Skip to content
Aranya Kand · Verse 12

Aranya Kand Verse 12

अरण्यकाण्ड · शरभंग, सुतीक्ष्ण, अगस्त्य एवं वन-ऋषि-प्रसंग
Verse · मूल पाठ (Devanagari)
एवमस्तु करि रमानिवासा। हरषि चले कुभंज रिषि पासा ॥
बहुत दिवस गुर दरसन पाएँ। भए मोहि एहिं आश्रम आएँ ॥
अब प्रभु संग जाउँ गुर पाहीं। तुम्ह कहँ नाथ निहोरा नाहीं ॥
देखि कृपानिधि मुनि चतुराई। लिए संग बिहसै द्वौ भाई ॥
पंथ कहत निज भगति अनूपा। मुनि आश्रम पहुँचे सुरभूपा ॥
तुरत सुतीछन गुर पहिं गयऊ। करि दंडवत कहत अस भयऊ ॥
नाथ कौसलाधीस कुमारा। आए मिलन जगत आधारा ॥
राम अनुज समेत बैदेही। निसि दिनु देव जपत हहु जेही ॥
सुनत अगस्ति तुरत उठि धाए। हरि बिलोकि लोचन जल छाए ॥
मुनि पद कमल परे द्वौ भाई। रिषि अति प्रीति लिए उर लाई ॥
सादर कुसल पूछि मुनि ग्यानी। आसन बर बैठारे आनी ॥
पुनि करि बहु प्रकार प्रभु पूजा। मोहि सम भाग्यवंत नहिं दूजा ॥
जहँ लगि रहे अपर मुनि बृंदा। हरषे सब बिलोकि सुखकंदा ॥
दो.  मुनि समूह महँ बैठे सन्मुख सब की ओर।
      सरद इंदु तन चितवत मानहुँ निकर चकोर ॥ १२ ॥
Roman (IAST)
evamastu kari ramānivāsā| haraṣi cale kubhaṃja riṣi pāsā ||
bahuta divasa gura darasana pāe~| bhae mohi ehiṃ āśrama āe~ ||
aba prabhu saṃga jāu~ gura pāhīṃ| tumha kaha~ nātha nihorā nāhīṃ ||
dekhi kṛpānidhi muni caturāī| lie saṃga bihasai dvau bhāī ||
paṃtha kahata nija bhagati anūpā| muni āśrama pahu~ce surabhūpā ||
turata sutīchana gura pahiṃ gayaū| kari daṃḍavata kahata asa bhayaū ||
nātha kausalādhīsa kumārā| āe milana jagata ādhārā ||
rāma anuja sameta baidehī| nisi dinu deva japata hahu jehī ||
sunata agasti turata uṭhi dhāe| hari biloki locana jala chāe ||
muni pada kamala pare dvau bhāī| riṣi ati prīti lie ura lāī ||
sādara kusala pūchi muni gyānī| āsana bara baiṭhāre ānī ||
puni kari bahu prakāra prabhu pūjā| mohi sama bhāgyavaṃta nahiṃ dūjā ||
jaha~ lagi rahe apara muni bṛṃdā| haraṣe saba biloki sukhakaṃdā ||
do.  muni samūha maha~ baiṭhe sanmukha saba kī ora|
      sarada iṃdu tana citavata mānahu~ nikara cakora || 12 ||
Simple transliteration
evamastu kari ramanivasa harashi cale kubhamja rishi pasa 
bahuta divasa gura darasana pae~ bhae mohi ehim ashrama ae~ 
aba prabhu samga jau~ gura pahim tumha kaha~ natha nihora nahim 
dekhi kripanidhi muni caturai lie samga bihasai dvau bhai 
pamtha kahata nija bhagati anupa muni ashrama pahu~ce surabhupa 
turata sutichana gura pahim gayau kari damdavata kahata asa bhayau 
natha kausaladhisa kumara ae milana jagata adhara 
rama anuja sameta baidehi nisi dinu deva japata hahu jehi 
sunata agasti turata uthi dhae hari biloki locana jala chae 
muni pada kamala pare dvau bhai rishi ati priti lie ura lai 
sadara kusala puchi muni gyani asana bara baithare ani 
puni kari bahu prakara prabhu puja mohi sama bhagyavamta nahim duja 
jaha~ lagi rahe apara muni brimda harashe saba biloki sukhakamda 
do.  muni samuha maha~ baithe sanmukha saba ki ora
      sarada imdu tana citavata manahu~ nikara cakora  12 
Meaning (English)

Ram granted the boon with 'So be it' and set out with Sutikshna toward the hermitage of sage Agastya (the sage's guru). On arrival, Sutikshna hurried to Agastya and announced: the prince of Ayodhya, Ram — the world's very support — has come along with Sita and Lakshman. Hearing this, sage Agastya rose and rushed forward; beholding Hari, his eyes filled with tears. Both brothers prostrated at the sage's lotus feet and Agastya clasped them to his heart and seated them with honour. The entire assembly of sages present gazed at Ram as though a gathering of chakora birds beholds the full autumn moon.

Meaning (Hindi) · भावार्थ

राम ने 'एवमस्तु' कहकर सुतीक्ष्ण को प्रसन्न किया और अपने गुरु कुम्भज (अगस्त्य) के आश्रम की ओर चले; सुतीक्ष्ण भी साथ हो लिए। पहुँचने पर सुतीक्ष्ण दौड़कर गुरु अगस्त्य के पास गए और बोले — नाथ, अयोध्यापति के कुमार, जगत के आधार श्रीराम, सीता और लक्ष्मण सहित आए हैं। अगस्त्य मुनि यह सुनते ही उठ दौड़े; हरि के दर्शन पाकर उनके नेत्र भर आए। दोनों भाइयों ने मुनि के चरण-कमलों में दण्डवत् किया, अगस्त्य ने उन्हें हृदय से लगाया और सुन्दर आसन पर बैठाया — तब वहाँ बैठे सभी मुनि-समूह ऐसे लगे जैसे शरद-पूर्णिमा के चन्द्रमा को चकोर देख रहे हों।

About this verse

This is verse 12 of 48 in Aranya Kand (अरण्यकाण्ड), from the section “Sharabhanga, Sutikshna, Agastya & Forest Sages” of Goswami Tulsidas’ Ramcharitmanas.

Related
What to do next

Recently Accessed

Home

Premium Tools

View All

Trending Topics

Continue Your Spiritual Journey

Explore related Hindu wisdom, daily guidance, and AI-powered answers on VedKosh.

Daily Quiz

रामायण प्रश्नोत्तरी

1/108

किस ऋषि ने राजा दशरथ को पुत्रकामेष्टि यज्ञ करने की सलाह दी?

Independently reviewed for authenticity. Please verify meanings and rituals yourself before following.

Aranya Kand Verse 12: evamastu kari ramanivasa harashi cale — Meaning | VedKosh