Skip to content
Aranya Kand · Verse 23

Aranya Kand Verse 23

अरण्यकाण्ड · रावण-कुमंत्रणा, मारीच-वध एवं सीता-हरण
Verse · मूल पाठ (Devanagari)
सुर नर असुर नाग खग माहीं। मोरे अनुचर कहँ कोउ नाहीं ॥
खर दूषन मोहि सम बलवंता। तिन्हहि को मारइ बिनु भगवंता ॥
सुर रंजन भंजन महि भारा। जौं भगवंत लीन्ह अवतारा ॥
तौ मै जाइ बैरु हठि करऊँ। प्रभु सर प्रान तजें भव तरऊँ ॥
होइहि भजनु न तामस देहा। मन क्रम बचन मंत्र दृढ़ एहा ॥
जौं नररुप भूपसुत कोऊ। हरिहउँ नारि जीति रन दोऊ ॥
चला अकेल जान चढि तहवाँ। बस मारीच सिंधु तट जहवाँ ॥
इहाँ राम जसि जुगुति बनाई। सुनहु उमा सो कथा सुहाई ॥
दो.  लछिमन गए बनहिं जब लेन मूल फल कंद।
      जनकसुता सन बोले बिहसि कृपा सुख बृंद ॥ २३ ॥
Roman (IAST)
sura nara asura nāga khaga māhīṃ| more anucara kaha~ kou nāhīṃ ||
khara dūṣana mohi sama balavaṃtā| tinhahi ko mārai binu bhagavaṃtā ||
sura raṃjana bhaṃjana mahi bhārā| jauṃ bhagavaṃta līnha avatārā ||
tau mai jāi bairu haṭhi karaū~| prabhu sara prāna tajeṃ bhava taraū~ ||
hoihi bhajanu na tāmasa dehā| mana krama bacana maṃtra dṛḍha़ ehā ||
jauṃ nararupa bhūpasuta koū| harihau~ nāri jīti rana doū ||
calā akela jāna caḍhi tahavā~| basa mārīca siṃdhu taṭa jahavā~ ||
ihā~ rāma jasi juguti banāī| sunahu umā so kathā suhāī ||
do.  lachimana gae banahiṃ jaba lena mūla phala kaṃda|
      janakasutā sana bole bihasi kṛpā sukha bṛṃda || 23 ||
Simple transliteration
sura nara asura naga khaga mahim more anucara kaha~ kou nahim 
khara dushana mohi sama balavamta tinhahi ko marai binu bhagavamta 
sura ramjana bhamjana mahi bhara jaum bhagavamta linha avatara 
tau mai jai bairu hathi karau~ prabhu sara prana tajem bhava tarau~ 
hoihi bhajanu na tamasa deha mana krama bacana mamtra dridha़ eha 
jaum nararupa bhupasuta kou harihau~ nari jiti rana dou 
cala akela jana cadhi tahava~ basa marica simdhu tata jahava~ 
iha~ rama jasi juguti banai sunahu uma so katha suhai 
do.  lachimana gae banahim jaba lena mula phala kamda
      janakasuta sana bole bihasi kripa sukha brimda  23 
Meaning (English)

Ravana reasoned to himself — among gods, humans, demons, serpents and birds none can stand against me; Khar and Dushan were as powerful as I, so who but God could have slain them? If this indeed is an avatar of the Lord, I will go and pick a quarrel with him and, struck down by his arrow, cross the ocean of existence; and if he is merely a mortal, I will carry off his wife. With this resolve he set out toward Maricha's hermitage on the seashore; meanwhile Ram spoke to Sita about performing a beautiful human-lila.

Meaning (Hindi) · भावार्थ

रावण ने मन ही मन सोचा — सुर, नर, असुर, नाग और पक्षियों में कोई मेरा प्रतिरोध नहीं कर सकता; खर-दूषण मुझ-जैसे बलवान थे, उन्हें भगवान के सिवा कौन मार सकता है? यदि यह सचमुच भगवान का अवतार है तो मैं जाकर शत्रुता करूँगा और प्रभु के बाण से प्राण दे भव-सागर तर जाऊँगा; और यदि यह साधारण मनुष्य है तो उसकी स्त्री हर लाऊँगा। इसी संकल्प के साथ वह समुद्र-तट पर स्थित मारीच के आश्रम की ओर निकल पड़ा; इधर राम ने सीता से एक सुंदर नरलीला की बात कही।

About this verse

This is verse 23 of 48 in Aranya Kand (अरण्यकाण्ड), from the section “Ravana's Plot, Maricha & Sita Haran” of Goswami Tulsidas’ Ramcharitmanas.

Related
What to do next

Recently Accessed

Home

Premium Tools

View All

Trending Topics

Continue Your Spiritual Journey

Explore related Hindu wisdom, daily guidance, and AI-powered answers on VedKosh.

Daily Quiz

रामायण प्रश्नोत्तरी

1/108

किस ऋषि ने राजा दशरथ को पुत्रकामेष्टि यज्ञ करने की सलाह दी?

Independently reviewed for authenticity. Please verify meanings and rituals yourself before following.

Aranya Kand Verse 23: sura nara asura naga khaga mahim — Meaning | VedKosh