देवोत्थान एकादशी — विष्णु भगवान को शयन से जगाने का पर्व। कार्तिक शुक्ल एकादशी। मिथिला में विशेष मैथिली लोकगीतों से विष्णु जागरण। तुलसी विवाह — तुलसी एवं शालिग्राम का विवाह। शुभ कार्यों (विवाह आदि) का मुहूर्त पुनः प्रारम्भ। अरिपन सजावट। दरभंगा, मधुबनी में विशेष आयोजन।
Occasion
कार्तिक शुक्ल एकादशी (नवम्बर)
Muhurat
प्रातःकाल — विष्णु जागरण; सन्ध्या — तुलसी विवाह
Puja Samagri (Items Required)
7 items
Puja Procedure — Steps (4 steps)
विस्तृत पूजा विधि देखने के लिए किसी भी चरण (Step) पर क्लिक करें
Step 1विष्णु जागरण
चरण 1 विधि
प्रातः विष्णु भगवान को मैथिली लोकगीतों से जगाएँ — "जागो देव जागो!" शंख बजाएँ। विष्णु मूर्ति/शालिग्राम पूजा। अरिपन।
Step 2तुलसी विवाह
चरण 2 विधि
तुलसी पौधे एवं शालिग्राम का विवाह — गन्ने का मण्डप। हल्दी-सिन्दूर लगाएँ। फेरे/परिक्रमा।
Step 3मैथिली लोकगीत
चरण 3 विधि
विष्णु जागरण एवं तुलसी विवाह के विशेष मैथिली लोकगीत गाएँ — मिथिला की अनूठी परम्परा। महिलाएँ समूह में गाएँ।
Step 4प्रसाद एवं मंगल
चरण 4 विधि
प्रसाद बाँटें — फल, मिठाई। शुभ कार्य पुनः प्रारम्भ — विवाह मुहूर्त। परिवार उत्सव।
Main Mantra
ॐ नमो भगवते वासुदेवाय ।
जागो देव जागो, देवोत्थान भयो ।
ॐ तुलस्यै नमः ।
Benefits of this Puja
विष्णु जागरण आशीर्वाद, तुलसी विवाह पुण्य, शुभ कार्य प्रारम्भ, मिथिला लोकगीत परम्परा, पारिवारिक मंगल।
Important Notes
• देवोत्थान = विष्णु जागरण — कार्तिक एकादशी।
• तुलसी विवाह = तुलसी + शालिग्राम।
• मैथिली लोकगीत = विशेष जागरण गीत।
• शुभ कार्य = विवाह आदि पुनः प्रारम्भ।
• अरिपन = सजावट — मिथिला शैली।
बेर-बेर पुछल जाएबला प्रश्न
देवोत्थान एकादशी विधि (मिथिला — विष्णु जागरण) कहिया कएल जाइत अछि आ शुभ मुहूर्त की अछि?
कार्तिक शुक्ल एकादशी (नवम्बर) — प्रातःकाल — विष्णु जागरण; सन्ध्या — तुलसी विवाह