ગણેશ ચતુર્થી સ્થાપના અને વિસર્જન વિધિ
ગણેશ ચતુર્થી ગુજરાતમાં ભાદરવા સુદ ચોથે અત્યંત ધામધૂમથી ઊજવાય છે. સુરત, અમદાવાદ, વડોદરા, રાજકોટમાં સાર્વજનિક ગણપતિ-સ્થાપના થાય છે. ઘરે માટીના ગણપતિ (ઇકો-ફ્રેન્ડલી) સ્થાપિત કરી ૧.૫, ૩, ૫, ૭ કે ૧૦ દિવસ પૂજન થાય છે. મોદક, લાડવા, મોતીચૂર — ગણપતિ બાપ્પાનો પ્રિય ભોગ.
ભાદરવા સુદ ચોથ (ઑગસ્ટ-સપ્ટેમ્બર)
મધ્યાહ્ન — ચતુર્થી તિથિમાં
Puja Samagri (Items Required)
- ગણપતિ મૂર્તિ (માટી/ઇકો-ફ્રેન્ડલી)
- ચોકી (બાજોઠ) અને લાલ કપડું
- મોદક (૨૧ પીસ)
- દૂર્વા ઘાસ (૨૧ જોડી)
- લાલ ફૂલ (જાસૂદ)
- પાન, સોપારી, લવિંગ, એલચી
- નારિયેળ, કેળાં, સફરજન
- કુમકુમ, સિંદૂર, અક્ષત, ચંદન
- ધૂપ, અગરબત્તી, દીવો, કપૂર
- જનોઈ (યજ્ઞોપવીત)
Puja Procedure — Steps
પ્રાણ-પ્રતિષ્ઠા / સ્થાપના
બાજોઠ પર લાલ કપડું પાથરો. ગણપતિ મૂર્તિ ઉત્તર/પૂર્વ મુખ ગોઠવો. "ॐ गं गणपतये नमः" જાપ સાથે પ્રાણ-પ્રતિષ્ઠા. જનોઈ (યજ્ઞોપવીત) ચઢાવો. કલશ-સ્થાપન.
ષોડશોપચાર પૂજન
ગણપતિને ૧૬ ઉપચારથી પૂજો — આવાહન, આસન, પાદ્ય, અર્ઘ્ય…. ચંદન-કુમકુમ-સિંદૂર તિલક. દૂર્વા ઘાસ (૨૧ જોડી) ચઢાવો — ગણપતિને સૌથી પ્રિય. મોદક (૨૧) ભોગ.
ગણેશ આરતી
"જય ગણેશ, જય ગણેશ, જય ગણેશ દેવા" / "સુખ-કર્તા દુઃખ-હર્તા" — ગણપતિ આરતી ઉતારો. કપૂર પ્રગટાવો. પ્રસાદ (મોદક, લાડવા) વિતરણ.
વિસર્જન
૧.૫, ૩, ૫, ૭ કે ૧૦ દિવસ બાદ ગણપતિ-વિસર્જન. "ગણપતિ બાપ્પા... મોરયા!" ના જયનાદ સાથે શોભાયાત્રા. મૂર્તિને નદી/તળાવમાં વિસર્જન. "પુઢચ્યા વર્ષી લૌકર યા!" (આવતા વર્ષે જલ્દી આવો!).
Main Mantra
ॐ गं गणपतये नमः । वक्रतुण्ड महाकाय सूर्यकोटि समप्रभ । निर्विघ्नं कुरु मे देव सर्वकार्येषु सर्वदा ॥
Benefits of this Puja
ગણેશ ચતુર્થી પૂજાથી વિઘ્ન-નિવારણ, બુદ્ધિ-વૃદ્ધિ, વ્યાપાર-સફળતા, ગૃહ-શાંતિ, અને સર્વકાર્ય-સિદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય છે. ગુજરાતમાં ગણપતિને "વિઘ્નહર્તા" (સર્વ અડચણો દૂર કરનાર) તરીકે ખૂબ માન અપાય છે.