భగవాన కృష్ణ కీ ఆరతీ
महत्व एवं विशेषता
కృష్ణ ఆరతీ, జిసే 'ఆరతీ కుంజబిహారీ కీ' కే నామ సే జానా జాతా హై, వైష్ణవ పరంపరా కీ సబసే ప్రియ భక్తి రచనాఓం మేం సే ఏక హై। భక్తి ఆందోలన కే విభిన్న సంత-కవియోం కో ఇసకా శ్రేయ దియా జాతా హై। యహ ఆరతీ వృందావన కే బాంసురీ బజానే వాలే గ్వాలే కే రూప మేం భగవాన కృష్ణ కీ మనమోహక సుందరతా ఔర దివ్య లీలా కా వర్ణన కరతీ హై।
భగవాన కృష్ణ, విష్ణు కే ఆఠవేం అవతార, హిందూ దర్శన మేం ఏక అద్వితీయ స్థాన రఖతే హైం — వే పరమ బ్రహ్మ భీ హైం ఔర అపనే భక్తోం కే అంతరంగ సఖా భీ। భగవద్గీతా, జిసమేం కృష్ణ ధర్మ, కర్మ ఔర భక్తి కే సర్వోచ్చ సత్య ప్రకట కరతే హైం, ఉన్హేం హిందూ ధర్మ మేం సబసే దార్శనిక రూప సే మహత్వపూర్ణ దేవతా బనాతీ హై। ఫిర భీ యహ ఆరతీ ఉనకే దూసరే ఆయామ — దివ్య బాలక ఔర రోమాంటిక ప్రేమీ — కా ఉత్సవ మనాతీ హై, జిన్హోంనే వృందావన కీ చాఁదనీ కుంజోం మేం గోపియోం కే సాథ రాస రచాయా।
యహ ఆరతీ కృష్ణ కే మనమోహక రూప కా జీవంత చిత్రణ కరతీ హై: గలే మేం వైజయంతీ మాలా, బాంసురీ కీ మధుర తాన, ఝిలమిలాతే కుండల, ఔర మేఘ జైసీ శ్యామల కాంతి। రాధా, ఉనకీ శాశ్వత సంగినీ ఔర భక్తి ప్రేమ కీ మూర్తి, ఉనకే సాథ శోభాయమాన హైం। వైష్ణవ ధర్మశాస్త్ర మేం కృష్ణ కీ సుందరతా స్వయం దివ్య కృపా కీ అభివ్యక్తి హై జో ఆత్మా కో ముక్తి కీ ఓర ఆకర్షిత కరతీ హై।
యహ ఆరతీ మథురా, వృందావన, ద్వారకా ఔర పురీ కే కృష్ణ మందిరోం మేం దైనిక పూజా కా అభిన్న అంగ హై। కృష్ణ జన్మాష్టమీ ఔర హోలీ — కృష్ణ కీ చంచల ప్రకృతి సే జుడా రంగోం కా త్యోహార — కే దౌరాన యహ విశేష రూప సే మహత్వపూర్ణ హై। ఇస్కన ఆందోలన నే ఇస ఆరతీ కో విశ్వభర మేం ప్రసారిత కరనే మేం సహాయతా కీ హై।
తెలుగు లిపిలో (లిప్యంతరీకరణ)
ఆరతీ కుంజబిహారీ కీ, శ్రీ గిరిధర కృష్ణ మురారీ కీ। గలే మేం వైజయంతీ మాలా, బజావే మురలీ మధుర బాలా। శ్రవణ మేం కుణ్డల ఝలకాలా, నన్ద కే ఆనంద నందలాలా। గగన సమ అంగ కాంతి కాలీ, రాధికా చమక రహీ ఆలీ। లతన మేం ఠాఢే బనమాలీ, భ్రమర సీ అలక, కస్తూరీ తిలక, చంద్ర సీ ఝలక। లలిత ఛవి శ్యామ ప్యారీ కీ, శ్రీ గిరిధర కృష్ణ మురారీ కీ॥ కనక మయ మోర ముకుట బిలసై, దేవతా దరసన కో తరసై। గగన సో సుమన రాసి బరసై, బజత మురలీ మధుర బాజై। బృజ కీ నారి సంగ రస రచావై, శ్రీ గిరిధర కృష్ణ మురారీ కీ॥ జహాఁ తే ప్రకట భఈ గంగా, కలుష కలి హారిణీ శ్రీ గంగా। స్మరణ తే అధర సుధా బరసై, బంసీ బజై తాన సరసై। భక్తన కే సంకట హరనీ, శ్రీ గిరిధర కృష్ణ మురారీ కీ॥ ఆరతీ కుంజబిహారీ కీ, శ్రీ గిరిధర కృష్ణ మురారీ కీ।