📜 विज्ञानाची जिज्ञासा पवित्र ग्रंथांविशीं म्हायती

भगवद गीता हें ७०० श्लोकांचें पुस्तक आसून तें महाभारताचो एक भाग आसा. हो कुरुक्षेत्राच्या झुजाच्या मैदानाचेर भगवान श्रीकृष्ण आनी अर्जुन हांचेमदलो संवाद. हातूंत धर्म, कर्म, भक्ती आनी आत्मसाक्षात्कार हांचो मार्ग सांगला. हें वैदिक गिन्यानाचें सार मानतात.

चार वेद अशे- ऋग्वेद (ज्ञानाचे सूक्त), यजुर्वेद (यज्ञेचें गिन्यान), सामवेद (संगीताचें गिन्यान), अथर्ववेद (दिसाळें जिणेचें आनी वैजकीचें गिन्यान). हे हिंदू धर्मांतले सगळ्यांत पोरने ग्रंथ आसून ते वैदिक संस्कृतांत बरयल्ले आसात.

महर्षि वाल्मीकि हाणें रचिल्ल्या रामायणांत भगवान रामाच्या जिविताचें वर्णन आसा- ताचो निर्वासित, रावणान सीतेचो अपहरण, हनुमान आनी माकड सैन्याकडेन ताची इश्टागत, सीतेची सोडवणूक आनी रामाची अयोध्याक परत येवप. तातूंत धर्म, कर्तव्य आनी आदर्श आचरण शिकयतात.

महर्षि व्यास हाणें बरयल्लें महाभारत हें संवसारांतलें सगळ्यांत लांब महाकाव्य आसून तातूंत १,००,००० परस चड श्लोक आसात. पांडव आनी कौरव हांची ही कथा कुरुक्षेत्राच्या व्हड झुजान सोंपता. तातूंत भगवद्गीतेवरवीं धर्माचें स्पश्टीकरण आनी जायतीं उपनामां आसात.

उपनिषद हे तत्वगिन्यानी ग्रंथ आसून ते वेदांचो (वेदांत) निमाणो भाग तयार करतात. 108 उपनिषद आसात, तातूंतले 10-13 उपनिषद मुखेल मानतात. हातूंत ब्रह्म (सार्वत्रिक आत्मो), आत्मन (व्यक्तिगत आत्मो), कर्म आनी मोक्ष हांचेविशीं भासाभास जाता. ईश, केन, काठ आनी मुंडक हे नामनेचे उपनिषद आसात.

१८ महापुराण हे महर्षि व्यास हाणें बरयल्ले पुर्विल्ले ग्रंथ. तातूंत विष्णुपुराण, भागवत पुराण, शिवपुराण, गरुड पुराण, मार्कंडेय पुराण आदी आस्पावतात.हातूंत देवाच्यो कथा, सृश्टी शास्त्र, वंशावळ आनी धर्मीक उपदेश सादे कथात्मक रुपांत आसात.

सुंदरकांड हो वाल्मीकी रामायणाचो पांचवो अध्याय आनी रामचरितमानसाचो सगळ्यांत चड वाचपी भाग. तातूंत हनुमानाची लंकेची भोंवडी, सीतेकडेन मेळिल्ली आनी लंकेच्या जळपाची म्हायती आसा. सुंदरकांड वाचून आडमेळीं पयस जातात आनी इत्सा पुराय जातात.

रामचरितमानस हो सोळाव्या शेंकड्यांत गोस्वामी तुलसीदास हाणें अवधी हिंदींत बरयल्ल्या रामायणाचें पुनर्कथन. तातूंत सात कांड आसून उत्तर भारतांतल्या रामकथेची ही सगळ्यांत लोकप्रिय आवृत्ती आसून ती रामकथा आनी अखंड मार्गांत वाचतात.

विष्णुच्या अवतारांचेर खास करून श्रीकृष्णाच्या अवतारांचेर भर दिवपी १८ महापुराणांतलें भागवत पुराण हें एक. ताचो धावो कॅन्टो, जातूंत कृष्णाचे भुरगेपणांतले खेळ आसतात, तो सगळ्यांत मोगाळ. भागवत सप्त (७ दिसांचें पाठ) ही एक लोकप्रिय भक्तीप्रथा.

Bhagavad Gita has 18 chapters and 700 verses. Each chapter is called a yoga. मुखेल अध्यायांत अध्याय 2 (सांख्ययोग—आत्माचो स्वभाव), अध्याय 11 (विश्वरूप दर्शन) आनी अध्याय 12 (भक्तियोग) हांचो आस्पाव जाता.

न्याय (तर्कशास्त्र), वैशेषिक (परमाणुवाद), सांख्य (तत्त्वगणना), योग (शिस्त), मीमांसा (विधीविचार), आनी वेदांत (वेदांचो शेवट) अशीं स तत्वगिन्यानां आसात. दरेकलो वास्तव समजून घेवपाक आनी मोक्ष मेळोवपाक एक आगळोच मार्ग दिता.

मनुस्मृती (मनुचे कायदे) हो मनीसजातीचो पूर्वज मनु हाका समर्पित केल्लो पुर्विल्लो कायदेशीर ग्रंथ. तातूंत समाजीक कर्तव्य, कायदो, शासन आनी नैतिक आचरण हांचें वर्णन केलां. इतिहासीक नदरेन प्रभावी आसले तरी ताचे जायते नेम वादग्रस्त आसून ते त्या काळांतल्या संदर्भांत विचारांत घेतात.

योगसूत्रांत महर्षि पतंजलीच्या १९६ सूत्रांचो संग्रह आसून तातूंत यम, नियम, आसन, प्राणायाम, प्रत्याहार, धरण, ध्यान आनी समाधी अशा आठ अवयवांचें वर्णन केलां. होच राजयोगाचो मुळावो ग्रंथ.

गरुड पुराण हो भगवान विष्णु आनी गरुड हांचेमदलो संवाद. मरणाउपरांतच्या जिविताचें सविस्तर वर्णन, आत्म्याची, स्वर्ग, नरक आनी मेल्ल्या मनशाखातीर केल्ले विधी हांचेविशीं सविस्तर वर्णना खातीर ताची नामना आसा. परंपरेन तें शोककाळांत म्हण्टात.

आरण्यक हे वैदिक ग्रंथ आसून ते रान तपस्वींखातीर बरयल्ले. विधीपुर्वक ब्राह्मण आनी तत्वगिन्यानी उपनिषद हांचेमदलो पुल. तातूंत ध्यान आनी संस्कार हांचे प्रतिकात्मक विस्कटावणी आसतात, जीं साधकांक भितरल्या आध्यात्मिक साधनाकडेन मार्गदर्शन करतात.

देवी माहात्म्य हें मार्कण्डेय पुराणाचें ७०० श्लोकांचें पुस्तक आसून तातूंत दुर्गा देवीच्या महिमेचें वर्णन आसा. तातूंत ताच्या महिषासुर, रक्तबीज आनी शुम्भ-निशुंभ हांचेकडेन जाल्ल्या झुजांचें वर्णन आसा. नवरात्रेंत ताचो पाठ करतात आनी शाक्त संप्रदायाचें हें मुखेल शास्त्र आसा.

विष्णुसहस्रनाम ही महाभारतांतल्या अनुशासन पर्वांत मेळपी विष्णुच्या 1,000 नांवांची वळेरी आसा. भीष्म पितामहान युधिष्ठिराक हें सांगलां. दर दिसा वाचन केल्यार आध्यात्मिक सद्गुण, सुरक्षीतताय आनी शांती मेळटा.

स्मृति हे "उगडास" आशिल्ले ग्रंथ, जाल्यार श्रुती (वेद) "आयकलेले" आसात. तातूंत मनुस्मृती, याज्ञवल्क्य स्मृति आनी नारदस्मृती आदी शास्त्रांचो आस्पाव जाता. हातूंत वेगवेगळ्या पिरायेच्या आनी संदर्भा खातीर समाजीक नेम, कर्तव्यां आनी आचार-विचार थारायतात.

अर्थशास्त्र हो सम्राट चंद्रगुप्त मौर्याचो सल्लागार कौटिल्य (चाणक्य) हाणें बरयल्लो राजकारण, अर्थवेवस्था आनी लश्करी रणनिती हांचेविशींचो एक पुर्विल्लो ग्रंथ. धर्मीक ग्रंथ नासलो तरी तो शासनाच्या धर्मीक तत्वांचें प्रतिबिंबीत करता आनी पुर्विल्ल्या भारतीय राजकीय विचारांक अमूल्य मार्गदर्शक आसा.

हनुमान चालीसा हें तुलसीदास हाणें रचिल्लें हनुमान चालीसा हें भगवान हनुमानाची स्तुती करपी ४० चतुर्भुजांचें भक्तीगीत. ही संवसारांतली सगळ्यांत चड वाचपी हिंदू प्रार्थना. ताचो पाठ केल्यार धैर्य, वायटापसून राखण आनी हनुमान जीचो आशीर्वाद मेळटा.

श्रुती ("आशिल्लें तें") हें वेद अशें म्हण्टात, जे पुर्विल्ल्या ऋषींक दैवी रितीन प्रगट केल्ले. स्मृति ("जें याद जाता") हातूंत महाकाव्य, पुराण, धर्मशास्त्र अशे मनीस निर्मितीचे ग्रंथ आस्पावतात. दोगांयमदीं संघर्श जाल्यार श्रुतीचो अधिकार चड मानतात.

शिक्षण (ध्वनीविज्ञान), छंद (श्लोक), व्याकरण, निरुक्त (व्युत्पत्ती), कल्प (विधी) आनी ज्योतिष (खगोलशास्त्र) हे स वेदांग हे वेद समजून घेवपाखातीर उपकाराक पडपी शास्त्र आसात. योग्य वैदिक अभ्यासाखातीर आनी वाचनाखातीर हीं गरजेचीं आसतात.

विवेकचूडामणि ("विवेकाचें उत्तम रत्न") ही आदिशंकराचार्याची ५८० श्लोकांची तात्विक कविता. तातूंत गुरू आनी आकांक्षी हांचेमदल्या संवादांतल्यान अद्वैत वेदांत-ब्रह्म आनी आत्मन हांचो अद्वैत स्वभाव- शिकोवप जाता.

शिवापुराण हें एक 18 महापुराण देव शिवाक समर्पित. तातूंत शिवाचे लग्न, ज्योतिर्लिंगांची उत्पत्ती, सती आनी दक्षाची कथा आनी शिवपुजेचें म्हत्व सांगलां. शिवरात्रिचेर ताचो पाठ खास करून शुभ मानतात.

ब्राह्मण ग्रंथ हे वैदिक गद्य ग्रंथ आसून तातूंत संहिताचे स्तोत्र आनी विधी स्पश्ट जातात. दर एका वेदाचे आपले खाशेले ब्राह्मण ग्रंथ आसात — जशे की शतपथ ब्राह्मण (यजुर्वेद) आनी ऐतरेय ब्राह्मण (ऋग्वेद). संस्कार आनी तत्वगिन्यानी अर्थ हांचेमदीं हीं पुलां आसात.