12 Jyotirlingas of Lord Shiva

പന്ത്രണ്ട് ജ്യോതിർലിംഗങ്ങളിൽ ആദ്യത്തേത്, ചന്ദ്രദേവൻ്റെ ക്ഷേത്രം. 'അനശ്വര ക്ഷേത്രം' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഇത് ചരിത്രത്തിൽ പലതവണ നശിപ്പിക്കപ്പെടുകയും പുനർനിർ...

കൃഷ്ണ നദിയുടെ തീരത്ത് ശ്രീശൈലം കുന്നിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ജ്യോതിർലിംഗവും ശക്തിപീഠവും ഒരുമിച്ച് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ചുരുക്കം ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒന്ന്....

ദക്ഷിണ ദർശനമുള്ള ഏക ജ്യോതിർലിംഗം. അതിരാവിലെ പുണ്യ ഭസ്മം ഉപയോഗിച്ച് നടത്തുന്ന അതുല്യമായ ഭസ്മ ആരതിക്ക് പ്രസിദ്ധമാണ്. കുംഭമേളയുടെ നാല് സ്ഥലങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്...

നർമ്മദാ നദിയാൽ രൂപംകൊണ്ട പവിത്രമായ 'ഓം' ചിഹ്നത്തിൻ്റെ ആകൃതിയിലുള്ള ഒരു ദ്വീപിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. മാന്ധാത ദ്വീപ് വളരെ പവിത്രമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്...

ഹിമാലയത്തിൽ 3,583 മീറ്റർ ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ചാർധാം തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങളിൽ ഒന്ന്. മഞ്ഞു പുതച്ച കൊടുമുടികളും ഹിമാനികളും കൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ടതാണ...

ഭീമാ നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനമായ സഹ്യാദ്രി പർവതനിരയിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഭീമാശങ്കർ വന്യജീവി സങ്കേതത്തിൻ്റെ ഭാഗമാണ് ജൈവവൈവിധ്യത്തിന് പേരുകേട്ട നിബിഡ വനപ്...

ഗംഗാനദിയുടെ തീരത്ത് പുണ്യനഗരമായ വാരണാസിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും പവിത്രവും പുരാതനവുമായ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒന്ന്. സമയവും സ്ഥലവും കൂടിച്ചേരുന...

വിശുദ്ധ ഗോദാവരി നദിയുടെ ഉത്ഭവം. ലിംഗത്തിന് ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, ശിവൻ (ത്രിമൂർത്തി) എന്നിവയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന മൂന്ന് മുഖങ്ങളുണ്ട്. 12 വർഷം കൂടുമ്പോൾ ക...

ബാബ ബൈദ്യനാഥ് ധാം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. പ്രധാന ദേവതയെ 'സുപ്രീം ഫിസിഷ്യൻ' ആയി കണക്കാക്കുന്നു. ശ്രാവണ മാസത്തിൽ ലക്ഷക്കണക്കിന് ഭക്തരാണ് ഗംഗയിൽ നിന്നുള്ള...

ശ്രീകൃഷ്ണനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പുരാതന നഗരമായ ദ്വാരകയ്ക്ക് സമീപം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ 25 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള ഒരു വലിയ ശിവ പ്രതിമയുണ്ട്. എല്ലാ വിഷങ്...

ചാർധാം തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായ രാമേശ്വരം ദ്വീപിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഹിന്ദു ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഏറ്റവും നീളം കൂടിയ ഇടനാഴി ഈ ക്ഷേത്രത്തിനുണ്ട്. ശ്രീ...

പന്ത്രണ്ട് ജ്യോതിർലിംഗങ്ങളിൽ അവസാനത്തേത്. യുനെസ്‌കോയുടെ ലോക പൈതൃക സ്ഥലമായ എല്ലോറ ഗുഹകൾക്ക് സമീപം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഗുഷ്മേശ്വര് എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു....