ગણેશ ચતુર્થી સ્થાપના અને વિસર્જન વિધિ
ગણેશ ચતુર્થી ગુજરાતમાં ભાદરવા સુદ ચોથે અત્યંત ધામધૂમથી ઊજવાય છે. સુરત, અમદાવાદ, વડોદરા, રાજકોટમાં સાર્વજનિક ગણપતિ-સ્થાપના થાય છે. ઘરે માટીના ગણપતિ (ઇકો-ફ્રેન્ડલી) સ્થાપિત કરી ૧.૫, ૩, ૫, ૭ કે ૧૦ દિવસ પૂજન થાય છે. મોદક, લાડવા, મોતીચૂર — ગણપતિ બાપ્પાનો પ્રિય ભોગ.
ભાદરવા સુદ ચોથ (ઑગસ્ટ-સપ્ટેમ્બર)
મધ્યાહ્ન — ચતુર્થી તિથિમાં
Puja Samagri (Items Required)
- ગણપતિ મૂર્તિ (માટી/ઇકો-ફ્રેન્ડલી)
- ચોકી (બાજોઠ) અને લાલ કપડું
- મોદક (૨૧ પીસ)
- દૂર્વા ઘાસ (૨૧ જોડી)
- લાલ ફૂલ (જાસૂદ)
- પાન, સોપારી, લવિંગ, એલચી
- નારિયેળ, કેળાં, સફરજન
- કુમકુમ, સિંદૂર, અક્ષત, ચંદન
- ધૂપ, અગરબત્તી, દીવો, કપૂર
- જનોઈ (યજ્ઞોપવીત)
Puja Procedure — Steps
પ્રાણ-પ્રતિષ્ઠા / સ્થાપના
બાજોઠ પર લાલ કપડું પાથરો. ગણપતિ મૂર્તિ ઉત્તર/પૂર્વ મુખ ગોઠવો. "ॐ गं गणपतये नमः" જાપ સાથે પ્રાણ-પ્રતિષ્ઠા. જનોઈ (યજ્ઞોપવીત) ચઢાવો. કલશ-સ્થાપન.
ષોડશોપચાર પૂજન
ગણપતિને ૧૬ ઉપચારથી પૂજો — આવાહન, આસન, પાદ્ય, અર્ઘ્ય…. ચંદન-કુમકુમ-સિંદૂર તિલક. દૂર્વા ઘાસ (૨૧ જોડી) ચઢાવો — ગણપતિને સૌથી પ્રિય. મોદક (૨૧) ભોગ.
ગણેશ આરતી
"જય ગણેશ, જય ગણેશ, જય ગણેશ દેવા" / "સુખ-કર્તા દુઃખ-હર્તા" — ગણપતિ આરતી ઉતારો. કપૂર પ્રગટાવો. પ્રસાદ (મોદક, લાડવા) વિતરણ.
વિસર્જન
૧.૫, ૩, ૫, ૭ કે ૧૦ દિવસ બાદ ગણપતિ-વિસર્જન. "ગણપતિ બાપ્પા... મોરયા!" ના જયનાદ સાથે શોભાયાત્રા. મૂર્તિને નદી/તળાવમાં વિસર્જન. "પુઢચ્યા વર્ષી લૌકર યા!" (આવતા વર્ષે જલ્દી આવો!).
Main Mantra
ॐ गं गणपतये नमः । वक्रतुण्ड महाकाय सूर्यकोटि समप्रभ । निर्विघ्नं कुरु मे देव सर्वकार्येषु सर्वदा ॥
Benefits of this Puja
ગણેશ ચતુર્થી પૂજાથી વિઘ્ન-નિવારણ, બુદ્ધિ-વૃદ્ધિ, વ્યાપાર-સફળતા, ગૃહ-શાંતિ, અને સર્વકાર્ય-સિદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય છે. ગુજરાતમાં ગણપતિને "વિઘ્નહર્તા" (સર્વ અડચણો દૂર કરનાર) તરીકે ખૂબ માન અપાય છે.
Important Notes
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
ગણેશ ચતુર્થી સ્થાપના અને વિસર્જન વિધિ ક્યારે કરવામાં આવે છે અને શુભ મુહૂર્ત કયું છે?
ભાદરવા સુદ ચોથ (ઑગસ્ટ-સપ્ટેમ્બર) — મધ્યાહ્ન — ચતુર્થી તિથિમાં
ગણેશ ચતુર્થી સ્થાપના અને વિસર્જન વિધિ માટે કઈ પૂજા સામગ્રી જોઈએ?
ગણપતિ મૂર્તિ (માટી/ઇકો-ફ્રેન્ડલી), ચોકી (બાજોઠ) અને લાલ કપડું, મોદક (૨૧ પીસ), દૂર્વા ઘાસ (૨૧ જોડી), લાલ ફૂલ (જાસૂદ), પાન, સોપારી, લવિંગ, એલચી, નારિયેળ, કેળાં, સફરજન, કુમકુમ, સિંદૂર, અક્ષત, ચંદન, ધૂપ, અગરબત્તી, દીવો, કપૂર, જનોઈ (યજ્ઞોપવીત)
ગણેશ ચતુર્થી સ્થાપના અને વિસર્જન વિધિમાં કયો મંત્ર જપાય છે?
ॐ गं गणपतये नमः । वक्रतुण्ड महाकाय सूर्यकोटि समप्रभ । निर्विघ्नं कुरु मे देव सर्वकार्येषु सर्वदा ॥
ગણેશ ચતુર્થી સ્થાપના અને વિસર્જન વિધિ કરવાથી કયા લાભ થાય છે?
ગણેશ ચતુર્થી પૂજાથી વિઘ્ન-નિવારણ, બુદ્ધિ-વૃદ્ધિ, વ્યાપાર-સફળતા, ગૃહ-શાંતિ, અને સર્વકાર્ય-સિદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય છે. ગુજરાતમાં ગણપતિને "વિઘ્નહર્તા" (સર્વ અડચણો દૂર કરનાર) તરીકે ખૂબ માન અપાય છે.