram, whose grace even Brahma, Shiva and the Sanaka sages seek, himself speaks humble words of servant-love — the holy name of Ram destroys the sins of the Kali age, and Ram remains favourable to those who listen to his glory with reverence.

Meaning (Hindi) · भावार्थ

अनसूया सीता से कहती हैं — हे सीते, तुम्हारे नाम का स्मरण कर नारियाँ पतिव्रत पालती हैं; यह कथा मैंने संसार के हित के लिए कही। सीता परम सुख पाकर उनके चरणों में सिर नवाती हैं। फिर प्रभु राम मुनि अत्रि से विदा माँगते हैं और अत्रि सप्रेम कहते हैं — जिनकी कृपा ब्रह्मा-शिव-सनकादि चाहते हैं, वे आप ही दीनबंधु हैं; श्रीरामनाम कलिकाल के पाप नाशक हैं — जो श्रद्धापूर्वक सुनते हैं उन पर राम अनुकूल रहते हैं।

About this verse

This is verse 6 of 48 in Aranya Kand (अरण्यकाण्ड), from the section “Anusuya's Discourse & Sita Pativrata” of Goswami Tulsidas’ Ramcharitmanas.

Related
What to do next

Recently Accessed

Home

Premium Tools

View All

Trending Topics

Continue Your Spiritual Journey

Explore related Hindu wisdom, daily guidance, and AI-powered answers on VedKosh.

Daily Quiz

रामायण प्रश्नोत्तरी

1/108

किस ऋषि ने राजा दशरथ को पुत्रकामेष्टि यज्ञ करने की सलाह दी?

Independently reviewed for authenticity. Please verify meanings and rituals yourself before following.

Aranya Kand Verse 6: sanu sita tava nama sumira nari — Meaning | VedKosh