🛕 তীৰ্থযাত্ৰা গাইড ভাৰতৰ পবিত্ৰ তীৰ্থস্থান

চৰ ধাম হৈছে ভাৰতৰ চাৰিটা কোণত আদি শংকৰাচাৰ্যই স্থাপন কৰা চাৰিটা পবিত্ৰ তীৰ্থস্থান — বদ্ৰিনাথ, দ্বাৰকা, পুৰী আৰু ৰামেশ্বৰম। চাৰিওজনৰ যাত্ৰাই মোক্ষ লাভৰ বাবে বিবেচিত হয়।

বাৰাণসী বিশ্বৰ অন্যতম পুৰণি জীৱন্ত চহৰ আৰু ভাৰতৰ আধ্যাত্মিক ৰাজধানী হিচাপে গণ্য কৰা হয়। কাশীত মৃত্যুৰ পিছত মোক্ষ লাভ হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। পবিত্ৰ গংগাৰ পাৰত অৱস্থিত এই নগৰখন ভগৱান শিৱৰ বাবে উৎসৰ্গিত।

ছোটা চৰ ধাম হৈছে উত্তৰাখণ্ডৰ চাৰিটা পবিত্ৰ ধাম – যমুনোত্ৰী, গংগোত্ৰী, কেদাৰনাথ আৰু বদ্ৰীনাথ। গ্ৰীষ্মকালত মুকলি হোৱা এই হিমালয় তীৰ্থযাত্ৰা হিন্দু ধৰ্মৰ অন্যতম পূজনীয় তীৰ্থযাত্ৰা।

প্ৰয়াগৰাজক তীৰ্থৰাজ বুলি কোৱা হয় কাৰণ ইয়াত তিনিখন পবিত্ৰ নদী – গংগা, যমুনা আৰু অদৃশ্য সৰস্বতী – ত্ৰিবেণী সংগমত লগ হয়। ইয়াত অনুষ্ঠিত হোৱা কুম্ভ মেলা পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান।

১২টা জ্যোতিৰ্লিংগ হৈছে ভগৱান শিৱৰ পবিত্ৰ মন্দিৰ য'ত তেওঁ পোহৰৰ স্তম্ভ ৰূপত আবিৰ্ভাৱ হৈছিল: সোমনাথ, মল্লিকাৰ্জুন, মহাকালেশ্বৰ, ওমকাৰেশ্বৰ, কেদাৰনাথ, ভীমশংকৰ, কাশী বিশ্বনাথ, ত্ৰিম্বকেশ্বৰ, বৈদ্যনাথ, নাগেশ্বৰ, ৰামেশ্বৰ আৰু ঘৃষ্ণেশ্বৰ।

হৰিদ্বাৰ মানে "ঈশ্বৰৰ দুৱাৰ"। ইয়াত হিমালয়ৰ পৰা গংগা ভৈয়ামত প্ৰৱেশ কৰে। সন্ধিয়া গংগা আৰতিৰ বাবে বিখ্যাত হৰ কি পৌৰী ঘাট। কুম্ভ মেলাৰ চাৰিটা স্থানৰ ভিতৰত হৰিদ্বাৰ অন্যতম।

অমৰনাথ যাত্ৰা হৈছে জম্মু-কাশ্মীৰৰ ৩৮৮৮ মিটাৰ উচ্চতাত অৱস্থিত অমৰনাথ গুহালৈ বাৰ্ষিক তীৰ্থযাত্ৰা। ভক্তসকলে খোজকাঢ়ি খোজকাঢ়ি খোজকাঢ়ি প্ৰাকৃতিকভাৱে গঠিত বৰফ শিৱলিংগৰ দৰ্শন কৰে। বিশ্বাস কৰা হয় যে ইয়াত ভগৱান শিৱই দেৱী পাৰ্বতীক অমৰত্বৰ ৰহস্য কৈছিল।

অন্ধ্ৰ প্ৰদেশত অৱস্থিত তিৰুপতি বালাজী (শ্ৰী ভেংকটেশ্বৰ মন্দিৰ) বিশ্বৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ চহকী আৰু সৰ্বাধিক দৰ্শনাৰ্থী হিন্দু মন্দিৰ। ভক্তসকলৰ ইচ্ছা পূৰণ কৰে ভগৱান ভেংকটেশ্বৰে। প্ৰতি বছৰে কোটি কোটি লোকে ভ্ৰমণ কৰে আৰু মুণ্ডন (চুলি প্ৰসাদ)ৰ পৰম্পৰা বহুলভাৱে প্ৰচলিত।

৫১ শক্তিপীঠ হৈছে সেই মন্দিৰ য'ত ভগৱান বিষ্ণুৰ সুদৰ্শন চক্ৰৰ দ্বাৰা কটা সতী দেৱীৰ শৰীৰৰ অংগবোৰ পৰি গৈছিল। প্ৰতিটো পেডেষ্টেলত এগৰাকী শক্তি (দেৱী) আৰু এগৰাকী ভৈৰৱ (শিৱ ৰূপ) বহি আছে। প্ৰধান পীঠসমূহৰ ভিতৰত কামাখ্যা, কালিঘাট, বিন্ধ্যবাছিনী আৰু জ্বলা দেৱী আদি উল্লেখযোগ্য।

কুম্ভ মেলা হৈছে প্ৰয়াগৰাজ, হৰিদ্বাৰ, উজ্জয়িন আৰু নাশিক নামৰ চাৰিখন নদীৰ পাৰত প্ৰতি ১২ বছৰৰ মূৰে মূৰে অনুষ্ঠিত হোৱা এক বৃহৎ হিন্দু তীৰ্থযাত্ৰা। ই সমুদ্ৰ মন্থনৰ পৌৰাণিক কাহিনীৰ সৈতে জড়িত। কুম্ভত পবিত্ৰ স্নান কৰিলে পাপ নাশ হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।

ওড়িশাৰ পুৰীত অৱস্থিত জগন্নাথ মন্দিৰ চৰ ধামৰ অন্যতম। বাৰ্ষিক ৰথ যাত্ৰাৰ বাবে বিখ্যাত য'ত ভগৱান জগন্নাথ, বলভদ্ৰ আৰু সুভদ্ৰক প্ৰকাণ্ড ৰথত উলিওৱা হয়। মন্দিৰৰ মহাপ্ৰসাদক পবিত্ৰ বুলি গণ্য কৰা হয়।

গুজৰাটত অৱস্থিত সোমনাথ মন্দিৰ ১২টা জ্যোতিৰ্লিংগৰ ভিতৰত প্ৰথম। আক্ৰমণকাৰীয়ে কেইবাবাৰো ভাঙি পুনৰ নিৰ্মাণ কৰাৰ পিছতো ই ভাৰতীয় অদম্যতাৰ প্ৰতীক। স্বাধীনতাৰ পিছত চৰ্দাৰ বল্লভভাই পেটেলৰ উদ্যোগত বৰ্তমানৰ মন্দিৰটো সংস্কাৰ কৰা হয়।

অযোধ্যা ভগৱান ৰামৰ জন্মস্থান আৰু হিন্দু ধৰ্মৰ সাতখন পবিত্ৰ নগৰ (সপ্ত পুৰী)ৰ ভিতৰত অন্যতম। ৰাম জন্মভূমিত নতুনকৈ নিৰ্মাণ কৰা ৰাম মন্দিৰে ইয়াক এক প্ৰধান তীৰ্থস্থান হিচাপে গঢ়ি তুলিছে। এই নগৰখনৰ বিষয়ে ৰামায়ণত বিতংভাৱে উল্লেখ আছে।

মথুৰা ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণৰ জন্মস্থান আৰু বৃন্দাবনত তেওঁৰ শৈশৱ কটোৱা ঠাই। দুয়ো মিলি ব্ৰজ ভূমি গঠন কৰে — বাংকে বিহাৰী, প্ৰেম মন্দিৰ আৰু কৃষ্ণ জন্মস্থানৰ দৰে মন্দিৰ থকা এটা প্ৰধান তীৰ্থস্থান। ইয়াত হোলী বিশ্ববিখ্যাত।

বৈষ্ণো দেৱী হৈছে জম্মু-কাশ্মীৰৰ ত্ৰিকুট পৰ্বতমালাত অৱস্থিত এক পবিত্ৰ গুহা মন্দিৰ, বৈষ্ণো দেৱী (শক্তিৰ এক ৰূপ) দেৱীৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত। কটৰৰ পৰা প্ৰায় ১৩ কিলোমিটাৰ খোজ কাঢ়ি পবিত্ৰ গুহাত উপস্থিত হয় ভক্তসকলে। প্ৰতি বছৰে ৮০ লাখৰো অধিক ভক্ত ইয়ালৈ আহে।

গুজৰাটত অৱস্থিত দ্বাৰকা চৰ ধামৰ অন্যতম আৰু ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণৰ নগৰ আছিল। ইয়াৰ মূল মন্দিৰ হৈছে দ্বাৰকাধীশ মন্দিৰ। ওচৰৰ বেট দ্বাৰকা দ্বীপটো কৃষ্ণৰ আদি নগৰ বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে, যাৰ এটা অংশ বৰ্তমান সাগৰত ডুব গৈছে।

বিহাৰৰ বোধ গয়া হৈছে সেই স্থান য'ত ভগৱান বুদ্ধই বোধি গছৰ তলত জ্ঞান লাভ কৰিছিল। বৌদ্ধ প্ৰধান স্থান হোৱাৰ পিছতো হিন্দুসকলে বুদ্ধক ভগৱান বিষ্ণুৰ অৱতাৰ বুলি গণ্য কৰে। ইয়াৰ বিষ্ণুপদ মন্দিৰত বিষ্ণুৰ ভৰিৰ চিন আছে বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে হিন্দু তীৰ্থস্থান।

তামিলনাডুৰ মাদুৰাইৰ মীনাক্ষী আম্মান মন্দিৰ হৈছে দেৱী মীনাক্ষী (পাৰ্বতী) আৰু ভগৱান সুন্দৰেশ্বৰ (শিৱ)ৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত এক ভৱিষ্যৎ প্ৰজন্মৰ দ্ৰাবিড় মন্দিৰ। ইয়াত হাজাৰ হাজাৰ ৰঙীন ভাস্কৰ্য্যৰে সজাই তোলা ১৪টা আচৰিত গোপুৰম (গেটৱে টাৱাৰ) আছে।

তামিলনাডুৰ অন্যতম চৰ ধাম ৰামেশ্বৰম। ভগৱান ৰামে লংকালৈ যোৱাৰ আগতে ইয়াতে শিৱক পূজা কৰিছিল। ৰামনাথস্বামী মন্দিৰৰ কৰিডৰটো যিকোনো হিন্দু মন্দিৰৰ ভিতৰত আটাইতকৈ দীঘল। মন্দিৰৰ ২২টা পবিত্ৰ পুখুৰী (তীৰ্থম)ত ভক্তসকলে গা স্নান কৰে।

মধ্যপ্ৰদেশৰ উজ্জয়নত মহাকালেশ্বৰ জ্যোতিৰ্লিংগ আছে, যিটো ১২টা জ্যোতিৰ্লিংগৰ ভিতৰত অন্যতম। ই সাতখন মোক্ষ নগৰ (সপ্ত পুৰী)ৰ ভিতৰত অন্যতম আৰু কুম্ভমেলাৰ স্থান। পবিত্ৰ ছাইৰে কৰা মহাকালেশ্বৰৰ ভাস্মা আৰতি অনন্য।

বাৰাণসীৰ কাশী বিশ্বনাথ মন্দিৰ ১২টা জ্যোতিৰ্লিংগৰ ভিতৰত অন্যতম আৰু বিখ্যাত শিৱ মন্দিৰ। সোণালী শৃংগৰ বাবে ইয়াক সোণালী মন্দিৰ বুলি কোৱা হয়। নতুনকৈ নিৰ্মাণ কৰা কাশী বিশ্বনাথ কৰিড’ৰে মন্দিৰ কমপ্লেক্সটোক বিশ্বমানৰ তীৰ্থস্থানলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিছে।

কেৰালাৰ সবৰীমালা ভগৱান অয়্যাপ্পাৰ নামত উৎসৰ্গিত। বাৰ্ষিক তীৰ্থযাত্ৰা (নৱেম্বৰ–জানুৱাৰী)ৰ সময়ত লাখ লাখ ভক্ত আহে। যাত্ৰাৰ ৪১ দিনৰ পূর্বে ভক্তসকলে কঠোৰ উপবাস পালন কৰে। মকৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা দেখা পোৱা ঐশ্বৰিক পোহৰ (মকৰ জ্যোতি) এক প্ৰধান আধ্যাত্মিক পৰিঘটনা।

ৰাজস্থানৰ পুষ্কৰত বিশ্বৰ একমাত্ৰ ব্ৰহ্ম মন্দিৰ আছে। পবিত্ৰ পূষ্কৰ হ্ৰদক ভগৱান ব্ৰহ্মই সৃষ্টি কৰা বুলি ধৰা হয়। কাৰ্তিক পূৰ্ণিমাৰ দিনা এই বিলত গা ধোৱাটো অত্যন্ত শুভ বুলি গণ্য কৰা হয়। পূষ্কৰ উট মেলাও বিশ্ববিখ্যাত।

পঞ্চ প্ৰয়াগ উত্তৰাখণ্ডৰ পাঁচটা পবিত্ৰ নদীৰ সংগমস্থলীত উপনৈসমূহে মিলি গংগা গঠন কৰে: বিষ্ণুপ্ৰয়াগ, নন্দপ্ৰয়াগ, কৰ্ণপ্ৰয়াগ, ৰুদ্ৰপ্ৰয়াগ আৰু দেৱপ্ৰয়াগ। অলকনন্দ আৰু ভাগীৰথী দেৱপ্ৰয়াগত লগ হয় আৰু ইয়াৰ পৰাই নদীখনে গংগা নাম লয়।

চৰ ধাম ঘাইপথ ভাৰত চৰকাৰৰ এক প্ৰকল্প যিয়ে উত্তৰাখণ্ডৰ চাৰিটা ধাম (যমুনোত্ৰী, গংগোত্ৰী, কেদাৰনাথ, বদ্ৰিনাথ)ক সৰ্ববতৰৰ পথৰ সৈতে সংযোগ কৰিব। বিশেষকৈ বৃদ্ধ ভক্তসকলৰ বাবে তীৰ্থযাত্ৰা সুৰক্ষিত আৰু সুলভ কৰি তোলাটোৱেই ইয়াৰ উদ্দেশ্য।