Skip to content
Aranya Kand · Verse 37

Aranya Kand Verse 37

अरण्यकाण्ड · शबरी-प्रसंग, नवधा-भक्ति एवं पम्पासरोवर
Verse · मूल पाठ (Devanagari)
मंत्र जाप मम दृढ़ बिस्वासा। पंचम भजन सो बेद प्रकासा ॥
छठ दम सील बिरति बहु करमा। निरत निरंतर सज्जन धरमा ॥
सातवँ सम मोहि मय जग देखा। मोतें संत अधिक करि लेखा ॥
आठवँ जथालाभ संतोषा। सपनेहुँ नहिं देखइ परदोषा ॥
नवम सरल सब सन छलहीना। मम भरोस हियँ हरष न दीना ॥
नव महुँ एकउ जिन्ह के होई। नारि पुरुष सचराचर कोई ॥
सोइ अतिसय प्रिय भामिनि मोरे। सकल प्रकार भगति दृढ़ तोरें ॥
जोगि बृंद दुरलभ गति जोई। तो कहुँ आजु सुलभ भइ सोई ॥
मम दरसन फल परम अनूपा। जीव पाव निज सहज सरूपा ॥
जनकसुता कइ सुधि भामिनी। जानहि कहु करिबरगामिनी ॥
पंपा सरहि जाहु रघुराई। तहँ होइहि सुग्रीव मिताई ॥
सो सब कहिहि देव रघुबीरा। जानतहूँ पूछहु मतिधीरा ॥
बार बार प्रभु पद सिरु नाई। प्रेम सहित सब कथा सुनाई ॥

 छं.  कहि कथा सकल बिलोकि हरि मुख हृदयँ पद पंकज धरे।
      तजि जोग पावक देह हरि पद लीन भइ जहँ नहिं फिरे ॥
      नर बिबिध कर्म अधर्म बहु मत सोकप्रद सब त्यागहू।
      बिस्वास करि कह दास तुलसी राम पद अनुरागहू ॥
दो.  जाति हीन अघ जन्म महि मुक्त कीन्हि असि नारि।
      महामंद मन सुख चहसि ऐसे प्रभुहि बिसारि ॥ ३६ ॥
Roman (IAST)
maṃtra jāpa mama dṛḍha़ bisvāsā| paṃcama bhajana so beda prakāsā ||
chaṭha dama sīla birati bahu karamā| nirata niraṃtara sajjana dharamā ||
sātava~ sama mohi maya jaga dekhā| moteṃ saṃta adhika kari lekhā ||
āṭhava~ jathālābha saṃtoṣā| sapanehu~ nahiṃ dekhai paradoṣā ||
navama sarala saba sana chalahīnā| mama bharosa hiya~ haraṣa na dīnā ||
nava mahu~ ekau jinha ke hoī| nāri puruṣa sacarācara koī ||
soi atisaya priya bhāmini more| sakala prakāra bhagati dṛḍha़ toreṃ ||
jogi bṛṃda duralabha gati joī| to kahu~ āju sulabha bhai soī ||
mama darasana phala parama anūpā| jīva pāva nija sahaja sarūpā ||
janakasutā kai sudhi bhāminī| jānahi kahu karibaragāminī ||
paṃpā sarahi jāhu raghurāī| taha~ hoihi sugrīva mitāī ||
so saba kahihi deva raghubīrā| jānatahū~ pūchahu matidhīrā ||
bāra bāra prabhu pada siru nāī| prema sahita saba kathā sunāī ||

 chaṃ.  kahi kathā sakala biloki hari mukha hṛdaya~ pada paṃkaja dhare|
      taji joga pāvaka deha hari pada līna bhai jaha~ nahiṃ phire ||
      nara bibidha karma adharma bahu mata sokaprada saba tyāgahū|
      bisvāsa kari kaha dāsa tulasī rāma pada anurāgahū ||
do.  jāti hīna agha janma mahi mukta kīnhi asi nāri|
      mahāmaṃda mana sukha cahasi aise prabhuhi bisāri || 36 ||
Simple transliteration
mamtra japa mama dridha़ bisvasa pamcama bhajana so beda prakasa 
chatha dama sila birati bahu karama nirata niramtara sajjana dharama 
satava~ sama mohi maya jaga dekha motem samta adhika kari lekha 
athava~ jathalabha samtosha sapanehu~ nahim dekhai paradosha 
navama sarala saba sana chalahina mama bharosa hiya~ harasha na dina 
nava mahu~ ekau jinha ke hoi nari purusha sacaracara koi 
soi atisaya priya bhamini more sakala prakara bhagati dridha़ torem 
jogi brimda duralabha gati joi to kahu~ aju sulabha bhai soi 
mama darasana phala parama anupa jiva pava nija sahaja sarupa 
janakasuta kai sudhi bhamini janahi kahu karibaragamini 
pampa sarahi jahu raghurai taha~ hoihi sugriva mitai 
so saba kahihi deva raghubira janatahu~ puchahu matidhira 
bara bara prabhu pada siru nai prema sahita saba katha sunai 

 cham.  kahi katha sakala biloki hari mukha hridaya~ pada pamkaja dhare
      taji joga pavaka deha hari pada lina bhai jaha~ nahim phire 
      nara bibidha karma adharma bahu mata sokaprada saba tyagahu
      bisvasa kari kaha dasa tulasi rama pada anuragahu 
do.  jati hina agha janma mahi mukta kinhi asi nari
      mahamamda mana sukha cahasi aise prabhuhi bisari  36 
Meaning (English)

Ram continued enumerating the nine forms of devotion: fifth is firm faith in chanting my name as declared by the Vedas; sixth is control of the senses, virtuous conduct, detachment from many activities, and constant engagement in the dharma of the righteous; seventh is seeing the entire world as pervaded by me and holding saints as even higher than me; eighth is contentment with whatever one receives and never seeing fault in others even in a dream; ninth is straightforward, guileless conduct with all, deep trust in my strength in the heart, and equanimity — neither elation nor dejection. Even one of these nine makes a person supremely dear to me; Ram tells Shabari that all nine are firmly rooted in her, and therefore the destination that eludes yogis has become easily attainable for her today, for the supreme fruit of my vision is that the soul realises its own true nature.

Meaning (Hindi) · भावार्थ

प्रभु श्रीराम ने नवधा भक्ति आगे बताई: पाँचवीं भक्ति — मेरे नाम का जाप और दृढ़ विश्वास — यही वेद से प्रकाशित भजन है; छठी — इन्द्रिय-निग्रह, सदाचार, अनेक कर्मों से विरक्ति और सज्जन-धर्म में निरन्तर लीन रहना; सातवीं — सारे जगत को मुझसे ओत-प्रोत देखना और सन्तों को मुझसे भी अधिक समझना; आठवीं — जो मिल जाए उसी में सन्तोष रखना और स्वप्न में भी दूसरों के दोष न देखना; नौवीं — सबके साथ सरल और छल-रहित व्यवहार, हृदय में मेरा भरोसा और न हर्ष न दीनता। इन नव में से एक भी जिसके होती है, वह मुझे अत्यन्त प्रिय है — और हे भामिनि, तुझमें तो सभी नव दृढ़ हैं; इसलिए आज तुझे वह गति सुलभ हुई जो योगीजनों को भी दुर्लभ है। मेरे दर्शन का परम अनुपम फल यही है कि जीव अपने सहज स्वरूप को पा ले।

About this verse

This is verse 37 of 48 in Aranya Kand (अरण्यकाण्ड), from the section “Shabari, Navadha Bhakti & Pampasarovar” of Goswami Tulsidas’ Ramcharitmanas.

Related
What to do next

Recently Accessed

Home

Premium Tools

View All

Trending Topics

Continue Your Spiritual Journey

Explore related Hindu wisdom, daily guidance, and AI-powered answers on VedKosh.

Daily Quiz

रामायण प्रश्नोत्तरी

1/108

किस ऋषि ने राजा दशरथ को पुत्रकामेष्टि यज्ञ करने की सलाह दी?

Independently reviewed for authenticity. Please verify meanings and rituals yourself before following.

Aranya Kand Verse 37: mamtra japa mama dridha़ bisvasa pamcama — Meaning | VedKosh