Skip to content
Aranya Kand · Verse 33

Aranya Kand Verse 33

अरण्यकाण्ड · जटायु-वध एवं राम-विलाप
Verse · मूल पाठ (Devanagari)
गीध देह तजि धरि हरि रुपा। भूषन बहु पट पीत अनूपा ॥
स्याम गात बिसाल भुज चारी। अस्तुति करत नयन भरि बारी ॥

 छं.  जय राम रूप अनूप निर्गुन सगुन गुन प्रेरक सही।
      दससीस बाहु प्रचंड खंडन चंड सर मंडन मही ॥
      पाथोद गात सरोज मुख राजीव आयत लोचनं।
      नित नौमि रामु कृपाल बाहु बिसाल भव भय मोचनं ॥ १ ॥

      बलमप्रमेयमनादिमजमब्यक्तमेकमगोचरं।
      गोबिंद गोपर द्वंद्वहर बिग्यानघन धरनीधरं ॥
      जे राम मंत्र जपंत संत अनंत जन मन रंजनं।
      नित नौमि राम अकाम प्रिय कामादि खल दल गंजनं ॥ २।

      जेहि श्रुति निरंजन ब्रह्म ब्यापक बिरज अज कहि गावहीं ॥
      करि ध्यान ग्यान बिराग जोग अनेक मुनि जेहि पावहीं ॥
      सो प्रगट करुना कंद सोभा बृंद अग जग मोहई।
      मम हृदय पंकज भृंग अंग अनंग बहु छबि सोहई ॥ ३ ॥

      जो अगम सुगम सुभाव निर्मल असम सम सीतल सदा।
      पस्यंति जं जोगी जतन करि करत मन गो बस सदा ॥
      सो राम रमा निवास संतत दास बस त्रिभुवन धनी।
      मम उर बसउ सो समन संसृति जासु कीरति पावनी ॥ ४ ॥
दो.  अबिरल भगति मागि बर गीध गयउ हरिधाम।
      तेहि की क्रिया जथोचित निज कर कीन्ही राम ॥ ३२ ॥
Roman (IAST)
gīdha deha taji dhari hari rupā| bhūṣana bahu paṭa pīta anūpā ||
syāma gāta bisāla bhuja cārī| astuti karata nayana bhari bārī ||

 chaṃ.  jaya rāma rūpa anūpa nirguna saguna guna preraka sahī|
      dasasīsa bāhu pracaṃḍa khaṃḍana caṃḍa sara maṃḍana mahī ||
      pāthoda gāta saroja mukha rājīva āyata locanaṃ|
      nita naumi rāmu kṛpāla bāhu bisāla bhava bhaya mocanaṃ || 1 ||

      balamaprameyamanādimajamabyaktamekamagocaraṃ|
      gobiṃda gopara dvaṃdvahara bigyānaghana dharanīdharaṃ ||
      je rāma maṃtra japaṃta saṃta anaṃta jana mana raṃjanaṃ|
      nita naumi rāma akāma priya kāmādi khala dala gaṃjanaṃ || 2|

      jehi śruti niraṃjana brahma byāpaka biraja aja kahi gāvahīṃ ||
      kari dhyāna gyāna birāga joga aneka muni jehi pāvahīṃ ||
      so pragaṭa karunā kaṃda sobhā bṛṃda aga jaga mohaī|
      mama hṛdaya paṃkaja bhṛṃga aṃga anaṃga bahu chabi sohaī || 3 ||

      jo agama sugama subhāva nirmala asama sama sītala sadā|
      pasyaṃti jaṃ jogī jatana kari karata mana go basa sadā ||
      so rāma ramā nivāsa saṃtata dāsa basa tribhuvana dhanī|
      mama ura basau so samana saṃsṛti jāsu kīrati pāvanī || 4 ||
do.  abirala bhagati māgi bara gīdha gayau haridhāma|
      tehi kī kriyā jathocita nija kara kīnhī rāma || 32 ||
Simple transliteration
gidha deha taji dhari hari rupa bhushana bahu pata pita anupa 
syama gata bisala bhuja cari astuti karata nayana bhari bari 

 cham.  jaya rama rupa anupa nirguna saguna guna preraka sahi
      dasasisa bahu pracamda khamdana camda sara mamdana mahi 
      pathoda gata saroja mukha rajiva ayata locanam
      nita naumi ramu kripala bahu bisala bhava bhaya mocanam  1 

      balamaprameyamanadimajamabyaktamekamagocaram
      gobimda gopara dvamdvahara bigyanaghana dharanidharam 
      je rama mamtra japamta samta anamta jana mana ramjanam
      nita naumi rama akama priya kamadi khala dala gamjanam  2

      jehi shruti niramjana brahma byapaka biraja aja kahi gavahim 
      kari dhyana gyana biraga joga aneka muni jehi pavahim 
      so pragata karuna kamda sobha brimda aga jaga mohai
      mama hridaya pamkaja bhrimga amga anamga bahu chabi sohai  3 

      jo agama sugama subhava nirmala asama sama sitala sada
      pasyamti jam jogi jatana kari karata mana go basa sada 
      so rama rama nivasa samtata dasa basa tribhuvana dhani
      mama ura basau so samana samsriti jasu kirati pavani  4 
do.  abirala bhagati magi bara gidha gayau haridhama
      tehi ki kriya jathocita nija kara kinhi rama  32 
Meaning (English)

Upon leaving his mortal body, Jatayu assumed a radiant divine form — four-armed, dark-bodied, clad in yellow silk — and with eyes filled with tears of love offered a hymn of praise to Ram: saluting him as the incomparable Lord who is both attribute-less and with attributes, the destroyer of Ravana's ten heads, the lotus-eyed one adorned with matted locks. After this profound glorification, Jatayu asked for the boon of unbroken devotion and departed to the abode of Hari; Ram then performed Jatayu's last rites with his own hands.

Meaning (Hindi) · भावार्थ

जटायु ने देह त्यागकर हरि का दिव्य रूप धारण किया — पीताम्बर, चतुर्भुज, श्याम गात — और आँखों में प्रेमाश्रु भरकर राम की स्तुति की: 'जय राम! तुम अनुपम निर्गुण-सगुण, रावण के दसों सिर और प्रचंड भुजाओं के खण्डक, मेघ-सी श्याम काया वाले, राजीव-लोचन, जटामुकुट धारी हो — मैं सदा तुम्हें प्रणाम करता हूँ।' फिर अनिर्वचनीय भगवत्-स्तुति के पश्चात् जटायु ने अविरल भक्ति का वर माँगकर हरिधाम को प्रयाण किया, और राम ने स्वयं अपने हाथों से उनकी यथोचित क्रिया (अंत्येष्टि संस्कार) सम्पन्न की।

About this verse

This is verse 33 of 48 in Aranya Kand (अरण्यकाण्ड), from the section “Jatayu Vadh & Ram's Lament” of Goswami Tulsidas’ Ramcharitmanas.

Related
What to do next

Recently Accessed

Home

Premium Tools

View All

Trending Topics

Continue Your Spiritual Journey

Explore related Hindu wisdom, daily guidance, and AI-powered answers on VedKosh.

Daily Quiz

रामायण प्रश्नोत्तरी

1/108

किस ऋषि ने राजा दशरथ को पुत्रकामेष्टि यज्ञ करने की सलाह दी?

Independently reviewed for authenticity. Please verify meanings and rituals yourself before following.

Aranya Kand Verse 33: gidha deha taji dhari hari rupa — Meaning | VedKosh